staging

Tag: Παιδεία

  • Κάτω από τα ραντάρ: Πτυχία, βιβλία, αξιοπιστία

    Κάτω από τα ραντάρ: Πτυχία, βιβλία, αξιοπιστία

    Η παιδεία επιστρέφει στην επικαιρότητα με δύο διαφορετικούς τρόπους. Από τη μία, η συζήτηση γύρω από το ακαδημαϊκό υπόβαθρο του υφυπουργού Λαζαρίδης επαναφέρει ένα παλιό αλλά κρίσιμο ερώτημα: πόσο σημαντική είναι η ακρίβεια και η διαφάνεια στα στοιχεία που συνοδεύουν τα δημόσια πρόσωπα. Από την άλλη, η εφαρμογή του πολλαπλού βιβλίου στα σχολεία από τον Σεπτέμβριο ανοίγει μια διαφορετική συζήτηση: για το τι σημαίνει γνώση και πώς αυτή μεταδίδεται. Δύο φαινομενικά διαφορετικά ζητήματα. Και όμως, συνδέονται.

    Διαβάστε επίσης:

    https://staging.upflow.gr/i-apomythopoiisi-toy-daskaloy-o-elefantas-sto-domatio/

    Η δημόσια ζωή δεν κρίνεται μόνο από τις αποφάσεις. Κρίνεται και από την αξιοπιστία αυτών που τις λαμβάνουν. Όταν προκύπτουν ερωτήματα για τίτλους σπουδών ή για τον τρόπο που αυτοί παρουσιάζονται, το θέμα δεν είναι προσωπικό. Είναι θεσμικό. Γιατί η πολιτική δεν λειτουργεί μόνο με εξουσία. Λειτουργεί και με εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη αρχίζει από τα βασικά: από το ποιος είσαι και τι δηλώνεις ότι είσαι.

    Την ίδια στιγμή, η αλλαγή στο σχολικό σύστημα με την εισαγωγή του πολλαπλού βιβλίου επιχειρεί να δώσει μια διαφορετική κατεύθυνση στην εκπαίδευση.
    Η ιδέα ότι η γνώση δεν περιορίζεται σε μία πηγή, αλλά ανοίγεται σε περισσότερες, είναι κατ’ αρχήν θετική. Αντανακλά μια πιο σύγχρονη αντίληψη για τη μάθηση. Αλλά και εδώ, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι η πρόθεση. Είναι η εφαρμογή. Γιατί η παιδεία δεν αλλάζει με ανακοινώσεις. Αλλάζει με συνέπεια.

    Αυτό που ενώνει τα δύο ζητήματα είναι πιο βαθύ απ’ όσο φαίνεται. Και τα δύο αφορούν την έννοια της γνώσης. Όχι μόνο ως πληροφορία, αλλά ως αξία. Στην πολιτική, η γνώση συνδέεται με την αξιοπιστία. Στην εκπαίδευση, με τη διαμόρφωση της επόμενης γενιάς. Και στις δύο περιπτώσεις, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να υπάρχουν τίτλοι ή βιβλία. Είναι να υπάρχει εμπιστοσύνη σε αυτά.

    Η παιδεία δεν είναι μόνο αυτό που διδάσκεται. Είναι και αυτό που εκπέμπεται. Όταν η δημόσια ζωή θέτει ερωτήματα για την αξιοπιστία της γνώσης και ταυτόχρονα επιχειρεί να την αναδιαμορφώσει μέσα στην εκπαίδευση, τότε το ζητούμενο γίνεται πιο σύνθετο. Δεν αρκεί να αλλάζουν τα εργαλεία. Πρέπει να ενισχύεται και η εμπιστοσύνη. Γιατί στο τέλος, το θέμα δεν είναι πόσα βιβλία θα υπάρχουν. Αλλά πόσο αξιόπιστο παραμένει το περιεχόμενό τους -και αυτοί που το εκπροσωπούν. Αυτό είναι που διαμορφώνεται σιωπηλά,πέρα από τις ανακοινώσεις, κάτω από τα ραντάρ.

  • Ξεκινά ο σήμερα ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο και το νέο Λύκειο

    Ξεκινά ο σήμερα ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο και το νέο Λύκειο

    Με τη σημερινή έναρξη του Εθνικού Διαλόγου στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο και τη συνολική αναδιάρθρωση του Λυκείου περνά σε καθαρά θεσμικό επίπεδο. Η διαδικασία αυτή ακολουθεί ημέρες έντονου προβληματισμού, δημόσιων παρεμβάσεων και παρασκηνιακών διεργασιών στον χώρο της εκπαίδευσης.

    Η συνεδρίαση ξεκινά στις 14:00, παρουσία του προέδρου της Επιτροπής «σοφών» και πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλη Σφακιανάκη, ενώ την κεντρική εισήγηση πραγματοποιεί η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη.

    Τι παρουσιάζει σήμερα η υπουργός Παιδείας

    Η κ. Ζαχαράκη αναμένεται να παρουσιάσει το γενικό πλαίσιο του Εθνικού Διαλόγου, τους βασικούς άξονες πάνω στους οποίους θα αναπτυχθεί η συζήτηση για το νέο Λύκειο, καθώς και τη φιλοσοφία του νέου μοντέλου του Εθνικού Απολυτηρίου.

    Από την πλευρά της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου επιχειρείται να δοθεί εξαρχής ένα σαφές μήνυμα: πρόκειται για μια μακρόχρονη διαδικασία με σταδιακά βήματα και όχι για άμεση ή αιφνιδιαστική ανατροπή του ισχύοντος συστήματος.

    Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό του Εθνικού Διαλόγου αναλαμβάνει η Επιτροπή «σοφών». Πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής είναι ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και προεδρεύων στη Σύνοδο Πρυτάνεων, καθηγητής Μιχάλης Σφακιανάκης. Η Κεντρική Επιτροπή θα πλαισιωθεί από επιμέρους επιτροπές, με κοσμήτορες να αναλαμβάνουν τον συντονιστικό ρόλο.

    Η επιλογή πανεπιστημιακών στελεχών σε καίριες θέσεις ερμηνεύεται ως προσπάθεια να δοθεί επιστημονικό κύρος και θεσμική βαρύτητα στη διαδικασία. Παράλληλα, ωστόσο, έχει ήδη ανοίξει συζήτηση για το κατά πόσο και με ποιον τρόπο θα εκπροσωπηθεί ισότιμα η σχολική πραγματικότητα.

    Σύμφωνα με όσα έχει ήδη ανακοινώσει η υπουργός Παιδείας, δύο βασικά σημεία φαίνεται να συγκεντρώνουν ευρύτερη αποδοχή στον δημόσιο διάλογο. Το πρώτο αφορά τη μείωση των εξεταζόμενων μαθημάτων και της εξεταστέας ύλης, με στόχο ένα Λύκειο λιγότερο εξετασιοκεντρικό. Το δεύτερο σχετίζεται με την πιλοτική και μεταβατική εφαρμογή του Εθνικού Απολυτηρίου, ώστε να υπάρξει επαρκής χρόνος αξιολόγησης και διορθωτικών παρεμβάσεων.

    Οι τοποθετήσεις αυτές απαντούν σε πάγιες ανησυχίες της εκπαιδευτικής κοινότητας, η οποία ζητά διαχρονικά αλλαγές χωρίς οι μαθητές να μετατραπούν σε «πειραματόζωα».

    Χρονοδιάγραμμα με ορίζοντα το 2027–2028

    Ο πρώτος ενδεχόμενος χρονικός ορίζοντας εφαρμογής που έχει τεθεί αφορά την Α’ Λυκείου το σχολικό έτος 2027–2028. Όπως ανέφερε η κ. Ζαχαράκη σε πρόσφατη παρουσίασή της στο υπουργείο Παιδείας, η επιλογή αυτή αποσκοπεί στο να τοποθετηθούν οι αλλαγές σε εύλογο βάθος χρόνου, ώστε να ωριμάσει ο διακομματικός και κοινωνικός διάλογος και να εξασφαλιστεί η ευρύτερη δυνατή συναίνεση.

    Παράλληλα, δίνεται ο απαραίτητος χρόνος για την προετοιμασία σχολείων, εκπαιδευτικών και μαθητών, ώστε η μετάβαση να γίνει με ομαλό τρόπο.

    Όπως έχει διευκρινιστεί, στον Εθνικό Διάλογο θα συμμετάσχουν το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, τα κοινοβουλευτικά κόμματα, εκπαιδευτικοί και στελέχη της εκπαίδευσης, θεσμικοί και επιστημονικοί φορείς, κοινωνικοί εταίροι, καθώς και μαθητές και γονείς.

    Η σύνθεση αυτή επιχειρεί να απαντήσει σε διαχρονικά αιτήματα για ουσιαστική διαβούλευση και όχι για αποφάσεις που λαμβάνονται «από τα πάνω».

    Στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι ο διάλογος αφορά το μέλλον και όχι τις τρέχουσες μαθητικές γενιές, η υπουργός ξεκαθάρισε ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται στο παρόν στάδιο. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι δεν επηρεάζονται οι μαθητές που φοιτούν σήμερα σε καμία από τις τρεις τάξεις του Λυκείου, ούτε οι μαθητές της Γ’ Γυμνασίου.

  • ΚΚΕ: Η κυβέρνηση εντείνει τον «εξεταστικό μαραθώνιο» και τα ταξικά εμπόδια

    ΚΚΕ: Η κυβέρνηση εντείνει τον «εξεταστικό μαραθώνιο» και τα ταξικά εμπόδια

    Με έντονη ανακοίνωση, το Τμήμα Παιδείας και Έρευνας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ αντιδρά στις πρόσφατες δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την εκπαίδευση, κάνοντας λόγο για επανάληψη πολιτικών που έχουν οδηγήσει σε εντατικοποίηση και υποβάθμιση της γνώσης.

    Το ΚΚΕ επισημαίνει ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας βρίσκεται αντιμέτωπη με ισχυρές αντιδράσεις από την εκπαιδευτική κοινότητα, εξαιτίας της συνολικής πολιτικής της στην Παιδεία. Παράλληλα, αποδίδει ευθύνες σε ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ για τη μετατροπή του Λυκείου σε έναν διαρκή εξεταστικό μαραθώνιο, που ενισχύει τα ταξικά εμπόδια στην πρόσβαση στη δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση.

    Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι νέες κατευθύνσεις που προωθεί η κυβέρνηση οδηγούν σε περισσότερες εξετάσεις και δεν αντιμετωπίζουν τα ουσιαστικά προβλήματα των μαθητών. Αντίθετα, εντείνουν την καταστολή και τις ποινές, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν τη χρήση κινητών τηλεφώνων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

    Το ΚΚΕ καταλήγει ότι δεν υπάρχουν περιθώρια αυταπατών απέναντι σε αυτή την πολιτική και καλεί σε σύγκρουση και αγώνα για ένα Λύκειο που θα προσφέρει ολόπλευρη μόρφωση, χωρίς εξεταστικούς φραγμούς και ταξικές διακρίσεις.

  • Απαξίωση των Ανθρωπιστικών Σπουδών: Η Νέα Βαρβαρότητα

    Απαξίωση των Ανθρωπιστικών Σπουδών: Η Νέα Βαρβαρότητα

    Η εποχή δείχνει πια την πλάτη της στη μόρφωση, λες και πρόκειται για μια παρωχημένη ιδέα, ένα φάντασμα που ενοχλεί τη σκληρή, μονόπλευρη λογική του κέρδους. Το πανεπιστήμιο έχει καταντήσει ένας γραφειοκρατικός λαβύρινθος, όπου η γνώση πωλείται σαν προϊόν και η σκέψη εγκλωβίζεται σε κουτάκια «δεξιοτήτων». Η βαθιά αναζήτηση νοήματος έχει αντικατασταθεί από την επιτακτική ανάγκη για επαγγελματική κατάρτιση, μια ψυχρή, τεχνική προετοιμασία, δίχως πάθος και χωρίς διάθεση αμφισβήτησης.
    Ο άνθρωπος δεν λογίζεται πια ως φορέας πνευματικής ελευθερίας. Αντιμετωπίζεται ως παραγωγικός δείκτης, ως στοιχείο σε πίνακες απόδοσης, που μετριέται, αξιολογείται και τελικά χάνει την υπόστασή του ως σκεπτόμενο υποκείμενο. Η ελευθερία της σκέψης υποχωρεί κάτω από το βάρος της «πρακτικής χρησιμότητας», ενώ η ψυχή θεωρείται πια πολυτέλεια σε έναν κόσμο που κυνηγά το άμεσο όφελος.
    Μέσα σ’ αυτό το τοπίο, οι ανθρωπιστικές σπουδές είναι οι πρώτες που πληρώνουν το τίμημα. Χάνουν την ισχύ τους να αμφισβητούν, να παράγουν σκέψη και να διαμορφώνουν κριτική συνείδηση. Η ιστορία υποβαθμίζεται σε μια ουδέτερη αποθήκη πληροφοριών, απογυμνωμένη από νόημα και σύνδεση αιτίου-αποτελέσματος. Η φιλοσοφία εκφυλίζεται σε «εφαρμοσμένη σκέψη», απαλλαγμένη από την αβεβαιότητα που την έκανε ριζοσπαστική. Η λογοτεχνία, αντί να αναδεικνύει τις αντιφάσεις του ανθρώπου, μετατρέπεται σε εμπόρευμα, αξιολογούμενη μόνο από τα νούμερα απήχησης και τις πωλήσεις.
    Η αξία γίνεται αριθμός. Ό,τι δεν αποφέρει άμεσο κέρδος απορρίπτεται μέσα από μια νέα μορφή λογιστικής Ιεράς Εξέτασης. Κι όμως, η Αναγέννηση, η εποχή που γέννησε επιστήμες, τέχνες και πολιτικές επαναστάσεις, δεν ξεκίνησε από ανάγκες παραγωγικότητας, αλλά από την «άχρηστη» επιθυμία να αναρωτηθούμε. Η χρησιμότητα προέκυψε αργότερα· ποτέ δεν ήταν το ζητούμενο.
    Η περιφρόνηση των ανθρωπιστικών σπουδών δεν είναι απλώς σφάλμα, είναι αυτοκαταστροφική επιλογή. Δείχνει κοινωνίες που φοβούνται τον ίδιο τους τον εαυτό, που κλείνονται στο παρόν και μετρούν τα πάντα με όρους απόδοσης. Κοινωνίες που παράγουν τεχνικούς χωρίς συνείδηση, διαχειριστές δίχως ιστορική μνήμη, και ειδικούς που αγνοούν γιατί κάνουν ό,τι κάνουν. Δημιουργούν έναν κόσμο «έξυπνο» και ταυτόχρονα κενό, αποτελεσματικό μα πνευματικά ρηχό.
    Και όμως, οι ίδιοι που χλευάζουν τις «άχρηστες» σπουδές, φωτογραφίζονται μπροστά σε Παρθενώνες και γοτθικούς ναούς, μπροστά σε μνημεία που χτίστηκαν από ανθρώπους, που τόσο είχαν επηρεαστεί από το ανθρώπινο πνεύμα, που έπλασαν λογοτεχνία μέσα από πέτρα και μάρμαρο. Αυτό το παρελθόν που τους συγκινεί ως τουριστική ατραξιόν, είναι καρπός μιας ελευθερίας που οι ίδιοι τώρα περιφρονούν. Αν δεν είχε υπάρξει αυτή η σπάταλη σκέψη, σήμερα ο κόσμος τους θα ήταν απλώς μια αλυσίδα εργοστασίων και malls, ένας πολιτιστικός μεσαίωνας του υπο(λογιστή).
    Το παράδοξο της εποχής είναι η λατρεία της χρησιμότητας σε συνδυασμό με μια πρωτοφανή αμάθεια για το παρελθόν. Όσο φανατικά υμνούν το «μέλλον», τόσο πιο τυφλοί μένουν μπροστά στο πνευματικό έδαφος που το γέννησε. Η αγορά έχει γίνει θρησκεία, με ιερείς τους μάνατζερ και θυσία τη σοφία. Η ιστορία δεν διδάσκει, αποβάλλεται. Η φιλοσοφία δεν εμπνέει, λογοκρίνεται με όρους KPI. Η λογοτεχνία δεν συγκινεί, φιλτράρεται από αλγόριθμους.
    Αυτή είναι η νέα δεισιδαιμονία: η ύψιστη πίστη στην αποδοτικότητα. Όχι πια φλόγα πολιτισμού, αλλά παγωμένη μηχανή παραγωγής αριθμών. Η αμφιβολία διώκεται. Η περιέργεια θεωρείται πολυτέλεια. Το πνεύμα υποχωρεί σε μια σιωπή τόσο απόλυτη, που δεν είναι απλώς σιωπή, είναι σκοτάδι. Ο κόσμος που κτίζουν δεν έχει θέση για το απρόβλεπτο, ούτε για το άχρηστο και το περιττό που γέννησε την πρόοδο. Αυτή η νέα θρησκεία είναι ο θάνατος κάθε πνευματικής πρωτοπορίας και το μνημείο μιας νέας βαρβαρότητας.
    Οι ανθρωπιστικές σπουδές υπάρχουν για να υπενθυμίζουν ότι δεν είναι όλα για πούλημα. Δεν γεννήθηκαν για να εξυπηρετήσουν αγορές, αλλά για να αμφισβητήσουν την ίδια την έννοια της αγοράς. Είναι το τελευταίο οχυρό του ερωτήματος «γιατί υπάρχουμε;» σε έναν κόσμο που ζητά business plan για τα πάντα. Ένας πολιτισμός που απορρίπτει αυτό το ερώτημα, χάνει το μέτρο του.
    Αν υπάρξει νέα Αναγέννηση, δεν θα προκύψει από τεχνολογικούς επιταχυντές, αλλά από την ανάκτηση του δικαιώματος στη “σπάταλη” σκέψη: εκείνης που δεν απολογείται, δεν υπολογίζει, δεν φοβάται να είναι άχρηστη.
    Ίσως, στο τέλος, το μόνο που θα απομείνει από την υπερβολή της χρησιμοθηρίας θα είναι μια συλλογή από άδειους ναούς και παγωμένες γκαλερί, προσκυνήματα σε μια εφήμερη ιδέα προόδου που αρνείται να κοιτάξει πίσω, επειδή φοβάται να δει τον εαυτό της γυμνό. Και τότε, ίσως, κάποιοι λίγοι θα γελάσουν πικρά, όχι γιατί θα είναι πιο σοφοί, αλλά γιατί θα γνωρίζουν πως η “χρήσιμη” κοινωνία έχασε τον μόνο θησαυρό που δεν μπορεί να αγοράσει.

  • Η αυτομόρφωση ως αντίδοτο στην πολιτισμική αποσύνθεση

    Η αυτομόρφωση ως αντίδοτο στην πολιτισμική αποσύνθεση

    Σε έναν κόσμο που κυριεύεται από την επιφάνεια, τη φλυαρία και την ταχύτητα, όπου η ουσία θάβεται κάτω από έναν ορυμαγδό άχρηστων πληροφοριών, η αυτομόρφωση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι μια αναγκαία, επαναστατική πράξη. Μια φωτιά που σιγοκαίει στο σκοτάδι της αδιαφορίας. Το μόνο αληθινό όπλο απέναντι στη βουβή αποσύνθεση της ψυχής..

    Η κοινωνία μας έχει κατρακυλήσει σε έναν βούρκο φτηνών συνθημάτων και εύκολων απαντήσεων. Τα φτηνά συνθήματα που κυκλοφορούν σαν δήθεν σοφίες, είναι οι αλυσίδες που δένουν το μυαλό σε έναν αιώνιο λήθαργο. Οι μαζικές ψευδαισθήσεις, η «κουλτούρα» του τίποτα, είναι ο καρκίνος που διαβρώνει το σώμα της κοινωνίας. Αυτές οι κούφιες φράσεις, που επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά, σαν προσευχές που χάνουν το νόημά τους, είναι το δηλητήριο που επιταχύνει την πτώση. Τα συνθήματα είναι το καταφύγιο των ανόητων και η γλώσσα των αδιάφορων μια μάσκα που καλύπτει το κενό, το κενό που όλο μεγαλώνει μέσα μας.

    Αυτές οι φράσεις-καραμέλες, χωρίς ουσία και βάθος, διαδίδονται σαν νόμος, αποπροσανατολίζοντας, αδρανοποιώντας, απαλύνοντας τις τύψεις και την ανάγκη για σκέψη. Είναι η φτηνή πολυτέλεια της μαζικής κουλτούρας, που εξοντώνει τη μοναδικότητα και σπρώχνει τον άνθρωπο να γίνει απλώς ένας ακόμα πελάτης στην αγορά της ψευδαίσθησης.

    Αλλά η αυτομόρφωση, αυτή η προσωπική, ατομική επανάσταση, απαιτεί κάτι που η εποχή μας μισεί: χρόνο, υπομονή και πειθαρχία. Απαιτεί τον πόνο της αλήθειας, την αμφισβήτηση ακόμα και του ίδιου μας του εαυτού. Δεν είναι ένας δρόμος στρωμένος με λουλούδια, ούτε μια γρήγορη συνταγή επιτυχίας που την καταπίνεις με ένα κλικ. Είναι μια βουτιά στα βαθιά, στα ανοιχτά νερά της γνώσης και της αυτοκριτικής.

    Η αυτομόρφωση είναι η φωτιά που καίει τις αλυσίδες της μάζας, η γλώσσα που σπάει τη σιωπή της πνευματικής νάρκης. Είναι η απάντηση στην πολιτισμική ερήμωση που μας περιβάλλει, το μοναδικό φως μέσα στη ζοφερή ομίχλη της επιφανειακότητας.

    Μέσα από αυτήν την προσωπική αναζήτηση, μέσα από τον αδυσώπητο αγώνα για βαθύτερη κατανόηση, ο πολιτισμός αναγεννιέται όχι σαν αφηρημένη ιδέα, αλλά μέσα από τον κάθε άνθρωπο που αρνείται να γίνει συνένοχος στην πτώση. Που δεν συμβιβάζεται με την ηλιθιότητα, την απάθεια και τη μοιρολατρία.

    Η αυτομόρφωση δεν είναι τελικός σταθμός, είναι ένας ατέλειωτος δρόμος. Ένας δρόμος που απαιτεί θάρρος να κοιτάξουμε πέρα από το φανταχτερό, πέρα από τα εύκολα, πέρα από τον θόρυβο της στιγμής. Χρειάζεται τη δύναμη να παλέψουμε ενάντια στην επιθυμία για άμεση ικανοποίηση, να σκάψουμε κάτω από το ψεύδος και να βρούμε την αλήθεια, ακόμα κι αν αυτή πονάει, ακόμα κι αν μας ανατρέπει.

    Αυτή η επιλογή είναι ο πυρήνας της ελευθερίας. Η ελευθερία να σκεφτόμαστε μόνοι μας, να νιώθουμε βαθύτερα, να ζούμε με νόημα. Κάθε φορά που επιλέγουμε να γυρίσουμε την πλάτη σε άτοπες συνθηματολογίες και να προτιμήσουμε την πραγματική αναζήτηση της γνώσης, κάθε φορά που αρνούμαστε να γίνουμε θύματα της μαζικής αμορφωσιάς, χτίζουμε έναν κόσμο πιο φωτεινό και πιο ανθρώπινο.

    Ο αγώνας για αυτομόρφωση είναι σκληρός και μοναχικός. Δεν είναι για όλους. Αλλά είναι η μόνη άμυνα απέναντι στην ακαριαία, ψευδή ευχαρίστηση που μας πνίγει, την επιφάνεια που μας καταβροχθίζει και την πολιτισμική αποσύνθεση που μας απειλεί.

    Ας μην ξεχνάμε: δεν υπάρχει σωτηρία χωρίς μάθηση, χωρίς αγώνα, χωρίς θυσία. Η αυτομόρφωση δεν είναι απλά μια επιλογή. Είναι ο τελευταίος φάρος μέσα στο χάος, η ελπίδα που δεν θα σβήσει όσο υπάρχει ένας άνθρωπος που τολμά να ψάξει, να μάθει, να σκεφτεί.

  • Άστεγοι με σύμβαση: Όταν η Παιδεία κοιμάται σε σκηνή

    Άστεγοι με σύμβαση: Όταν η Παιδεία κοιμάται σε σκηνή

    Στην Ελλάδα του 2025, δεν κάνει πια είδηση το να βλέπεις έναν δάσκαλο να σέρνει βαλίτσες σαν περιπλανώμενος θίασος, σε αναζήτηση ενός ενοικίου που δεν θα του κατασπαράξει το μισθό. Δεν εκπλήσσεται κανείς όταν η λέξη «διορισμός» συνοδεύεται από τη λέξη «άστεγος». Έχουμε εθιστεί στην παράνοια, και ίσως αυτό να είναι το πιο επικίνδυνο από όλα.

    Μα υπάρχει κάτι που ακόμη μπορεί να σοκάρει: μια γυναίκα, δασκάλα αποκομμένη από ρεύμα, από νερό, από κάθε ανθρώπινη στοιχειώδη φροντίδα. Η πόρτα της ξεβιδωμένη. Κυριολεκτικά. Ο χώρος κατοικίας της, μετατράπηκε σε πεδίο οικονομικής εκδίκησης, από έναν ιδιοκτήτη που είδε στο πρόσωπό της όχι λειτουργό, όχι άνθρωπο, αλλά εμπόδιο στο βωμό του καλοκαιρινού κέρδους.

    Με το κλειδί στο χέρι και την απληστία στο βλέμμα, ο σπιτονοικοκύρης αποφάσισε: η δασκάλα δεν αποδίδει όσο θα απέδιδε ένας τουρίστας. Για χρέος λέει 100 ευρώ, της αφαίρεσε το δικαίωμα στο φως, στο νερό, στη στέγη. Στην ουσία: στο να υπάρχει. Η Κρήτη και όχι μόνο του Airbnb δεν κάνει εκπτώσεις στα όνειρα. Τα καίει όλα στον φούρνο του τουρισμού. Τα σπίτια για τους επισκέπτες, οι σκηνές για τους εκπαιδευτικούς.

    Και η Πολιτεία; Όρθια σαν σκιά, σιωπηλή σαν ένοχος που ξέρει την ευθύνη του. Χρόνια τώρα, φωνάζουν οι τοπικές κοινωνίες: πως οι βραχυχρόνιες μισθώσεις καταπίνουν τις πόλεις, πως οι αναπληρωτές πληρώνονται με ψίχουλα και καλούνται να ζήσουν σαν νομάδες. Κι όμως, δεν υπάρχει ούτε ένας θεσμοθετημένος μηχανισμός που να εγγυάται το αυτονόητο: ότι όποιος υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, δεν θα κοιμάται σε υπνόσακο.

    Μετά αναρωτιόμαστε. Γιατί παραιτούνται οι νέοι; Γιατί δεν καλύπτονται οι θέσεις στα νησιά; Γιατί τα παιδιά αλλάζουν δασκάλους σαν τις εποχές; Η απάντηση είναι σκληρή, αλλά απλή: ποιος θα θυσιάσει την ψυχική του υγεία για 900 ευρώ και μια σκηνή σε κάμπινγκ; Ποιος θα μορφώσει το μέλλον, όταν το παρόν τον πετάει στο περιθώριο;

    Αν δεν εξοργιστούμε τώρα, τότε πότε; Αν αφήσουμε αυτή την υπόθεση να περάσει σαν μια «ιδιωτική διαφορά», τότε έχουμε ήδη χάσει, όχι μόνο το στοίχημα της Παιδείας, αλλά και το νόημα του να είμαστε κοινωνία.

    Γιατί όταν πετάς τη δασκάλα στον δρόμο, δεν την ξεσπιτώνεις μόνο. Ξηλώνεις και το σχολείο, τη μάθηση, την ελπίδα. Την πετάς μαζί της, στους κάδους του κέρδους.

  • Πέσαν τα δελφίνια και εμείς από τα…σύννεφα

    Πέσαν τα δελφίνια και εμείς από τα…σύννεφα

    Σάλος έχει ξεσπάσει τις τελευταίες μέρες με την κατάρρευση της τοιχογραφίας των δελφινιών στο παλάτι της Κνωσού. Αμέσως μετά, για να δέσει το γλυκό, ήρθε και η διαφήμιση γνωστής εταιρείας αθλητικών ειδών με φόντο… την ακρόπολη. Μέρες τώρα μονοπωλεί την ενημέρωση η αδιαφορία της πολιτείας για την πολιτιστική μας κληρονομιά και τα ρεπορτάζ δίνουν και παίρνουν. Μα ας είμαστε ειλικρινείς. Πέσαμε από τα σύννεφα;

    Η χώρα μας έχει την ευλογία να έχει μια τόσο πλούσια και βαριά ιστορία που συνεχώς αποδεικνύεται πως δεν είμαστε ικανοί να διατηρήσουμε. Η αδιαφορία του κράτους για τον πολιτισμό όμως, ήρθε μετά από την απαξίωση από τους ίδιους τους πολίτες.  

    Αρχικά, να τονίσουμε πως η πολιτιστική κληρονομιά μας δεν έγκειται μόνο στην αρχαιότητα. Έχουμε την ευλογία να διαβάζουμε από το πρωτότυπο και όχι από μετάφραση, Ελύτη, Σεφέρη, Καβάφη, Ρίτσο, Καρυωτάκη, Καζαντζάκη και η λίστα με τα ονόματα δεν έχει τελειωμό. Έχουμε την ευλογία να έχουμε στο θέατρο προσωπικότητες όπως ο Κάρολος Κουν, ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, ο Ιάκωβος Καμπανέλης και ούτω καθεξής. Θα μπορούσα να κάνω το ίδιο για όλες τις μορφές της τέχνης καθώς τα ονόματα είναι αμέτρητα και η προσφορά τους τεράστια αλλά δε θέλω να κουράσω. Η ουσία ποια είναι όμως; Πόσοι Έλληνες ενδιαφέρθηκαν να μελετήσουν την πλούσια λογοτεχνική μας παράδοση; Πόσοι Έλληνες προτίμησαν αντί να πάνε στο γήπεδο να επισκεφθούν μια έκθεση ζωγραφικής του Τσαρούχη; Πόσοι Έλληνες προτίμησαν να πάνε στο θέατρο αντί για τα μπουζούκια;

    Μεγάλο μερίδιο ευθύνης έχει το σχολείο. Θυμάμαι από τα μαθητικά μου χρόνια πως η ώρα της λογοτεχνίας ήταν η ώρα του… ύπνου ή η ώρα που κάναμε τις ασκήσεις του φροντιστηρίου. Φυσικά δε χρειάζεται να μιλήσω για τα μαθήματα της μουσικής και των εικαστικών. Τις περισσότερες φορές δε γινόντουσαν καθόλου.

    Δε πρέπει να τα ρίχνουμε όμως όλα στο σχολείο και το εκπαιδευτικό σύστημα. Πόσες οικογένειες είναι αυτές που θα πάρουν για δώρο στο παιδί τους ένα καλό βιβλίο αντί για το νέο iphone; Πόσες οικογένειες είναι αυτές που θα περάσουν ποιοτικό χρόνο σε κάποιο μουσείο ή σε κάποιον αρχαιολογικό χώρο; Η επίσκεψη σε ένα μουσείο ή η αγορά ενός βιβλίου είναι πολύ πιο οικονομική από τα δώρα τεχνολογίας που επιλέγουν να κάνουν οι γονείς στα παιδιά τους για να τους δείξουν την αγάπη τους. Ο λόγος που δε τα επιλέγουν είναι πως απαιτείται περισσότερος κόπος και χρόνος για να κάνουν το παιδί να καταλάβει την πραγματική αξία ενός «πνευματικού» δώρου. Επιλέγουν, λοιπόν, τον εύκολο δρόμο κάνοντας στην ουσία κακό στο ίδιο τους το παιδί και κατ’ επέκταση σε ολόκληρη τη κοινωνία, διαμορφώνοντας έτσι μια ακαλλιέργητη και πνευματικά ανάπηρη μάζα.  

    Γιατί πέφτουμε λοιπόν από τα σύννεφα που η κυβέρνηση παραμελεί τους αρχαιολογικούς χώρους; Δείξαμε ποτέ στις κυβερνήσεις μας πως ενδιαφερόμαστε για την πολιτιστική μας κληρονομιά; Τόσα χρόνια δείχνουμε ενδιαφέρον για τον πολιτισμό μας μόνο όταν αυτός μπορεί να συνδεθεί με τον τουρισμό και με το οικονομικό όφελος. Ας μη περιμένουμε λοιπόν από καμιά κυβέρνηση να είναι κάτι άλλο από αυτό που είμαστε εμείς οι ίδιοι. Ας ενδιαφερθούμε πρώτα εμείς για να έχουμε μετά το δικαίωμα να διαμαρτυρηθούμε. Όσο κλισέ και αν ακούγεται, κάθε αλλαγή ξεκινάει από εμάς. 

  • Η μεγάλη παγίδα των νευρομύθων στην εκπαίδευση

    Η μεγάλη παγίδα των νευρομύθων στην εκπαίδευση

    Η σύγχρονη εκπαίδευση αναζητά τρόπους να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας, αξιοποιώντας τα επιτεύγματα της επιστήμης του εγκεφάλου. Ωστόσο, σε αυτή την πορεία έχει εμφανιστεί ένα επικίνδυνο φαινόμενο: οι λεγόμενοι «νευρομύθοι». Πρόκειται για διαδεδομένες αλλά επιστημονικά ατεκμηρίωτες πεποιθήσεις σχετικά με τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη μάθηση, οι οποίες οδηγούν σε λανθασμένες διδακτικές πρακτικές και κατανόηση.

    Ένας από τους πιο γνωστούς νευρομύθους είναι η ιδέα ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 10% του εγκεφάλου μας. Αυτή η άποψη έχει διαψευσθεί επανειλημμένα από τη νευροαπεικόνιση: ακόμη και κατά την ανάγνωση ή την εκτέλεση απλών εργασιών ενεργοποιούνται πολλαπλές περιοχές του εγκεφάλου. Ένας άλλος διαδεδομένος μύθος είναι η ύπαρξη ξεκάθαρων «τύπων μαθητών» – οπτικοί, ακουστικοί ή κιναισθητικοί. Αν και οι μαθητές μπορεί να έχουν προτιμήσεις, δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που να υποστηρίζουν ότι η διδασκαλία σύμφωνα με αυτές τις κατηγορίες βελτιώνει την απόδοση.

    Ο Francisco Mora επισημαίνει ότι αυτοί οι μύθοι συχνά διαδίδονται μέσα από επιφανειακές παρουσιάσεις, μη τεκμηριωμένα σεμινάρια ή υλικό στο διαδίκτυο. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι είναι ανακριβείς, αλλά ότι παγιώνονται στην πράξη, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται μαθήματα, αξιολογούνται μαθητές ή διαμορφώνονται σχολικά προγράμματα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι εκπαιδευτικοί υιοθετούν τεχνικές ή θεωρίες που δεν έχουν καμία επιστημονική υπόσταση, στερώντας πολύτιμο χρόνο και πόρους από πρακτικές με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα.

    Η παρουσία νευρομύθων δεν είναι απόδειξη αφέλειας των εκπαιδευτικών, αλλά ένδειξη του χάσματος που υπάρχει ανάμεσα στην επιστημονική έρευνα και την εκπαιδευτική πράξη. Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν έχουν πρόσβαση στη σύγχρονη βιβλιογραφία ή την εκπαίδευση που θα τους επέτρεπε να διακρίνουν την επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφορία από τον εντυπωσιασμό.

    Για να καταπολεμηθεί αυτό το φαινόμενο, είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η επιστημονική παιδεία στο εκπαιδευτικό προσωπικό. Πρακτικά, αυτό σημαίνει:
    – Συνεργασία μεταξύ ερευνητών και εκπαιδευτικών.
    – Εισαγωγή μαθημάτων νευροεπιστημών στην αρχική και συνεχιζόμενη επιμόρφωση των δασκάλων.
    – Κριτική προσέγγιση των νέων μεθόδων και εργαλείων.
    – Δημιουργία βάσεων δεδομένων με αξιόπιστο και εύκολα κατανοητό υλικό.

    Οι νευρομύθοι είναι επικίνδυνοι όχι μόνο επειδή παραπλανούν, αλλά επειδή υποσκάπτουν την εμπιστοσύνη στην ίδια την επιστήμη. Μόνο μέσα από διαρκή επιμόρφωση και ανοιχτή επικοινωνία μπορούμε να γεφυρώσουμε το χάσμα ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη και να χτίσουμε μια εκπαίδευση που βασίζεται στην αλήθεια και όχι στον εντυπωσιασμό.