Η ίδρυση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων παρουσιάζεται ως καθοριστικό βήμα για τη διαμόρφωση μιας πιο σύγχρονης φορολογικής διοίκησης στην Ελλάδα, με βάση μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την περίοδο 2010-2025. Στο επίκεντρο της αξιολόγησης βρίσκεται η πορεία εκσυγχρονισμού της ΑΑΔΕ και η μετάβασή της σε ένα πιο αποδοτικό και ψηφιακά οργανωμένο μοντέλο λειτουργίας.
Ο ρόλος της αυτονομίας και του ψηφιακού μετασχηματισμού
Στη μελέτη επισημαίνεται ότι η επιχειρησιακή αυτονομία, οι στρατηγικές μεταρρυθμίσεις και η έμφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό λειτούργησαν ως βασικοί παράγοντες για τη βελτίωση της εξυπηρέτησης πολιτών και επιχειρήσεων. Όπως αναφέρεται, αυτή η πορεία ενίσχυσε την εμπιστοσύνη των φορολογουμένων, την εκούσια συμμόρφωση και τελικά τα δημόσια έσοδα. Στην ίδια κατεύθυνση, η ΑΑΔΕ προχώρησε σε ευρεία αυτοματοποίηση διαδικασιών και αξιοποίηση μεγάλων δεδομένων, με εργαλεία όπως το myAADE, το myDATA, η προσυμπλήρωση δηλώσεων, η διασύνδεση POS με τα πληροφοριακά της συστήματα και η χρήση προηγμένων εργαλείων Business Intelligence για αυτοματοποιημένη αξιολόγηση κινδύνου.
Τα βασικά αποτελέσματα που καταγράφει η μελέτη
Η μελέτη του ΔΝΤ αποτυπώνει συγκεκριμένα αποτελέσματα από αυτή τη μεταρρυθμιστική πορεία. Ο λόγος φόρων προς ΑΕΠ ακολούθησε σταθερά ανοδική πορεία και ξεπέρασε το 28% το 2025, έναντι 20,5% το 2009. Παράλληλα, το κενό ΦΠΑ μειώθηκε κατά 21 ποσοστιαίες μονάδες, από 30% το 2011 σε 9% το 2024, ενώ η ηλεκτρονική υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ έφτασε στο 100%. Η ΑΑΔΕ καταγράφει επίσης υψηλές επιδόσεις σε διεθνή εργαλεία αξιολόγησης, όπως τα TADAT και ISORA.
Η δήλωση Πιτσιλή για την αναγνώριση από το ΔΝΤ
Ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, ανέφερε ότι η αναγνώριση από το ΔΝΤ επιβεβαιώνει πως η προσήλωση στη θεσμική συνέχεια, στον ψηφιακό μετασχηματισμό και σε μια σύγχρονη και αποτελεσματική διοίκηση παράγει μετρήσιμο όφελος για την κοινωνία. Στην ίδια δήλωση υποστήριξε ότι από την ίδρυση της ΑΑΔΕ έως σήμερα η προσπάθεια επικεντρώνεται σε μια φορολογική διοίκηση πιο αξιόπιστη, πιο διαφανή και πιο φιλική προς τον πολίτη και την υγιή επιχειρηματικότητα, με στόχο την εδραίωση σχέσης εμπιστοσύνης με τους φορολογουμένους.
Κάθε Απρίλιο, όταν οι τεχνοκράτες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) συγκεντρώνονται στην Ουάσιγκτον για τις Εαρινές Συνόδους, οι παγκόσμιες αγορές κρατούν την ανάσα τους, αναλύοντας γραφήματα και προβλέψεις. Στην Ελλάδα, πάλι, κρατάμε απλώς το πορτοφόλι μας. Η δημοσιοποίηση της νέας έκθεσης *World Economic Outlook* ήρθε να επιβεβαιώσει αυτό που κάθε πολίτης, ο οποίος στέκεται αμήχανος μπροστά στο ράφι του σούπερ μάρκετ, ξέρει ήδη με τον πιο σκληρό τρόπο: οι αριθμοί στα χαρτιά μπορεί να προσπαθούν να ισορροπήσουν, αλλά οι άνθρωποι έχουν στερέψει από καιρό.
Διαβάζοντας κανείς πίσω από τις προσεκτικά διατυπωμένες γραμμές της έκθεσης, το αφήγημα της «οικονομικής απογείωσης» που συχνά κυριαρχεί στον δημόσιο διάλογο αρχίζει να ξεθωριάζει, δίνοντας τη θέση του σε μια παγιωμένη, ασφυκτική πραγματικότητα.
Η «Ψυχρή» Ακτινογραφία: Οι αριθμοί που δεν λένε όλη την αλήθεια
Τι ακριβώς μας λέει το ΔΝΤ για το 2026; Η παγκόσμια οικονομία κινείται σε ένα τεντωμένο σκοινί και η χώρα μας ακολουθεί τον ίδιο, ασταθή ρυθμό. Με τις συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή να ανακατεύουν διαρκώς την τράπουλα των ενεργειακών τιμών και να απειλούν την εφοδιαστική αλυσίδα, η εγχώρια ανάπτυξη προσγειώνεται απότομα σε ρυθμούς κάτω του 2% (στο 1,8% με 2%).
Όμως το πραγματικό «αγκάθι» στο οποίο εστιάζει το Ταμείο, και το οποίο καίει τον μέσο καταναλωτή, είναι ο δομικός πληθωρισμός, ο οποίος προβλέπεται να κολλήσει γύρω στο 3,5%. Είναι ο δείκτης εκείνος που δείχνει την επιμονή της ακρίβειας στον πυρήνα της οικονομίας. Δεν μιλάμε απλώς για την τιμή της βενζίνης που ανεβοκατεβαίνει με τα βαρέλια του πετρελαίου. Μιλάμε για το ψωμί, το λάδι, τα γαλακτοκομικά, τα ενοίκια. Το ΔΝΤ μάς λέει, πρακτικά, ότι οι υψηλές τιμές ήρθαν για να μείνουν. Η εποχή των φθηνών λύσεων έχει τελειώσει οριστικά και η αγοραστική δύναμη του Έλληνα μισθωτού λειτουργεί πλέον ως ο μόνιμος «αμορτισέρ» των διεθνών κρίσεων.
Η γενιά της μόνιμης αναμονής
Εδώ ακριβώς σταματούν τα μακροοικονομικά γραφήματα και ξεκινά η πραγματική διάσταση της είδησης. Εκείνη που δεν καταγράφεται σε κανένα excel του Υπουργείου Οικονομικών και καμίας Κεντρικής Τράπεζας.
Υπάρχει μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων οι σημερινοί 30άρηδες και 40άρηδες που μπήκαν στην αγορά εργασίας στην αρχή της δεκαετούς κρίσης. Τους ζητήθηκε να κάνουν υπομονή για να περάσουν τα μνημόνια. Έκαναν. Μετά ήρθε η πανδημία και το πάγωμα της ζωής. Μετά ο πόλεμος, η ενεργειακή κρίση, η στεγαστική κρίση. Η κοινωνία δεν διαβάζει την έκθεση του ΔΝΤ με το ψυχρό βλέμμα ενός επενδυτή. Η ίδια η λέξη «ΔΝΤ» στη χώρα μας φέρει ένα τεράστιο ιστορικό βάρος. Στο άκουσμά της, ο μέσος πολίτης ανακαλεί ασυναίσθητα μνήμες περικοπών, ανασφάλειας και μιας διαρκούς, αγωνιώδους προσπάθειας να κρατηθεί στην επιφάνεια.
Αυτό που βιώνουμε σήμερα δεν είναι απλώς η πρακτική δυσκολία να βγει ο μήνας. Είναι μια βαθιά, σιωπηλή εξάντληση. Στην πράξη, η καθημερινότητα μοιάζει με έναν διάδρομο γυμναστηρίου: ο πολίτης τρέχει διαρκώς, δουλεύει περισσότερο, κάνει και δεύτερη δουλειά, κόβει από παντού για να προσαρμοστεί, αλλά νιώθει ότι μένει καρφωμένος στο ίδιο σημείο. Ή ακόμα χειρότερα, νιώθει ότι ο ιμάντας τον τραβάει βίαια προς τα πίσω.
Το τέλος του μέλλοντος χρόνου
Όταν η ακρίβεια αγγίζει τον πυρήνα των βασικών αναγκών το ενοίκιο που καταπίνει τον μισό μισθό, το ρεύμα, το καλάθι με τα τρόφιμα ο οργανισμός μπαίνει σε έναν μόνιμο, βουβό συναγερμό επιβίωσης. Σε αυτό το καθεστώς της διαρκούς αβεβαιότητας, η μεγαλύτερη απώλεια είναι η απώλεια του μέλλοντος χρόνου.
Δεν υπάρχει χώρος για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, για τη δημιουργία οικογένειας, για την αγορά ενός σπιτιού, για αισιοδοξία. Υπάρχει μόνο ο εξοντωτικός αγώνας μέχρι τις 15 του μήνα. Και αυτός ο αγώνας, όταν παρατείνεται για πάνω από μια δεκαετία, οδηγεί αναπόφευκτα σε μια επικίνδυνη κοινωνική απάθεια. Είναι η πικρή διαπίστωση του *«ό,τι και να κάνω, εγώ θα πληρώσω το μάρμαρο»*, αφού μια σύρραξη χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά στη Μέση Ανατολή μπορεί να ακυρώσει τους κόπους μιας ολόκληρης χρονιάς.
Η βολική ψευδαίσθηση της «ανθεκτικότητας»
Στις εκθέσεις τους, οι διεθνείς οργανισμοί αρέσκονται να χρησιμοποιούν τη λέξη «ανθεκτικότητα» (resilience) για να περιγράψουν πώς οι οικονομίες απορροφούν τους κραδασμούς. Είναι μια ωραία, καθησυχαστική λέξη, κομμένη και ραμμένη για τα διοικητικά συμβούλια των τραπεζών και τους οίκους αξιολόγησης.
Η κοινωνική αντοχή, όμως, δεν είναι ένα πηγάδι χωρίς πάτο. Η «ανθεκτικότητα» στην πράξη μεταφράζεται σε πολύ συγκεκριμένες, επώδυνες εκπτώσεις:
Στην εγκατάλειψη των επώνυμων προϊόντων για τα φθηνότερα υποκατάστατα.
Στην περικοπή της θέρμανσης τον χειμώνα και του κλιματισμού το καλοκαίρι.
Στην εξαφάνιση των διακοπών, που πλέον θεωρούνται πολυτέλεια.
Στις αναβολές αναγκαίων ιατρικών ή οδοντιατρικών πράξεων.
Το γεγονός ότι τα νοικοκυριά σφίγγουν το ζωνάρι για να πληρώσουν τους λογαριασμούς δεν σημαίνει ότι η οικονομία «αντέχει». Σημαίνει απλώς ότι οι πολίτες απορροφούν την κρίση με προσωπικό κόστος, θυσιάζοντας σιωπηλά την ποιότητα και την αξιοπρέπεια της ζωής τους.
Διαβάζοντας την έκθεση ανάποδα
Το ΔΝΤ έκανε ξανά τη δουλειά του. Κατέγραψε τους μακροοικονομικούς κινδύνους, συνέστησε δημοσιονομική σύνεση και έκρουσε τον κώδωνα για τις παγκόσμιες αναταράξεις.
Η πραγματική πρόκληση όμως, όταν κλείνουν τα μικρόφωνα στις συνεντεύξεις Τύπου, δεν είναι πώς θα ικανοποιηθούν ξανά οι στόχοι της κάθε έκθεσης, αλλά πώς θα διασωθεί η καθημερινότητα των ανθρώπων. Γιατί όταν ο πληθωρισμός και η εργασιακή ανασφάλεια ρίχνουν τις προσδοκίες μιας ολόκληρης κοινωνίας στο κενό, η χρεοκοπία που ακολουθεί δεν είναι λογιστική, ούτε φαίνεται στους ισολογισμούς του κράτους. Είναι αόρατη, εσωτερική, φθείρει τον κοινωνικό ιστό και, εν τέλει, είναι μη αναστρέψιμη. Και για αυτόν τον λογαριασμό, δεν υπάρχει κανένα Ταμείο πρόθυμο να μας δανείσει.
Τον κίνδυνο η τρέχουσα αναταραχή να εξελιχθεί σε μία από τις σοβαρότερες παγκόσμιες ενεργειακές κρίσεις ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας σε δημόσια συζήτηση στην έδρα του ΔΝΤ. Όπως τόνισε, η πορεία της κρίσης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της αναστάτωσης στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ενώ προειδοποίησε πως αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο διάστημα, το εύρος της κρίσης μπορεί να ξεπεράσει προηγούμενα ιστορικά δεδομένα.
Στήριξη στους ευάλωτους με στοχευμένα μέτρα
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στις τιμές της ενέργειας και στο κόστος για τα νοικοκυριά, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη τα μέτρα στήριξης να κατευθύνονται κυρίως προς τους πιο αδύναμους. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «Οφείλουμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να στηρίξουμε κυρίως τους πιο ευάλωτους». Παράλληλα, επικαλέστηκε την ελληνική εμπειρία, σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση επέλεξε στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως επιδοτήσεις καυσίμων για νοικοκυριά και στήριξη επιχειρήσεων, αποφεύγοντας οριζόντιες φορολογικές μειώσεις με μόνιμο δημοσιονομικό αποτύπωμα.
Η Ενεργειακή Ένωση ως απάντηση στην ευρωπαϊκή ευαλωτότητα
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στη δομική αδυναμία της Ευρώπης απέναντι στα εξωτερικά ενεργειακά σοκ, επισημαίνοντας ότι η Ε.Ε. εξακολουθεί να εισάγει περίπου 57% της ενέργειάς της. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τόνισε ότι απαιτείται επιτάχυνση επενδύσεων σε δίκτυα, αποθήκευση και διασυνδέσεις, ενώ ξεχώρισε την ανάγκη για βαθύτερη ενεργειακή ολοκλήρωση. Όπως είπε, «η προώθηση μιας πλήρους Ενεργειακής Ένωσης στην Ευρώπη θα έχει άμεσο και θετικό αντίκτυπο, όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και συνολικά στην ανταγωνιστικότητα». Πρόσθεσε ακόμη ότι το 47% της ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη προέρχεται πλέον από ανανεώσιμες πηγές, χωρίς αυτό να αναιρεί την ανάγκη για νέες υποδομές.
Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και «ευρωπαϊκοί πρωταθλητές»
Πέρα από το άμεσο ενεργειακό μέτωπο, ο πρόεδρος του Eurogroup συνέδεσε την κρίση με την ευρύτερη ανάγκη να ενισχυθεί η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Στάθηκε στην ανάγκη να αρθούν τα εσωτερικά εμπόδια της ενιαίας αγοράς, να προχωρήσει η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη «ευρωπαϊκών πρωταθλητών» σε στρατηγικούς τομείς. Στο ίδιο πλαίσιο, ανέφερε ότι η ελληνική πρόοδος των τελευταίων ετών στηρίχθηκε στην πολιτική σταθερότητα, τη δημοσιονομική εξυγίανση, τις μεταρρυθμίσεις και την ψηφιοποίηση του κράτους, ενώ υπογράμμισε ότι η επιτυχία των ευρωπαϊκών πολιτικών θα κριθεί τελικά από την ταχύτητα υλοποίησής τους και από την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών.
Ιδιαίτερα ευνοϊκή εικόνα για την πορεία της ελληνικής οικονομίας έως το 2031 καταγράφει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο προβλέπει ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους της χώρας τα επόμενα χρόνια. Η εκτίμηση αυτή αποτυπώνεται στην έκθεση Fiscal Monitor, που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 15 Απριλίου, και στηρίζεται κυρίως στη διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων.
Σε μια συγκυρία όπου το δημόσιο χρέος των ανεπτυγμένων οικονομιών κινείται ανοδικά, η Ελλάδα εμφανίζει αντίστροφη πορεία. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα μειωθεί από 145,7% στο 110,9% έως το 2031, επίδοση που την τοποθετεί κάτω από τον μέσο όρο των ανεπτυγμένων οικονομιών.
Η πορεία έως το 2031 και η σύγκριση με ΗΠΑ και Ευρωζώνη
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ταμείου, το ελληνικό δημόσιο χρέος θα υποχωρήσει στο 136,9% του ΑΕΠ το 2026 και στο 130,3% το 2027, διατηρώντας στη συνέχεια σταθερή καθοδική πορεία έως το τέλος του ορίζοντα των προβλέψεων. Την ίδια ώρα, στις Ηνωμένες Πολιτείες το χρέος εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 123,9% το 2025 στο 142,1% το 2031, ενώ στην Ευρωζώνη προβλέπεται πιο ήπια άνοδος, από 87,1% σε 89,7% του ΑΕΠ.
Η αντίθεση αυτή ενισχύει την εικόνα της Ελλάδας ως μιας οικονομίας που συνεχίζει να βελτιώνει τα δημοσιονομικά της μεγέθη, σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου πολλές χώρες παραμένουν εγκλωβισμένες σε ανοδική τροχιά χρέους.
Ο ρόλος των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων
Καθοριστικό ρόλο στην αποκλιμάκωση του ελληνικού χρέους αποδίδει το ΔΝΤ στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία, παρότι προβλέπεται να μειωθούν σταδιακά, θα παραμείνουν σε ισχυρά επίπεδα έως το 2031. Ειδικότερα, το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί από 4,4% του ΑΕΠ το 2025 σε 3,8% το 2026, 3,1% το 2027 και 2,7% το 2031.
Αντίθετα, η Ευρωζώνη αναμένεται να παραμείνει σε καθεστώς πρωτογενούς ελλείμματος, το οποίο μεν θα περιορίζεται σταδιακά, αλλά θα εξακολουθεί να είναι αρνητικό έως το 2031. Με αυτόν τον τρόπο, το Ταμείο αναδεικνύει τη δημοσιονομική επίδοση της Ελλάδας ως βασικό παράγοντα της θετικής της πορείας.
Η διεθνής προειδοποίηση του ΔΝΤ για χρέος και Μέση Ανατολή
Την ίδια στιγμή, το ΔΝΤ εκπέμπει προειδοποιητικό μήνυμα για τη διεθνή οικονομία, επισημαίνοντας ότι το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αυξήθηκε στο 94% του ΑΕΠ το 2025 και αναμένεται να φτάσει το 100% το 2029, νωρίτερα από ό,τι προέβλεπε πριν από έναν χρόνο. Στο επίκεντρο της ανησυχίας του βρίσκονται κυρίως οι εξελίξεις σε ΗΠΑ και Κίνα, αλλά και το σοκ που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Το Ταμείο υπογραμμίζει ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να κινηθούν με πειθαρχημένη δημοσιονομική στρατηγική, καθώς τα μέτρα στήριξης απέναντι στις ενεργειακές και πληθωριστικές πιέσεις οφείλουν να είναι στοχευμένα και προσωρινά, εστιάζοντας κυρίως στους πιο ευάλωτους. Παράλληλα, σημειώνει ότι οι αγορές εμφανίζονται πλέον λιγότερο ανεκτικές σε δημοσιονομικές αποκλίσεις, κάτι που αυξάνει τη σημασία αξιόπιστων μεσοπρόθεσμων πλαισίων πολιτικής.
Στην Ουάσιγκτον βρίσκεται ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, προκειμένου να συμμετάσχει στην Εαρινή Σύνοδο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Η παρουσία του αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για την πρώτη του δια ζώσης συμμετοχή στις συνεδριάσεις της G7 με τη νέα του ιδιότητα.
Οι εργασίες της Συνόδου διεξάγονται σε ένα εύθραυστο διεθνές οικονομικό σκηνικό, με αυξημένες γεωοικονομικές εντάσεις και αβεβαιότητα ως προς την πορεία της παγκόσμιας ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, οι παρεμβάσεις και οι επαφές του Έλληνα υπουργού εντάσσονται στον ευρύτερο διάλογο για τη διαχείριση των σύγχρονων οικονομικών προκλήσεων.
Συναντήσεις με κορυφαίους αξιωματούχους του ΔΝΤ
Κατά τη διάρκεια της Συνόδου, ο κ. Πιερρακάκης θα πραγματοποιήσει σειρά υψηλού επιπέδου επαφών με την ηγεσία του ΔΝΤ. Μεταξύ άλλων, θα συναντηθεί με τη γενική διευθύντρια Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, καθώς και με κορυφαία στελέχη του Ταμείου, όπως ο διευθυντής του Ευρωπαϊκού Τμήματος Άλφρεντ Κάμερ και ο επικεφαλής Δημοσιονομικών Υποθέσεων Ροντρίγκο Βαλντές.
Στο περιθώριο των εργασιών, έχουν προγραμματιστεί κατ’ ιδίαν συναντήσεις με την υπουργό Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ρέιτσελ Ριβς, καθώς και με την ομόλογό της από την Ιαπωνία, Σατσούκι Καταγιάμα, με αντικείμενο τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις και τη συνεργασία σε κρίσιμα δημοσιονομικά ζητήματα.
Ο κ. Πιερρακάκης θα έχει ενεργό ρόλο και στις δημόσιες συζητήσεις της Συνόδου, συμμετέχοντας ως κεντρικός ομιλητής σε διάλογο με τον Άλφρεντ Κάμερ. Παράλληλα, θα λάβει μέρος στο Semafor World Economy Forum, με θέμα «The New Era of Global Growth», συμβάλλοντας στη συζήτηση για τη νέα φάση της παγκόσμιας οικονομίας.
Επαφές με επενδυτικούς φορείς και την ελληνική κοινότητα
Στο περιθώριο της Συνόδου, ο υπουργός θα πραγματοποιήσει κύκλο επαφών με εκπροσώπους διεθνών τραπεζών και επενδυτικών ομίλων, ενισχύοντας τη δικτύωση της χώρας με τη διεθνή οικονομική κοινότητα. Επιπλέον, θα παραστεί σε εκδήλωση στην ελληνική πρεσβευτική κατοικία, όπου θα συναντηθεί με Έλληνες που δραστηριοποιούνται σε οργανισμούς όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Ιδιαίτερα θετική ήταν η αναφορά της Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, καθώς η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ κατέταξε την Ελλάδα ανάμεσα στις οικονομίες με τις καλύτερες επιδόσεις στην ευρωζώνη. Στην τοποθέτησή της ενέταξε τη χώρα στο ίδιο πλαίσιο με την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, τονίζοντας ότι η μετάβαση από τη βαθιά κρίση στη σημερινή ανάκαμψη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επιτυχημένης προσαρμογής.
Οι μεταρρυθμίσεις που οδήγησαν στην ανάκαμψη
Η επικεφαλής του ΔΝΤ απέδωσε αυτή την πορεία σε έναν συνδυασμό πολιτικής βούλησης, συνέπειας και δύσκολων μεταρρυθμίσεων που εφαρμόστηκαν μετά την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Όπως υπογράμμισε, η ελληνική περίπτωση δείχνει ότι όταν μια χώρα παίρνει δύσκολες αποφάσεις και διατηρεί σταθερή προσήλωση στις αλλαγές, μπορεί να ανακτήσει την αξιοπιστία της και να επιστρέψει σε ισχυρή τροχιά ανάπτυξης.
Η αναφορά στον Πιερρακάκη και το Eurogroup
Ξεχωριστή αναφορά έγινε και στον Κυριάκο Πιερρακάκη, με τη Γκεοργκίεβα να σημειώνει ότι η εκλογή του στην προεδρία του Eurogroup επιβεβαιώνει την αποκατάσταση της αξιοπιστίας της Ελλάδας και την ενισχυμένη θέση της στον πυρήνα των ευρωπαϊκών εξελίξεων. Με αυτόν τον τρόπο, η παρέμβασή της δεν περιορίστηκε μόνο στην οικονομική εικόνα της χώρας, αλλά συνδέθηκε και με τον αναβαθμισμένο διεθνή ρόλο της Ελλάδας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
«Η πολιτική βούληση και οι δύσκολες αποφάσεις αποδίδουν»
Στο πιο χαρακτηριστικό σημείο της τοποθέτησής της, η Γκεοργκίεβα ανέφερε ότι χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία πέρασαν από τη μεγάλη κρίση της ευρωζώνης σε φάση ισχυρών επιδόσεων, ακριβώς επειδή «σφίγγεις τα δόντια, κάνεις τα δύσκολα, παίρνεις τους ανθρώπους μαζί σου». Παράλληλα, συνέδεσε ευθέως αυτή τη διαδρομή με το σημερινό ευρωπαϊκό αποτύπωμα της χώρας, επιμένοντας ότι η πολιτική βούληση, η δέσμευση και η ικανότητα για δύσκολες μεταρρυθμίσεις τελικά αποδίδουν.
Νέο προειδοποιητικό μήνυμα για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας έστειλε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, εκτιμώντας ότι η ζήτηση για οικονομική στήριξη από τα κράτη-μέλη θα ενισχυθεί το επόμενο διάστημα. Η πίεση αυτή συνδέεται με τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι οποίες επηρεάζουν ήδη την ενέργεια, το εμπόριο και τη συνολική αναπτυξιακή δυναμική. Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα ανέφερε ότι οι βραχυπρόθεσμες χρηματοδοτικές ανάγκες ενδέχεται να αυξηθούν κατά 20 έως 50 δισ. δολάρια.
Ενέργεια και εφοδιαστικές αλυσίδες δέχονται ισχυρό πλήγμα
Η σύγκρουση εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρές αναταράξεις, ακόμη και μετά την προσωρινή κατάπαυση του πυρός. Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι η ημερήσια ροή πετρελαίου έχει μειωθεί κατά 13%, ενώ η προσφορά LNG εμφανίζεται χαμηλότερη κατά 20%, εξέλιξη που τροφοδοτεί ανοδικές πιέσεις στις τιμές και επιβαρύνει τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Παράλληλα, τονίζεται ότι κρίσιμες ενεργειακές υποδομές παραμένουν εκτός λειτουργίας και η πλήρης αποκατάστασή τους δεν αναμένεται σύντομα.
Χαμηλότερη ανάπτυξη και κίνδυνος επισιτιστικής ανασφάλειας
Το ΔΝΤ έχει ήδη προχωρήσει σε αναθεώρηση προς τα κάτω των προβλέψεών του για την παγκόσμια ανάπτυξη, προειδοποιώντας ότι ακόμη και σε σενάριο αποκλιμάκωσης δεν θα υπάρξει άμεση επιστροφή στην κανονικότητα. Οι συνέπειες της κρίσης επεκτείνονται πέρα από την ενέργεια, επηρεάζοντας μεταφορές, τουρισμό και εμπόριο, ενώ αυξάνεται και ο κίνδυνος επισιτιστικής ανασφάλειας. Όπως επισημαίνεται, έως και 45 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με τέτοιες πιέσεις.
Προειδοποίηση για λάθος κρατικές παρεμβάσεις
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα κάλεσε τις κυβερνήσεις να αποφύγουν αποσπασματικές κινήσεις όπως έλεγχοι τιμών ή περιορισμοί στις εξαγωγές, εκτιμώντας ότι τέτοιες επιλογές θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την ήδη εύθραυστη κατάσταση. Το Ταμείο αναμένεται να παρουσιάσει εναλλακτικά σενάρια για την εξέλιξη της διεθνούς οικονομίας, όμως ακόμη και στο πιο αισιόδοξο ενδεχόμενο η ανάπτυξη προβλέπεται χαμηλότερη, καθώς η αβεβαιότητα, οι ζημιές στις υποδομές και η απώλεια εμπιστοσύνης εξακολουθούν να βαραίνουν το παγκόσμιο περιβάλλον.
Ισχυρό σήμα ανησυχίας για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας έστειλε το ΔΝΤ, προειδοποιώντας ότι ο πόλεμος στο Ιράν ενισχύει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή ενός συνδυασμού πιο αδύναμης ανάπτυξης και αυξημένου πληθωρισμού. Η επικεφαλής του Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, ξεκαθάρισε ότι ο οργανισμός ετοιμάζεται να αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις του, καθώς οι επιπτώσεις της σύγκρουσης θεωρούνται πλέον αναπόφευκτες για τη διεθνή οικονομία.
Οι προβλέψεις ανατρέπονται από τη σύγκρουση
Πριν από την κλιμάκωση του πολέμου, το ΔΝΤ εκτιμούσε ότι θα μπορούσε να υπάρξει μια μικρή ανοδική αναθεώρηση στις προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη, στο 3,3% για το 2026 και στο 3,2% για το 2027. Πλέον, αυτή η εικόνα έχει αλλάξει, καθώς η σύγκρουση με το Ιράν προκαλεί κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία που, όπως τονίζεται, δεν αναμένεται να εξαφανιστούν εύκολα ακόμη και αν υπάρξει σχετικά γρήγορη αποκλιμάκωση.
Η αβεβαιότητα γίνεται μόνιμος παράγοντας πίεσης
Στην τοποθέτησή της, η Γκεοργκίεβα περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον με πολλαπλές εστίες αστάθειας, συνδέοντας τη σημερινή πίεση όχι μόνο με τον πόλεμο, αλλά και με τις γεωπολιτικές εντάσεις, τις τεχνολογικές αλλαγές, τις κλιματικές αναταράξεις και τις δημογραφικές μεταβολές. Το μήνυμα του ΔΝΤ είναι ότι η τρέχουσα κρίση δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά μέρος μιας εποχής όπου η αβεβαιότητα λειτουργεί πλέον ως μόνιμος παράγοντας για τις οικονομίες και τις αγορές.
Στο επίκεντρο των διεθνών συζητήσεων ο πόλεμος στο Ιράν
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αναμένεται να κυριαρχήσουν και στις επόμενες εαρινές συναντήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ, όπου το οικονομικό αποτύπωμα του πολέμου θα βρεθεί στο επίκεντρο. Η προειδοποίηση του Ταμείου αποτυπώνει την αυξανόμενη ανησυχία ότι η νέα κρίση μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη εύθραυστο διεθνές περιβάλλον, με ακριβότερες τιμές και χαμηλότερη ανάπτυξη να διαμορφώνουν το βασικό σενάριο των επόμενων μηνών.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να προκαλέσει ένα «παγκόσμιο, αλλά ασύμμετρο σοκ» στην οικονομία, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές χώρες προσπαθούν ακόμη να σταθεροποιήσουν την ανάκαμψή τους μετά τις αλλεπάλληλες κρίσεις των τελευταίων ετών. Το βασικό μήνυμα είναι πως οι συνέπειες δεν θα κατανεμηθούν ομοιόμορφα, αλλά θα πλήξουν περισσότερο τις πιο ευάλωτες οικονομίες.
Πίεση σε ενέργεια, πληθωρισμό και δημόσια οικονομικά
Στην ανάλυση που επικαλείται το Bloomberg, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι χώρες της Αφρικής και της Ασίας, οι οποίες εξαρτώνται έντονα από τις εισαγωγές πετρελαίου, βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με αυξημένες δυσκολίες στην εξασφάλιση ενέργειας, ακόμη και σε περιβάλλον πολύ υψηλών τιμών. Αυτή η εξέλιξη επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά, εντείνει τις εξωτερικές ανισορροπίες και δημιουργεί νέες πιέσεις στις αναπτυξιακές προοπτικές. Το Ταμείο συνοψίζει την εικόνα τονίζοντας πως «όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και χαμηλότερη ανάπτυξη».
Τρόφιμα, λιπάσματα και κίνδυνος για τις φτωχότερες χώρες
Πέρα από την ενέργεια, το ΔΝΤ εστιάζει και στις δευτερογενείς επιπτώσεις της κρίσης, υπογραμμίζοντας ότι η άνοδος στις τιμές τροφίμων και λιπασμάτων επιβαρύνει ήδη μια σειρά χωρών από τη Μέση Ανατολή έως τη Λατινική Αμερική. Οι οικονομίες χαμηλού εισοδήματος θεωρούνται οι πιο εκτεθειμένες, καθώς τα νοικοκυριά τους δαπανούν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για βασικά αγαθά. Το Ταμείο σημειώνει ότι οι δαπάνες για τρόφιμα αντιστοιχούν κατά μέσο όρο στο 36% της συνολικής κατανάλωσης στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, έναντι 20% στις αναδυόμενες οικονομίες και μόλις 9% στις ανεπτυγμένες.
Η διάρκεια της κρίσης θα κρίνει το μέγεθος του πλήγματος
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης, καθώς από αυτά τα δύο στοιχεία θα κριθεί ο τελικός αντίκτυπος στις αλυσίδες εφοδιασμού, στις μεταφορές και στις βασικές υποδομές. Ένα βραχύ επεισόδιο θα μπορούσε να έχει πιο διαχειρίσιμες συνέπειες, όμως μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένες διαταραχές στο διεθνές εμπόριο, νέα επιβάρυνση στην ενεργειακή ασφάλεια και σοβαρότερες κοινωνικές και πολιτικές πιέσεις, ιδιαίτερα σε χώρες με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια. Το ΔΝΤ αναμένεται να παρουσιάσει αναλυτικότερη αποτίμηση στις εαρινές συνεδριάσεις του επόμενου μήνα στην Ουάσινγκτον.
Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, περιέγραψε την επόμενη μέρα της αγοράς εργασίας με μια δραματική εικόνα: ένα «τσουνάμι» που αλλάζει τη ζήτηση δεξιοτήτων διεθνώς. Μιλώντας σε panel την τελευταία ημέρα του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, προειδοποίησε ότι «τα επόμενα χρόνια, στις ανεπτυγμένες οικονομίες, το 60% των θέσεων εργασίας θα επηρεαστεί από την AI – είτε θα βελτιωθούν, είτε θα εξαλειφθούν, είτε θα μετασχηματιστούν. Παγκοσμίως, το ποσοστό φτάνει το 40%».
«Τσουνάμι» δεξιοτήτων και η ανάγκη για «κιγκλιδώματα ασφαλείας»
Η προειδοποίηση της επικεφαλής του ΔΝΤ συνοδεύτηκε από ένα μήνυμα επείγοντος χαρακτήρα: «Ξυπνήστε. Η AI είναι πραγματική και μεταμορφώνει τον κόσμο μας ταχύτερα από όσο μπορούμε να την ελέγξουμε». Στο επίκεντρο, όπως τόνισε, βρίσκεται το ερώτημα για τα απαραίτητα «κιγκλιδώματα ασφαλείας», ώστε οι εργαζόμενοι να προστατευθούν από τις αναταράξεις που προκαλεί ο τεχνολογικός μετασχηματισμός, ιδίως εκεί όπου η προσαρμογή απαιτεί νέες δεξιότητες και νέους ρόλους.
Το «spillover effect» και το μισθολογικό πλεονέκτημα της AI
Παρότι το πλαίσιο που περιέγραψε είναι πιεστικό, η Γκεοργκίεβα ανέδειξε έναν μηχανισμό που μπορεί να απορροφήσει μέρος των κραδασμών, ειδικά για χαμηλά αμειβόμενες θέσεις. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, 1 στις 10 θέσεις εργασίας έχει ήδη «βελτιωθεί» από την AI, με αποτέλεσμα όσοι τις κατέχουν να αμείβονται καλύτερα. Όταν τα εισοδήματα αυτά επιστρέφουν στην τοπική οικονομία μέσω δαπανών σε εστίαση, υπηρεσίες και λιανικό εμπόριο, η ζήτηση για θέσεις χαμηλότερης ειδίκευσης αυξάνεται, οδηγώντας σε μια ήπια ενίσχυση της συνολικής απασχόλησης.
Η ίδια παρέπεμψε σε τεκμηρίωση αυτού του «spillover effect» σε πόλεις υψηλής τεχνολογικής συγκέντρωσης. Μελέτες στο Σαν Φρανσίσκο έδειξαν ότι για κάθε νέα θέση στον τεχνολογικό κλάδο δημιουργούνται 4,4 νέες θέσεις σε τοπικές υπηρεσίες (λιανική, εστίαση, εκπαίδευση, υγεία). Παράλληλα, έρευνα της PwC κατέγραψε ότι εργαζόμενοι με δεξιότητες AI κερδίζουν κατά μέσο όρο 56% περισσότερα σε σχέση με παρόμοιες θέσεις χωρίς απαιτήσεις AI.
Η «συμπίεση» της μεσαίας τάξης και το πρόβλημα των θέσεων εισόδου
Η πιο έντονη προειδοποίηση αφορά τη μεσαία τάξη, που, όπως εκτιμά, βρίσκεται ανάμεσα σε δύο ρεύματα: από τη μία οι υψηλά ειδικευμένοι που ανεβαίνουν μισθολογικά και από την άλλη οι χαμηλά αμειβόμενοι που βλέπουν ζήτηση να ενισχύεται μέσω της «διάχυσης». Για τη μεσαία ζώνη, όμως, η εικόνα γίνεται πιο δύσκολη, επειδή θέσεις που δεν ενισχύονται από την AI αρχίζουν να αποδίδουν λιγότερο σε σχετικούς όρους, ενώ οι θέσεις εισόδου μειώνονται.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «οι εργασίες που εξαλείφονται είναι συνήθως αυτές που εκτελούν οι θέσεις εισόδου σήμερα, οπότε οι νέοι που αναζητούν εργασία βρίσκουν πιο δύσκολο να εξασφαλίσουν μια καλή τοποθέτηση». Με αυτή τη δυναμική, τα εμπόδια για τη νέα γενιά γίνονται εντονότερα και οι ανισότητες μεταξύ εισοδηματικών κλιμάκων διευρύνονται, δημιουργώντας έναν «ακκορντεόν ευκαιριών που ανοίγει για μερικούς και όχι για άλλους».
Παγκόσμια συνεργασία, κατανομή πλούτου και το βάρος του χρέους
Στο ίδιο panel συμμετείχαν η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ και η γενική διευθύντρια του ΠΟΕ Νγκόζι Οκόντζο-Ιγουεάλα, δίνοντας έμφαση στο πώς θα μοιραστούν τα οφέλη της AI. Η Λαγκάρντ επισήμανε ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι εντάσεως κεφαλαίου, ενέργειας και δεδομένων, κάτι που μπορεί να συγκεντρώσει τα κέρδη σε όσους ήδη ελέγχουν αυτούς τους πόρους, αν δεν υπάρξουν κανόνες συνεργασίας. Η Οκόντζο-Ιγουεάλα πρόσθεσε ότι η AI θα μπορούσε να μειώσει το κόστος εμπορίου και να αυξήσει την παραγωγικότητα κατά 40% έως το 2040, αλλά μόνο εφόσον η υιοθέτηση δεν παραμείνει προνόμιο των πλούσιων οικονομιών, γιατί τότε οι παγκόσμιες ανισότητες θα βαθαίνουν.
Η Γκεοργκίεβα συνέδεσε το τεχνολογικό σοκ και με τα μακροοικονομικά όρια: παρότι οι προβλέψεις ανάπτυξης του ΔΝΤ αναβαθμίστηκαν από 3,1% σε 3,3%, με παγκόσμιο χρέος κοντά στο 100% του ΑΕΠ προειδοποίησε ότι η ανάπτυξη «δεν είναι αρκετά ισχυρή» ώστε να σηκώσει ταυτόχρονα το βάρος του χρέους και τον μετασχηματισμό. Το μήνυμα παραμένει ότι χωρίς επείγουσα δράση και συντονισμό, το «τσουνάμι» της AI κινδυνεύει να αφήσει πίσω τη μεσαία τάξη και τις αναπτυσσόμενες χώρες.
