Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, περιέγραψε την επόμενη μέρα της αγοράς εργασίας με μια δραματική εικόνα: ένα «τσουνάμι» που αλλάζει τη ζήτηση δεξιοτήτων διεθνώς. Μιλώντας σε panel την τελευταία ημέρα του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, προειδοποίησε ότι «τα επόμενα χρόνια, στις ανεπτυγμένες οικονομίες, το 60% των θέσεων εργασίας θα επηρεαστεί από την AI – είτε θα βελτιωθούν, είτε θα εξαλειφθούν, είτε θα μετασχηματιστούν. Παγκοσμίως, το ποσοστό φτάνει το 40%».
«Τσουνάμι» δεξιοτήτων και η ανάγκη για «κιγκλιδώματα ασφαλείας»
Η προειδοποίηση της επικεφαλής του ΔΝΤ συνοδεύτηκε από ένα μήνυμα επείγοντος χαρακτήρα: «Ξυπνήστε. Η AI είναι πραγματική και μεταμορφώνει τον κόσμο μας ταχύτερα από όσο μπορούμε να την ελέγξουμε». Στο επίκεντρο, όπως τόνισε, βρίσκεται το ερώτημα για τα απαραίτητα «κιγκλιδώματα ασφαλείας», ώστε οι εργαζόμενοι να προστατευθούν από τις αναταράξεις που προκαλεί ο τεχνολογικός μετασχηματισμός, ιδίως εκεί όπου η προσαρμογή απαιτεί νέες δεξιότητες και νέους ρόλους.
Το «spillover effect» και το μισθολογικό πλεονέκτημα της AI
Παρότι το πλαίσιο που περιέγραψε είναι πιεστικό, η Γκεοργκίεβα ανέδειξε έναν μηχανισμό που μπορεί να απορροφήσει μέρος των κραδασμών, ειδικά για χαμηλά αμειβόμενες θέσεις. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, 1 στις 10 θέσεις εργασίας έχει ήδη «βελτιωθεί» από την AI, με αποτέλεσμα όσοι τις κατέχουν να αμείβονται καλύτερα. Όταν τα εισοδήματα αυτά επιστρέφουν στην τοπική οικονομία μέσω δαπανών σε εστίαση, υπηρεσίες και λιανικό εμπόριο, η ζήτηση για θέσεις χαμηλότερης ειδίκευσης αυξάνεται, οδηγώντας σε μια ήπια ενίσχυση της συνολικής απασχόλησης.
Η ίδια παρέπεμψε σε τεκμηρίωση αυτού του «spillover effect» σε πόλεις υψηλής τεχνολογικής συγκέντρωσης. Μελέτες στο Σαν Φρανσίσκο έδειξαν ότι για κάθε νέα θέση στον τεχνολογικό κλάδο δημιουργούνται 4,4 νέες θέσεις σε τοπικές υπηρεσίες (λιανική, εστίαση, εκπαίδευση, υγεία). Παράλληλα, έρευνα της PwC κατέγραψε ότι εργαζόμενοι με δεξιότητες AI κερδίζουν κατά μέσο όρο 56% περισσότερα σε σχέση με παρόμοιες θέσεις χωρίς απαιτήσεις AI.
Η «συμπίεση» της μεσαίας τάξης και το πρόβλημα των θέσεων εισόδου
Η πιο έντονη προειδοποίηση αφορά τη μεσαία τάξη, που, όπως εκτιμά, βρίσκεται ανάμεσα σε δύο ρεύματα: από τη μία οι υψηλά ειδικευμένοι που ανεβαίνουν μισθολογικά και από την άλλη οι χαμηλά αμειβόμενοι που βλέπουν ζήτηση να ενισχύεται μέσω της «διάχυσης». Για τη μεσαία ζώνη, όμως, η εικόνα γίνεται πιο δύσκολη, επειδή θέσεις που δεν ενισχύονται από την AI αρχίζουν να αποδίδουν λιγότερο σε σχετικούς όρους, ενώ οι θέσεις εισόδου μειώνονται.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «οι εργασίες που εξαλείφονται είναι συνήθως αυτές που εκτελούν οι θέσεις εισόδου σήμερα, οπότε οι νέοι που αναζητούν εργασία βρίσκουν πιο δύσκολο να εξασφαλίσουν μια καλή τοποθέτηση». Με αυτή τη δυναμική, τα εμπόδια για τη νέα γενιά γίνονται εντονότερα και οι ανισότητες μεταξύ εισοδηματικών κλιμάκων διευρύνονται, δημιουργώντας έναν «ακκορντεόν ευκαιριών που ανοίγει για μερικούς και όχι για άλλους».
Παγκόσμια συνεργασία, κατανομή πλούτου και το βάρος του χρέους
Στο ίδιο panel συμμετείχαν η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ και η γενική διευθύντρια του ΠΟΕ Νγκόζι Οκόντζο-Ιγουεάλα, δίνοντας έμφαση στο πώς θα μοιραστούν τα οφέλη της AI. Η Λαγκάρντ επισήμανε ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι εντάσεως κεφαλαίου, ενέργειας και δεδομένων, κάτι που μπορεί να συγκεντρώσει τα κέρδη σε όσους ήδη ελέγχουν αυτούς τους πόρους, αν δεν υπάρξουν κανόνες συνεργασίας. Η Οκόντζο-Ιγουεάλα πρόσθεσε ότι η AI θα μπορούσε να μειώσει το κόστος εμπορίου και να αυξήσει την παραγωγικότητα κατά 40% έως το 2040, αλλά μόνο εφόσον η υιοθέτηση δεν παραμείνει προνόμιο των πλούσιων οικονομιών, γιατί τότε οι παγκόσμιες ανισότητες θα βαθαίνουν.
Η Γκεοργκίεβα συνέδεσε το τεχνολογικό σοκ και με τα μακροοικονομικά όρια: παρότι οι προβλέψεις ανάπτυξης του ΔΝΤ αναβαθμίστηκαν από 3,1% σε 3,3%, με παγκόσμιο χρέος κοντά στο 100% του ΑΕΠ προειδοποίησε ότι η ανάπτυξη «δεν είναι αρκετά ισχυρή» ώστε να σηκώσει ταυτόχρονα το βάρος του χρέους και τον μετασχηματισμό. Το μήνυμα παραμένει ότι χωρίς επείγουσα δράση και συντονισμό, το «τσουνάμι» της AI κινδυνεύει να αφήσει πίσω τη μεσαία τάξη και τις αναπτυσσόμενες χώρες.
Leave a Reply