Με ένα βίντεο που ανέβασε στο TikTok, με τίτλο «Κάτω Ιταλία twelve points», ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, παρουσιάζει στιγμές από το οδοιπορικό του στο Καταντζάρο της Ιταλίας.
Η παρουσία του στο Καταντζάρο και το φεστιβάλ Magna Graecia
Η επίσκεψή του συνδέθηκε με το φεστιβάλ μουσικής «Ήχοι της Magna Graecia», όπου συμμετείχαν συγκροτήματα, σολίστ και χορωδίες από την Ελλάδα και την Ιταλία. Όπως αναφέρεται, οι συμμετοχές πρόσφεραν «ένα μοναδικό ρεσιτάλ», σε μια διοργάνωση με έντονο πολιτιστικό αποτύπωμα.
Το μήνυμα για κοινή ιστορία και πολιτισμό
Στο βίντεο, ο κ. Ανδρουλάκης κάνει λόγο για «συνάντηση της κοινής μας ιστορίας και της κοινής μας κληρονομιάς», δίνοντας έμφαση στον συμβολισμό της εκδήλωσης. Παράλληλα, χαρακτηρίζει τη διοργάνωση ως «ένα μοναδικό πολιτιστικό γεγονός», ενώ σημειώνει πως «Τα παιδιά μας και ο πολιτισμός μας είναι το μέλλον μας».
Έντονη κριτική στον πρωθυπουργό και στην κυβέρνηση ασκεί ο ΣΥΡΙΖΑ, απαντώντας στην κυριακάτικη ανάρτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Όπως αναφέρει η Κουμουνδούρου, «Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, ο κ. Μητσοτάκης έσπευσε να μας πει ότι δεν… πετάει χαρταετό και βρίσκεται σε επαγρύπνηση για να ενημερώσει την ελληνική κοινωνία για τα δήθεν κατορθώματα της κυβέρνησης του», για να προσθέσει ότι ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνεται και η αύξηση του κόστους του τραπεζιού της Καθαράς Δευτέρας. Το κόμμα σημειώνει ότι η αύξηση αυτή φτάνει έως και 30% σε σχέση με πέρυσι, διερωτώμενο τι έχει κάνει η κυβέρνηση για την αντιμετώπισή της, και υποστηρίζει ότι «Μάλλον πετούσε χαρταετό» σε όλη τη διάρκεια της θητείας της. Παράλληλα, τονίζει πως, αν η σύγκριση γίνει με το 2019, η άνοδος του κόστους προσεγγίζει το 70%.
Βολές για Γεωργιάδη και τα επεισόδια στο Νοσοκομείο Νίκαιας
Ο ΣΥΡΙΖΑ επεκτείνει την κριτική του και στο ζήτημα της πολιτικής έντασης, υποστηρίζοντας ότι ο πρωθυπουργός «πετάει χαρταέτο εδώ και μία εβδομάδα» και στο θέμα που αφορά τον Άδωνι Γεωργιάδη. Στην ανακοίνωση γίνεται λόγος για «περιφερόμενη ακροδεξιά τοξικότητα» και περιγράφεται ο υπουργός Υγείας ως «υπουργός της διάλυσης της δημόσιας υγείας», με το κόμμα να τον κατηγορεί ότι αντί να δίνει απαντήσεις για τις ελλείψεις στο ΕΣΥ, «προκαλεί, απειλεί και εκτοξεύει λάσπη και χυδαία ψέματα». Ο ΣΥΡΙΖΑ αναφέρει επίσης ότι ο Άδωνις Γεωργιάδης έφτασε στο σημείο να επισκεφθεί το Νοσοκομείο Νίκαιας συνοδευόμενος από διμοιρίες των ΜΑΤ, να «τραμπουκίσει γιατρό» και στη συνέχεια να εμφανίζεται ως θύμα, θέτοντας το ερώτημα αν ο πρωθυπουργός καταδικάζει αυτές τις συμπεριφορές ή αν «συναινεί σιωπηλά σε όλο αυτό τον ακροδεξιό οχετό». Όπως επισημαίνεται, «Οι αθλιότητες αυτές βεβαίως δεν εκπλήσσουν».
Καισαριανή, φωτογραφικά ντοκουμέντα και αίτημα για Μουσείο Εθνικής Αντίστασης
Στην ίδια ανακοίνωση, ο ΣΥΡΙΖΑ αναφέρεται και στις φωτογραφίες των 200 εκτελεσθέντων στην Καισαριανή, υπογραμμίζοντας ότι η αποκάλυψη των ντοκουμέντων «αποτελεί πρόκληση για την ελληνική ακροδεξιά», κατονομάζοντας ως πεδίο αντιπαράθεσης τον χώρο όπου, όπως σημειώνει, «διαγκωνίζονται η κ. Λατινοπούλου, ο κ. Γεωργιάδης και οι υπόλοιποι ακραίοι εντός και εκτός των τειχών της ΝΔ». Κατά τον ΣΥΡΙΖΑ, τα ντοκουμέντα αυτά επαναφέρουν με σαφή τρόπο την πρόσφατη ιστορία, αναδεικνύοντας «ποιοι αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν με περηφάνια για την πατρίδα». Το κόμμα χαρακτηρίζει την απόκτησή τους από την ελληνική πολιτεία ως σημαντικό βήμα για την ιστορική γνώση της κοινωνίας, ενώ επαναφέρει το αίτημα για άμεση υλοποίηση Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα, σημειώνοντας ότι οι σχετικές διαδικασίες είχαν ξεκινήσει επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Όπως τονίζει, πρόκειται για «χρέος στην ιστορία» και σε όσους αντιστάθηκαν στον ναζισμό και τον φασισμό.
Κριτική για υδρογονάνθρακες, ΕΛΠΕ και «drill baby, drill»
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η τοποθέτηση του ΣΥΡΙΖΑ και για τις κυβερνητικές αναφορές στις συμφωνίες που σχετίζονται με πιθανές εξορύξεις υδρογονανθράκων στη Νότια Πελοπόννησο και την Κρήτη. Το κόμμα κάνει λόγο για «πανηγυρισμούς» του πρωθυπουργού και υποστηρίζει ότι «η υποκρισία περισσεύει», καθώς -όπως αναφέρει- η κυβέρνηση δεν προχώρησε ουσιαστικά τις ώριμες παραχωρήσεις σε ExxonMobil και HelleniQ Energy στην Κρήτη που είχε υπογράψει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και οι οποίες, σύμφωνα με την ανακοίνωση, διασφάλιζαν την παρουσία του Δημοσίου μέσω του δημόσιου ελέγχου των ΕΛΠΕ. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι η σημερινή κυβέρνηση παραχώρησε τον έλεγχο των ΕΛΠΕ στον ιδιώτη μέτοχο. Παράλληλα, ο ΣΥΡΙΖΑ καταγγέλλει ότι επιτράπηκε στους εκπροσώπους του Δημοσίου στα ΕΛΠΕ να μειώσουν τη συμμετοχή του Δημοσίου στο οικόπεδο 2 στο Ιόνιο από 25% σε 10%, χωρίς αντάλλαγμα, εξέλιξη που -όπως σημειώνει- εγείρει ακόμη και ερωτήματα περί απιστίας σε βάρος του Δημοσίου. Καταλήγοντας, κατηγορεί την κυβέρνηση ότι είναι πλήρως υποταγμένη στο «δόγμα Τραμπ» για τις εξορύξεις, λέγοντας ότι οι διακηρύξεις περί απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και πράσινης ανάπτυξης μετατράπηκαν γρήγορα στο «drill baby, drill», ενώ επισημαίνει ότι σε όλη αυτή τη συζήτηση λείπει κάθε αναφορά στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τα νοικοκυριά.
Με αιχμηρό τρόπο σχολίασε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Τσουκαλάς, την αναφορά του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην κυριακάτικη ανασκόπησή του για την Καθαρά Δευτέρα. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «Ο πρωθυπουργός πετά χαρταετό όλον τον χρόνο. Δεν περιμέναμε την Καθαρά Δευτέρα για να το καταλάβουμε».
Στην ανακοίνωσή του, ο κ. Τσουκαλάς υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός επέλεξε να αναδείξει μια σειρά θεμάτων στην ανάρτησή του, αλλά απέφυγε να τοποθετηθεί σε ζητήματα που, κατά το ΠΑΣΟΚ, είναι πολιτικά κρίσιμα.
Αιχμές για «γαλάζιο» στέλεχος και σιωπή για τον υπουργό Υγείας
Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ σημείωσε ότι ο πρωθυπουργός «θυμήθηκε πολλά να πει», αλλά, όπως είπε, «ξέχασε σκόπιμα» να απαντήσει γιατί δεν διαγράφει από τη Νέα Δημοκρατία το κεντρικό «γαλάζιο» στέλεχος, το οποίο, σύμφωνα με την ανακοίνωση, φέρεται να ελέγχεται για απόκρυψη περιουσίας ύψους 10 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, ο κ. Τσουκαλάς διερωτήθηκε αν ο πρωθυπουργός δεν θυμάται το συγκεκριμένο πρόσωπο από περιοδείες και δημόσιες εμφανίσεις, ενώ πρόσθεσε ότι δεν υπήρξε ούτε αναφορά στις «επικίνδυνες ακρότητες και γραφικότητες», όπως τις χαρακτήρισε, του υπουργού Υγείας, κατηγορώντας τον ότι επιχειρεί να επιβαρύνει το πολιτικό κλίμα.
Κριτική για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο και τη ρύθμιση
Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους, ο Κώστας Τσουκαλάς έκανε λόγο για «περίσσευμα θράσους» από την πλευρά του πρωθυπουργού, εστιάζοντας στη ρύθμιση για τους δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο. Υποστήριξε ότι η κυβέρνηση παρουσιάζει ως λύση μια παρέμβαση που, κατά την άποψή του, αφήνει εκτός τη μεγάλη πλειοψηφία των ληξιπρόθεσμων δανειοληπτών.
Όπως ανέφερε, ακόμη και για όσους εντάσσονται στη ρύθμιση, η ελάφρυνση είναι -κατά την εκτίμησή του- περιορισμένη, κάνοντας λόγο για μόλις 15% στην επιβάρυνση που προέκυψε από την αλλαγή ισοτιμίας. Στο ίδιο πλαίσιο, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι ρυθμίζει τα ζητήματα υπέρ των πιστωτών και όχι υπέρ των δανειοληπτών, μιλώντας για «ακόμα μία χορηγία του στα funds».
Επίθεση για την ενέργεια και καταγγελία περί «εικονικής πραγματικότητας»
Συνεχίζοντας την κριτική, ο κ. Τσουκαλάς αναφέρθηκε και στο ζήτημα της ενέργειας και των υδρογονανθράκων, υποστηρίζοντας ότι ο πρωθυπουργός παραλείπει τη δική του παλαιότερη τοποθέτηση στον ΟΗΕ, σύμφωνα με την οποία «το αέριο είναι αγαθό του περασμένου αιώνα και χάνει την αξία του». Με βάση αυτό, υποστήριξε ότι χάθηκαν πολύτιμα χρόνια από τον διαγωνισμό του 2014, πάνω στον οποίο -όπως σημειώνει- στηρίζονται οι σημερινές συμβάσεις.
Παράλληλα, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι μετέτρεψε την πράσινη μετάβαση σε «μπίζνα της εγχώριας ολιγαρχίας», επικαλούμενος την απουσία προτεραιότητας σύνδεσης στο δίκτυο για ενεργειακές κοινότητες, συνεταιρισμούς, μεταποιητές και την τοπική αυτοδιοίκηση, κάτι που αποδίδει σε ολιγωρία στις επενδύσεις αποθήκευσης. Κλείνοντας, ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός επιχειρεί «με ψέματα και ανακρίβειες» να παρουσιάσει και αυτή την Κυριακή μια «εικονική πραγματικότητα», καταλήγοντας πως «η κυβέρνηση Μητσοτάκη πετάει μονίμως χαρταετό».
Κεντρική θέση στην εβδομαδιαία ανασκόπησή του έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις συμφωνίες με την κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy για έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης. Όπως σημείωσε, σε συνδυασμό με την πρώτη διερευνητική γεώτρηση στο θαλάσσιο οικόπεδο «Μπλοκ 2» στο Ιόνιο, που τοποθετείται στις αρχές του 2027, πρόκειται για «τα δύο μεγάλα ορόσημα» στο πεδίο των ερευνών φυσικού αερίου μετά από 40 χρόνια. Περιέγραψε την εξέλιξη ως ουσιαστική επανεκκίνηση, υπογραμμίζοντας ότι μετά την κύρωση των συμφωνιών από τη Βουλή θα ξεκινήσουν τα ερευνητικά προγράμματα, ενώ έως το τέλος του έτους αναμένονται οι πρώτες σεισμογραφικές έρευνες στις νέες περιοχές.
Ο πρωθυπουργός τόνισε επίσης ότι με τις τέσσερις νέες συμβάσεις παραχώρησης το ελληνικό Δημόσιο εξασφαλίζει περίπου 40% των κερδών σε περίπτωση ανακάλυψης και παραγωγής κοιτασμάτων, χωρίς κρατική συμμετοχή στο επενδυτικό ρίσκο. Στο ίδιο πλαίσιο, συνέδεσε τις συμφωνίες με την ενεργειακή αυτονομία, την προσέλκυση επενδύσεων και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, επιμένοντας πως η Ελλάδα επενδύει ταυτόχρονα στη διαφοροποίηση πηγών ενέργειας. Υπενθύμισε ότι τα τελευταία 6,5 χρόνια έχει γίνει, όπως είπε, «άλμα» στις ΑΠΕ, με περίπου το 50% της παραγόμενης ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, ενώ προσέθεσε ότι η αξιοποίηση πιθανών κοιτασμάτων φυσικού αερίου εντάσσεται σε στρατηγικές συμμαχίες που αναδεικνύουν τη γεωπολιτική θέση της χώρας και λειτουργούν αποτρεπτικά απέναντι σε αμφισβητήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων.
«Ψηφιακό άλμα», AI Summit στην Ινδία και μέτρα για τον ψηφιακό εθισμό ανηλίκων
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στις επαφές του στην Ινδία και στη συμμετοχή του στο India AI Impact Summit 2026, όπου παρουσίασε το «ψηφιακό άλμα» της Ελλάδας, επιμένοντας στη θέση ότι η τεχνολογία χρειάζεται κανόνες, διαφάνεια και κοινωνικό πρόσημο. Όπως υπογράμμισε, η τεχνολογική διακυβέρνηση θα καθορίσει τη γεωοικονομική ισχύ των επόμενων δεκαετιών και η χώρα δεν πρέπει να απουσιάζει από τη διαμόρφωση του νέου πλαισίου. Παράλληλα, προανήγγειλε ότι «σύντομα θα μιλήσουμε ειδικότερα» για τα μέτρα που ετοιμάζονται σχετικά με την αντιμετώπιση του ψηφιακού εθισμού των ανηλίκων.
Στην ίδια ενότητα, αναφέρθηκε και στη συνάντησή του με τον Ναρέντρα Μόντι, την τρίτη μέσα σε δυόμισι χρόνια, κάνοντας λόγο για επιβεβαίωση της στρατηγικής σχέσης Ελλάδας – Ινδίας. Σύνδεσε μάλιστα τη δυναμική αυτή με την υπό διαμόρφωση εμπορική συμφωνία ΕΕ – Ινδίας, που, όπως ανέφερε, μπορεί να ανοίξει νέα κανάλια πρόσβασης για ευρωπαϊκά προϊόντα και επιχειρήσεις. Επισήμανε ακόμη ότι το 2026 ανοίγουν δύο νέα ελληνικά προξενεία σε Βομβάη και Μπανγκαλόρ, ότι έχει ήδη ξεκινήσει η απευθείας σύνδεση Αθήνα – Νέο Δελχί, και ότι η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη του Ινδο-Ειρηνικού προς την Ευρώπη και κρίσιμος κόμβος του IMEC.
Θεσμικές και κοινωνικές παρεμβάσεις
Στην ανασκόπηση του κυβερνητικού έργου του επταημέρου, ο πρωθυπουργός στάθηκε σε σειρά παρεμβάσεων, ξεκινώντας από το νομοσχέδιο για την επέκταση της επιστολικής ψήφου στους Έλληνες του εξωτερικού και στις εθνικές εκλογές του 2027. Τη χαρακτήρισε «θεσμική τομή», καθώς προβλέπεται ειδική τριεδρική Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού, ώστε οι απόδημοι να μπορούν να επιλέγουν όχι μόνο κόμμα, αλλά και συγκεκριμένο βουλευτή. Υπενθύμισε ότι για να εφαρμοστεί η ρύθμιση από το 2027 απαιτείται πλειοψηφία 200 βουλευτών, εκφράζοντας προσδοκία για συναίνεση.
Αναφέρθηκε επίσης στη λειτουργία του ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, μιλώντας για λιγότερη γραφειοκρατία, καλύτερη εποπτεία της αγοράς εργασίας, περισσότερη διαφάνεια και ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων. Εξήγησε ότι καταργούνται τρεις στις τέσσερις έντυπες δηλώσεις για προσλήψεις και πίνακες προσωπικού, ενώ οι εργαζόμενοι αποκτούν πρόσβαση σε πραγματικό χρόνο στα στοιχεία της εργασιακής τους σχέσης μέσω του αναβαθμισμένου myErgani app και της πλατφόρμας myErgani.gov.gr. Στην κοινωνική πολιτική, στάθηκε στην πανελλαδική επέκταση του προγράμματος «Νταντάδες της Γειτονιάς», μετά τα αποτελέσματα της πιλοτικής εφαρμογής σε 62 δήμους, με 1.209 πιστοποιημένους επιμελητές/επιμελήτριες, 2.243 οικογένειες και 2.370 παιδιά έως 2,5 ετών να έχουν εξυπηρετηθεί.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι άνοιξε η πλατφόρμα για τη ρύθμιση δανείων σε ελβετικό φράγκο, κλείνοντας -όπως είπε- μια εκκρεμότητα ετών για περίπου 50.000 δανειολήπτες. Η ρύθμιση περιλαμβάνει μετατροπή σε ευρώ με σταθερό χαμηλό επιτόκιο, κούρεμα 15% έως 50% ανάλογα με τα οικονομικά και περιουσιακά στοιχεία, και δυνατότητα επιμήκυνσης έως πέντε έτη, με ειδική πρόβλεψη για τους πιο ευάλωτους χωρίς επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού. Στην ίδια δέσμη παρεμβάσεων ενέταξε και τη διαβούλευση για την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, με πανεπιστημιακού επιπέδου σπουδές, μεταβατική διαδρομή για τους σημερινούς σπουδαστές, ρύθμιση του επαγγελματικού αποτυπώματος των τίτλων και, με το ίδιο νομοσχέδιο, πλαίσιο για International Baccalaureate σε δημόσια σχολεία και αναβάθμιση σχολικών βιβλιοθηκών. Τέλος, έκανε ειδική αναφορά στον εντοπισμό σοβαρών παρατυπιών σε εγκρίσεις επιδομάτων κοινωνικής αλληλεγγύης την περίοδο 2020-2022 από ελέγχους του ΟΠΕΚΑ, με τη συνδρομή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για τη διαβίβαση ολοκληρωμένου φακέλου στη Δικαιοσύνη.
Υποδομές, μετακινήσεις και εθνική μνήμη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συμπεριέλαβε επίσης έργα υποδομών και μετακινήσεων, αλλά και το θέμα των φωτογραφιών της Καισαριανής. Στο πεδίο της αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας, αναφέρθηκε στις συμβάσεις για δύο ανενεργές εκτάσεις του Πολυτεχνείου Κρήτης, όπου θα αναπτυχθούν φοιτητικές κατοικίες με χαμηλό μίσθωμα και σύγχρονες, περιβαλλοντικά βιώσιμες συνεδριακές υποδομές μέσω ΣΔΙΤ, με στήριξη του Υπερταμείου, καθώς και στην αξιοποίηση οικοπέδου στην Κόκκινη Χαλέπα. Όπως υπογράμμισε, πρόκειται για το πρώτο οργανωμένο σχέδιο αξιοποίησης περιουσίας δημόσιου πανεπιστημίου με άμεσο όφελος για την ακαδημαϊκή κοινότητα και την τοπική κοινωνία.
Για τη Θεσσαλονίκη, σημείωσε ότι έφτασαν τα πρώτα 100 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία που θα ενταχθούν στον στόλο του ΟΣΕΘ μέσω της κοινοπραξίας των ΚΤΕΛ και θα κυκλοφορήσουν τον επόμενο μήνα μετά τις δοκιμές, ενώ έως τον Σεπτέμβριο αναμένονται ακόμη 130 νέα λεωφορεία. Τόνισε ότι το 2019 κυκλοφορούσαν περίπου 240 παλιά οχήματα, ενώ σήμερα ο στόλος ξεπερνά τα 500, συνδέοντας την αλλαγή αυτή με την επέκταση του Μετρό και τον Προαστιακό Δυτικής Θεσσαλονίκης. Για τον Πειραιά, στάθηκε στη λειτουργία της νέας τερματικής στάσης τραμ «Ακτή Ποσειδώνος», η οποία ενεργοποιεί πλήρως τη σύνδεση της Γραμμής 7 με το λιμάνι.
Ξεχωριστό βάρος έδωσε στις φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, σημειώνοντας ότι η Πολιτεία κινητοποιήθηκε άμεσα μέσω του Υπουργείου Πολιτισμού. Όπως ανέφερε, οι φωτογραφίες κηρύχθηκαν μνημείο, εμπειρογνώμονες μετέβησαν στο Βέλγιο, επιβεβαίωσαν την αυθεντικότητα των 262 φωτογραφιών, υπογράφηκε προσύμφωνο με τον συλλέκτη, η συλλογή αποσύρθηκε από τον ιστότοπο δημοπρασίας και περνά στην κυριότητα του ελληνικού κράτους. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι πρόκειται για «υλικό που συνδέεται άμεσα με την εθνική μας μνήμη» και πως «οφείλουμε να το διαφυλάξουμε». Κλείνοντας την ανάρτησή του, αναφέρθηκε και στην απώλεια τριών σημαντικών προσωπικοτήτων, της Άννας Ψαρούδα-Μπενάκη, της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ και του Αντώνη Μανιτάκη, λέγοντας ότι άφησαν ισχυρό αποτύπωμα και ότι αξίζει να εμπνεόμαστε από το παράδειγμά τους.
Η πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, προχώρησε αυτή την εβδομάδα σε μια σημαντική διπλωματική κίνηση, υποδεχόμενη στην Αθήνα υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία Αμερικανών γερουσιαστών. Η επίσκεψη παρουσιάζεται ως ακόμη μία ένδειξη της στρατηγικής βαρύτητας που αποδίδει η Ουάσινγκτον στις διμερείς σχέσεις με την ελληνική πλευρά.
Συναντήσεις με Μητσοτάκη και κυβερνητικά στελέχη
Η αντιπροσωπεία των γερουσιαστών, την οποία συνόδευσε η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, είχε επαφές με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και με κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε η αμυντική συνεργασία Ελλάδας – ΗΠΑ, η οποία, όπως υπογραμμίζεται, έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Άμυνα και ενέργεια στο επίκεντρο του διαλόγου
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο ενεργειακό σκέλος, με τις συζητήσεις να αγγίζουν τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου στην ευρύτερη περιοχή. Έτσι, ο διάλογος κινήθηκε σε δύο βασικούς άξονες, την άμυνα και την ενέργεια, που αποτελούν κεντρικά πεδία συνεργασίας μεταξύ Αθήνας και Ουάσινγκτον.
Το μήνυμα για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις
Στο σχετικό μήνυμα επισημάνθηκε ότι «Αυτή την εβδομάδα, η Πρέσβης, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, φιλοξένησε μια διακεκριμένη αντιπροσωπεία γερουσιαστών των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αθήνα. Συναντήθηκαν με τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη και με υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης, και συζήτησαν για τη δύναμη των σχέσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελλάδας, τη σταθερή συνεργασία μας στα ζητήματα άμυνας και ενέργειας, και για τις ιστορικές νίκες που έχουν επιτύχει τα δύο σπουδαία έθνη μας τους τελευταίους μήνες». Η διατύπωση αυτή αναδεικνύει το αφήγημα περί στενής στρατηγικής σύμπλευσης των δύο χωρών.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Αγαπητέ Νίκο, σε καλωσορίζω στο Vérité και ξεκινώ κατευθείαν με μια ερώτηση που αφορά την πρώτη σου ατομική έκθεση η οποία εγκαινιάστηκε στις 4 Φεβρουαρίου στην Ελληνοαμερικανική Ένωση. Μίλησε μας για αυτή την ενότητα έργων η οποία περιλαμβάνει μορφές ανθρώπων, ζώων, μυθολογικά μοτίβα, σκηνές και αφηγήσεις του χρόνου και τις απουσίας του.
Νίκος Κανόγλου:Πριν από δύο ακριβώς χρόνια μου ανατέθηκε μια μεγάλη εικαστική ανάθεση, να πλαισιώσω εικαστικά το Manna Arcadia, το ιστορικό σανατόριο της Άννας Μελά. Έζησα και εργάστηκα εκεί για έξι μήνες, αναπτύσσοντας μια ενότητα έργων βασισμένη σε τεχνικές αποτοίχισης. Είχε προηγηθεί μια πολυετής έρευνα στον ευρύτερο χώρο της Αρκαδίας· με ενδιέφερε να αναδείξω τη μυθολογική της καταγωγή και το ιστορικό της βάθος, όχι εικονογραφικά αλλά οργανικά, ενσωματώνοντας τα έργα στο ίδιο το κέλυφος του κτιρίου. Μετέφερα θραύσματα επιχρισμάτων από τον φέροντα οργανισμό, σαν να αποσπούσα μνήμες από το σώμα του χώρου.
Από τις μορφές που ξεχώρισαν ήταν η «Κερυνίτις Έλαφος της Θεάς Αρτέμιδος» και το «Διονυσιακό Σύμπλεγμα του Πανός». Δούλεψα αποτοιχίσεις, χρυσό 22Κ σε βαμβακερό κάμποτο και οργανικά χρώματα, κόκκινη άργιλο, σέπια και γραφίτη. Ήταν υλικά που δεν τα επέλεξα μόνο αισθητικά αλλά βιωματικά.
Επέλεξα συνειδητά πρώτες ύλες που συνομιλούν με τη βυζαντινή ζωγραφική, τα ψηφιδωτά, τον χρυσό των ταφικών κτερισμάτων και την τεχνική του φρέσκο. Με ενδιέφερε να αποδοθεί μια δωρικότητα μαζί με την ένταση των αρχετυπικών μορφών. Ο γραφίτης, δουλεμένος σαν εγχάρακτο αποτύπωμα, σχεδόν σαν σφραγιδόλιθος, έκανε τα έργα να στέκονται ένθετα μέσα στο πρώην σανατόριο και να αφηγούνται την ιστορία του ως αυτόνομο καλλιτεχνικό γεγονός.
Η ενότητα αυτή, με τίτλο «Arcadia Dreaming», τίτλος εμπνευσμένος από το California Dreaming, ένα τραγούδι που κουβαλώ χρόνια, αποτελεί πλέον μόνιμη συλλογή του ξενοδοχείου. Τα έργα βρίσκονται τόσο στις σουίτες όσο και στους κοινόχρηστους ιστορικούς χώρους. Περιλαμβάνουν ανθρώπινες μορφές, ζώα, μυθολογικά μοτίβα, σκηνές και αφηγήσεις του χρόνου και της απουσίας.
Συνδέομαι με τους ανθρώπους κάτω από το βάρος μιας αναγκαιότητας, και είναι ωμό, σχεδόν παράξενο συναίσθημα να κρατώ μόνο τη σκιά τους καθώς φεύγουν.
Επί δέκα συνεχόμενα χρόνια επισκέπτομαι μουσεία της Φλάνδρας, νιώθοντας μια ανεξήγητη συγγένεια με το Βέλγιο. Θυμάμαι την πρώτη φορά που αντίκρισα, σε περιοδική έκθεση στις Βρυξέλλες, βραχογραφίες από τα σπήλαια της Αλταμίρα και του Λασκώ. Με συγκλόνισε ότι ο πρώτος άνθρωπος δημιουργεί τέχνη με κάρβουνο, με άνθρακα, με ένα υλικό άρρηκτα δεμένο με την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη.
Ίσως γι’ αυτό επιμένω τόσο στην έννοια της ύλης, στο να δημιουργώ με το ελάχιστο, ακόμη και μόνο με γραφίτη. Στην ενότητα αυτή συνυπάρχουν και άλλα υλικά, ορυκτές σκόνες χωρίς νερό ως συνεκτικό μέσο, κόλλα ζαρντέν, σινική μελάνη, κόκκινη άργιλος, αποτοιχίσεις από σοβάδες παλαιών σπιτιών.
Νιώθω πως συνδέομαι περισσότερο με τους Φλαμανδούς ζωγράφους παρά με την ιταλική Αναγέννηση. Πάντα με συγκινούσε η καυστική ανθρώπινη ένταση στα έργα του Μπος, του Μπρύγκελ, του βαν Άικ, του Ρούμπενς, του Ρέμπραντ. Όλα αυτά κατακάθισαν μέσα μου για να επιστρέψω σήμερα σε αυτό που με απασχολεί διαρκώς, τη σκιά των πραγμάτων
Κωνσταντίνος Μούσσας: Φθορά, μνήμη, διάρκεια, απουσία. Πώς μετέχει ο θεατής της έκθεσης στις έννοιες αυτές και πώς τις «μεταχειρίζεσαι» στη σύλληψη και τη δημιουργία των έργων σου.
Νίκος Κανόγλου:Φθορά, μνήμη, διάρκεια, απουσία. Είναι έννοιες που δεν τις προσεγγίζω ως θεματικές κατασκευές αλλά ως βιωμένες καταστάσεις που διαπερνούν την ίδια τη διαδικασία της δημιουργίας. Το θέμα της έκθεσης είναι η απουσία των πραγμάτων και το επιδραστικό τους ίχνος. Πέρα από τις γενικές αρχές που με κινητοποιούν, τα θέματα που επιλέγω να εμψυχώσουν αυτές τις αρχές είναι, ενδεικτικά, η κοινωνία των μελισσών και η σοφία που τη διέπει, θεολογικά και μυθολογικά ζητήματα, καθώς και η θέση του ατόμου απέναντι σε φιλοσοφικά ερωτήματα όπως η θυσία, η συγχώρεση, η απληστία, η ματαιοδοξία, η λαγνεία και η τιμωρία. Τα θέματα αυτά δεν με απασχολούν ως αφηγήσεις αλλά ως δομές σκέψης που επιβιώνουν μέσα στον χρόνο. Η μεσαιωνική και προνεωτερική φαντασία οργανώνεται γύρω από συμβολικά σχήματα που δεν εξαντλούνται στην ιστορική τους στιγμή αλλά λειτουργούν ως μνήμη μακράς διάρκειας, ως τρόποι κατανόησης του κόσμου και της ανθρώπινης πράξης. Μέσα από αυτή τη λογική, τα μοτίβα που επανέρχονται στο έργο μου επιδιώκουν μια βαθύτερη, σχεδόν υπόγεια συνέχεια.
Νομίζω πως αυτή είναι μια δύσκολη απάντηση και ίσως να μην υπάρχει μεγαλύτερη δικαίωση για έναν καλλιτέχνη από το να συνδεθεί ουσιαστικά ο θεατής με το έργο του. Δεν κρύβω ούτε φοβάμαι να ομολογήσω πως αν αυτή η σύνδεση επιτευχθεί τότε πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική υπόθεση, από όπου κι αν προέρχεται. Η μεγαλύτερη ελπίδα μου είναι ο θεατής να σταθεί απέναντι στο έργο με τη μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία, απαλλαγμένος από κάθε κριτική διάθεση που συχνά μας επιβάλλει η μόρφωση, η διάνοια και η προσωπική αρέσκεια. Ίσως αυτό που ζητώ από τον εκάστοτε θεατή είναι μια στιγμή σιωπής χωρίς ερμηνείες.
Όταν βρέθηκα στη Ρώμη ένα βράδυ, μου κέντρισε το ενδιαφέρον η σκιά μιας γλυπτικής μορφής. Σκέφτομαι σήμερα πόσο παράδοξο ήταν ότι δεν έδωσα σχεδόν καμία σημασία στη μαρμάρινη αμεσότητά της, ούτε στην ειλικρίνεια του γλύπτη να αποδώσει τη γυναικεία υπόσταση μιας θεάς. Το τηλέφωνό μου είχε κλείσει από μπαταρία και χωρίς δεύτερη σκέψη ζήτησα από έναν περαστικό να φωτογραφίσει τη σκιά της και να μου στείλει την εικόνα. Αναλογίζομαι ακόμη το θράσος αυτής της πράξης ή ίσως μια εσωτερική αναγκαιότητα, μια άρρητη παρόρμηση να συγκρατήσω όχι την παρουσία αλλά την απουσία των πραγμάτων του παρόντος.
Έτσι συνέχισα να δημιουργώ, αποτυπώνοντας τη σκιά του παρόντος όχι ως σύμβολο αλλά ως γεγονός. Ζητώντας από τον θεατή να σταθεί κι εκείνος δίπλα χωρίς βεβαιότητες και ίσως να δει για λίγο με τα δικά μου μάτια το πολυτιμότερο όλων, τη σκιά τους. Εκεί όπου η παρουσία δεν αξιώνει τίποτα. Είναι σχεδόν βέβαιο πως η σκιά δεν υπόσχεται τίποτα, δεν επιζητεί παραμονή, υπάρχει μόνο όσο υπάρχει φως και χάνεται αμέσως μόλις νομίσουμε πως την κατέχουμε. Ίσως γι’ αυτό να είναι πιο ειλικρινής από τη μορφή, γιατί δεν προσποιείται την πληρότητα ούτε την αιωνιότητα. Φέρει το μέτρο του ανθρώπινου, την επίγνωση ότι ο κόσμος δεν μας ανήκει και ότι το παρόν δεν συγκρατείται.
Κι ακόμη και μια θεότητα όταν απομένει ως σκιά παύει να εξουσιάζει και απλώς συνυπάρχει. Και ίσως εκεί, μέσα σε αυτή τη σιωπηλή συνύπαρξη, η τέχνη να βρίσκει το μόνο της νόημα, να σταθεί απέναντι στον κόσμο νηφάλια καθώς αυτός περνά.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Συνεχίζοντας την προηγούμενη ερώτηση θα ήθελα να μας μεταφέρεις για λίγο στο εργαστήριο σου, και να μας πεις δυο λόγια για τις τεχνικές, τα υλικά και τη διαδικασία που ακολουθείς από τη στιγμή που έχεις μια κεντρική ιδέα για μια δημιουργία ως την υλοποίησή της.
Νίκος Κανόγλου:Οφείλω να σημειώσω πως ως καλλιτέχνης έχω ανάγκη το σκοτάδι. Τα έργα αυτά έχουν γεννηθεί μέσα σε ένα σκοτεινό εργαστήριο, με μια ελάχιστη πηγή φωτός, σχεδόν ανεπαρκή για να υπηρετήσει την ίδια την πράξη της ζωγραφικής. Πιστεύω βαθιά πως μόνο έτσι μπορεί κανείς να βρει το πηγαίο φως, μέσα από την επιμονή και την επιτακτική ανάγκη να εισχωρήσει στην ίδια την ύλη, να τη δοκιμάσει όχι ως επιφάνεια αλλά ως βάθος. Το φως που με ενδιαφέρει δεν είναι αυτό που λούζει τα πράγματα, αλλά εκείνο που αναδύεται όταν έχεις ήδη παραμείνει αρκετή ώρα στο σκοτάδι ώστε να το αξιώσεις.
Είναι πάντοτε παράξενο όταν μιλώ με ανθρώπους που ενδιαφέρονται για την εργασία μου. Τους λέω πως δουλεύω από την πίσω πλευρά του καμβά, πως επιλέγω να ζωγραφίζω στην αθέατη όψη, και σχεδόν πάντα βλέπω εκείνη τη μικρή παύση στο βλέμμα τους, σαν να προσπαθούν να καταλάβουν αν πρόκειται για τεχνική επιλογή ή για κάποια άρνηση. Κι όμως δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο, ή ίσως είναι και τα δύο μαζί. Είναι ένα συναίσθημα δύσκολο να διατυπωθεί και ακόμη περισσότερο μια επιτακτική ανάγκη να κινηθώ αντίθετα στη φθαρτότητα της ύλης, αντίθετα στη βεβαιότητα ότι όλα όσα φαίνονται θα καταρρεύσουν κάποτε μέσα στην ίδια τους τη φανέρωση.
Τους εξηγώ επίσης πως ενώ τα έργα, φαινομενικά, αποπνέουν γαλήνη και ηρεμία, στην πραγματικότητα γεννιούνται κάτω από συνθήκες βαθιάς εξάντλησης για μένα. Έρχονται από μια πραγματική πάλη. Είναι η μορφή που παίρνει η αντοχή όταν επιμένει να μη διαλυθεί. Η γαλήνη που βλέπουν δεν είναι δώρο, είναι αποτέλεσμα. Είναι κάτι που κερδήθηκε με κόπο, σχεδόν με ενοχή, σαν να μη δικαιούται κανείς να δείχνει φως αν δεν έχει πρώτα περάσει από το σκοτάδι του σώματος.
Και ύστερα τους μιλώ για τη βία που ενυπάρχει μέσα στη διαδικασία. Τους λέω πως τρίβω μανιωδώς το κάμποτο με συρμάτινες βούρτσες, πως δεν πρόκειται για απλό τρίψιμο αλλά για χάραξη. Και πως μόνο μέσα από τη χάραξη μαθαίνει κανείς το σκληρό, το όριο, τον έλεγχο. Η ύλη δεν σε δέχεται με ευγένεια. Σου αντιστέκεται. Και χρειάζεται να την πλησιάσεις σαν να δοκιμάζεις κάτι που μπορεί να σε πληγώσει, κάτι που όμως οφείλεις να αγγίξεις μέχρι τέλους.
Μόνο τότε αρχίζεις να καταλαβαίνεις πως ό,τι χαράζει, χαράζεται. Πως η πράξη δεν αφήνει σημάδι μόνο πάνω στο έργο αλλά επιστρέφει και γίνεται χαρακιά μέσα σου. Και καθώς επιμένεις αντιλαμβάνεσαι πως αυτό που κυνηγάς δεν είναι το ωραίο, αλλά μια ειλικρινής ισορροπία απέναντι στην απώλεια, μια σιωπηλή συμφωνία με το αναπόφευκτο.
Ακόμη και όταν επιλέγω να φωτογραφίσω το εξώφυλλο ενός βιβλίου και η σκιά μου πέφτει επάνω του, δεν αποτραβιέμαι. Αντιθέτως επιμένω να καθρεφτίζεται εκεί η σκιά μου, ακόμη κι όταν μου λένε πως είναι λάθος. Γιατί δεν με ενδιαφέρει η καθαρότητα της εικόνας αλλά η αλήθεια της παρουσίας, ακόμη κι όταν αυτή εμφανίζεται μόνο ως ίχνος.
Και στο τέλος, εκεί που όλα μοιάζουν να αδειάζουν, αντιλαμβάνομαι κάτι ακόμη πιο παράδοξο, πως η απουσία είναι η ύψιστη μορφή της παρουσίας. Όχι επειδή εξιδανικεύεται, αλλά επειδή είναι η μόνη αλήθεια που δεν μπορεί να υποκριθεί, η μόνη που στέκει χωρίς να διεκδικεί διάρκεια, χωρίς να υπόσχεται τίποτα πέρα από το γεγονός ότι υπήρξε.
Όπως επίσης με ενδιαφέρει βαθιά το σχέδιο ως πρόγραμμα. Όχι το σχέδιο ως προκαταρκτική πράξη, αλλά ως αυτόνομο πεδίο σκέψης και πειθαρχίας. Με απασχολεί κάθε εκλέπτυνση, κάθε αφαιρετική απόδοση, κάθε δημιουργία νέου συμπλέγματος σχεδιαστικού τόνου και βάθους που γεννιέται μέσα από τον τόνο και όχι μέσα από το σημείο προοπτικής. Η έννοια του βάθους δεν με αφορά ως οπτική ψευδαίσθηση αλλά ως αντιληπτική εμπειρία που αναδύεται από τη διαστρωμάτωση των επιφανειών. Αναζητώ έναν χώρο που δεν περιγράφεται αλλά υποβάλλεται, που δεν οργανώνεται από τη γραμμή αλλά από τη συσσώρευση της τονικής έντασης.
Χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της εργασίας αποτελεί η εικαστική μελέτη με τίτλο «Κεφαλή Αθηνάς». Το έργο προέκυψε ως στοχασμός πάνω στην κεφαλή της θεάς Αθηνάς όπως αυτή αποτυπώνεται στη χαρακτική σύνθεση του ελληνικού χαρτονομίσματος των 100 δραχμών, έκδοση του 1978, έργο του διακεκριμένου Έλληνα χαράκτη Λάμπρου Ορφανού. Η συγκεκριμένη χάραξη συνιστά για μένα μια συμπυκνωμένη έκφραση γραμμικής πειθαρχίας, υψηλής τεχνικής ακρίβειας και μορφολογικής σταθερότητας, ενταγμένη σε ένα αυστηρά οργανωμένο σύστημα εικονογράφησης που υπηρετεί ταυτόχρονα την αισθητική και τη λειτουργική ασφάλεια του νομισματικού αντικειμένου.
Σε συνειδητή αντίστιξη προς αυτή τη γραμμική και περιγραφική λογική επιχείρησα έναν μετασχηματισμό της μορφής χωρίς τη χρήση περιγράμματος ή γραμμής. Η κεφαλή της Αθηνάς συγκροτήθηκε αποκλειστικά μέσω τονικών σχέσεων, επάλληλων στρώσεων διαφάνειας και διαβαθμίσεων φωτεινότητας. Ο όγκος και ο χώρος δεν περιγράφονται αλλά αναδύονται ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης επιφανειών. Κάθε επίπεδο διατηρεί μία και μόνη όψη χωρίς περιμετρική οριοθέτηση, επιτρέποντας στη μορφή να παραμένει ανοιχτή, διαπερατή και σε διαρκή μεταβολή.
Η χωρική αντίληψη του έργου συνομιλεί άμεσα με αρχές που συναντώ στον κονστρουκτιβισμό και ειδικότερα με τη θεωρητική διατύπωση του Alexander Rodchenko σχετικά με τη σχέση δύο επιπέδων ως επαρκούς συνθήκης για την παραγωγή αίσθησης βάθους. Το βάθος εδώ δεν είναι προοπτικό αλλά τονικό και αντιληπτικό. Προκύπτει από τη διασταύρωση επιφανειών και όχι από τη γραμμική περιγραφή της μορφής.
Το έργο εκτελέστηκε σε βελούδινο χαρτί από εκατό τοις εκατό βαμβάκι, με χρήση ξηρών ορυκτών σκονών και γραφίτη χωρίς την προσθήκη νερού. Η χρωματική επίστρωση επιτεύχθηκε μέσω πολλαπλών επαναληπτικών περασμάτων και επίμονης διαδικασίας τριβής κατά τη φορά του προσώπου. Η κατεύθυνση των κινήσεων παρέμεινε καθοριστική, γιατί ακόμη και σε ένα φαινομενικά τονικό έργο οι αόρατες χαράξεις εξακολουθούν να οργανώνουν τις αντιληπτικές εντάσεις.
Καθοριστική υπήρξε και η αντιστροφή της συνθήκης του φωτός. Ενώ η Αθηνά του Ορφανού συγκροτείται εντός καθεστώτος φωτεινής σαφήνειας, εδώ η μορφή αποδίδεται σε έντονο αντιθετικό φωτισμό και λειτουργεί ως αχνό, αποσυρόμενο σχέδιο. Το ανώτερο τμήμα της κεφαλής παραμένει λευκό και αποκομμένο, επιτρέποντας στη μορφή να διαφεύγει προς τα άνω. Η αναγωγή στο λευκό, ως έννοια που συναντάται στη βυζαντινή αγιογραφία στην απόδοση του ακτίστου φωτός, λειτουργεί για μένα ως ιστορικό και θεωρητικό σημείο αναφοράς. Στην παρούσα περίπτωση όμως η συνθήκη αυτή αντιστρέφεται. Το φως αντικαθίσταται από τον σκοτεινό προπλασμό, αποδυναμώνοντας την αναγνωρισιμότητα της φυσιογνωμίας. Το πρόσωπο δεν προσλαμβάνεται πλέον ως ατομική μορφή αλλά ως αρχέτυπο και σύμβολο.
Έτσι η «Κεφαλή Αθηνάς» δεν αποτελεί παραλλαγή της χαρακτικής μήτρας αλλά μια αντίστροφη εικαστική πράξη, μια μετάβαση από τη γραμμή στον τόνο, από τη σαφήνεια στην αντίληψη, από το περιγραφικό στο βιωματικό. Η μορφή αποσύρεται και η ανάγνωση μεταφέρεται στο πεδίο της οπτικής εμπειρίας, εκεί όπου το σχέδιο παύει να είναι περίγραμμα και γίνεται κατάσταση.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Είσαι ιδρυτικό μέλος της καλλιτεχνικής ομάδας «Ξύλινος Ιππέας» , η οποία έχει εκτός των άλλων επιμεληθεί και την έκθεσή σου. Μίλησέ μας σχετικά καθώς και για τους υπόλοιπους συντελεστές αυτής της προσπάθειας.
Νίκος Κανόγλου: Η καλλιτεχνική ομάδα «Ξύλινος Ιππέας» ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2022 από τη Ματίνα Σταυροπούλου κι εμένα, και από την αρχή λειτούργησε ως ένα ανοιχτό σχήμα που διευρύνεται διαρκώς με τη συμμετοχή καλλιτεχνών και θεωρητικών, όχι μόνο από τον χώρο των εικαστικών αλλά και από ευρύτερα πεδία σκέψης. Στόχος μας είναι ο επαναπροσδιορισμός της θέσης του καλλιτέχνη απέναντι στην τέχνη και ταυτόχρονα η σφαιρική καταγραφή του λόγου του μέσα στον σύγχρονο πολιτισμό, με έμφαση στον κοινωνικό και δημόσιο ρόλο της καλλιτεχνικής πράξης.
Η ομάδα δρα τόσο επιμελητικά όσο και παρεμβατικά. Έχει οργανώσει εκθέσεις, performances και βιωματικές δράσεις με οικολογικές και κοινωνικές προεκτάσεις, σε θεσμικούς χώρους αλλά και στον αστικό ιστό. Ενδεικτικά αναφέρω την έκθεση και performance ANIMALIA σε συνεργασία με το μουσικό σχήμα INCIRRINA στη Γκαλερί 7, δράσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος στον δημόσιο χώρο, την performance Pasiphaee Apologia στο Κόκκινο Σπίτι στη Χαλκίδα, καθώς και την performance ΝΑΞΑΙ στο φεστιβάλ της Νάξου υπό την αιγίδα της UNESCO. Παράλληλα, η ομάδα έχει επιμεληθεί εκδόσεις και εκθέσεις, όπως τη μονογραφία της Ματίνας Σταυροπούλου και την έκθεση «Τα Χρειώδη» στη Δημοτική Πινακοθήκη Νίκαιας, ενώ έχει αναπτύξει και εκπαιδευτικά προγράμματα σε συνεργασία με τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Πειραιά.
Πέρα από τις δράσεις, αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι πως ο «Ξύλινος Ιππέας» λειτουργεί ως συλλογικό σώμα σκέψης και πράξης, ένα πεδίο συνάντησης όπου η επιμέλεια, η θεωρία και η καλλιτεχνική παραγωγή συνυπάρχουν οργανικά, διαμορφώνοντας κάθε φορά τις συνθήκες μέσα στις οποίες παρουσιάζεται και η δική μου εργασία.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Μια ερώτηση που συνηθίζω να κάνω σε όλους τους συναδέλφους σου: μετά από μια πρωτόγνωρη περίοδο πανδημίας και οικονομικής κρίσης περάσαμε σε μια εποχή ανατροπής κάθε έννοιας ατομικού και κοινωνικού δικαίου, γενικευμένων πολέμων και συγκρούσεων. Πώς επηρεάζει το έργο σου η -αν το επηρεάζει η επικαιρότητα;
Νίκος Κανόγλου: Η επικαιρότητα δεν εισέρχεται στο έργο μου ως άμεσο σχόλιο ούτε ως εικονογραφική αναπαράσταση γεγονότων. Δεν με απασχολεί η επιφάνεια της είδησης αλλά το υπόγειο ίχνος που αφήνει μέσα στον άνθρωπο. Η περίοδος της πανδημίας, η οικονομική ασφυξία, η διάρρηξη της έννοιας του δικαίου, οι πόλεμοι και οι διαρκείς συγκρούσεις, δεν λειτουργούν για μένα ως θεματολογία αλλά ως συνθήκη ψυχισμού. Ως ένα πυκνό στρώμα σιωπής, φόβου και φθοράς που διαπερνά την ανθρώπινη παρουσία.
Αυτό που μετατοπίζεται στο έργο μου δεν είναι το θέμα αλλά η ένταση. Η αίσθηση της απουσίας γίνεται βαθύτερη, η σκιά πυκνώνει, η ύλη αντιστέκεται περισσότερο. Σε περιόδους ιστορικής αστάθειας αισθάνομαι ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη να επιστρέψω στο αρχέτυπο, στη μνήμη μακράς διάρκειας, σε μορφές και σύμβολα που έχουν ήδη επιβιώσει άλλων καταστροφών. Όχι ως καταφυγή αλλά ως μέτρο σύγκρισης της ανθρώπινης μοίρας.
Η επικαιρότητα, λοιπόν, με επηρεάζει όχι ως εικόνα αλλά ως βάρος. Ως πίεση πάνω στην ύλη, πάνω στο σώμα, πάνω στη διαδικασία. Με ωθεί να αφαιρώ περισσότερο, να σιωπώ περισσότερο, να αναζητώ εκείνο το ελάχιστο ίχνος που επιμένει να υπάρχει ακόμη κι όταν όλα γύρω του καταρρέουν. Αν κάτι αλλάζει, είναι η ανάγκη για ειλικρίνεια. Σε τέτοιες εποχές δεν μπορείς να κατασκευάσεις φως, οφείλεις να το κερδίσεις.
Ίσως τελικά η σχέση μου με την επικαιρότητα να συνοψίζεται σε αυτό. Δεν την αναπαριστώ, τη διαπερνώ. Και αφήνω το έργο να κρατήσει όχι το γεγονός αλλά τη φθορά που αυτό εγγράφει μέσα μας.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Ταξιδεύεις συχνά. Προφανώς η διαδικασία αυτή λειτουργεί βιωματικά στο έργο σου. Από την άλλη παρακολουθείς τα όσα συμβαίνουν σε εικαστικό επίπεδο στο εξωτερικό. Μίλησε μας σχετικά. Θα ήθελα να μας πεις πώς βλέπεις την καλλιτεχνική πραγματικότητα στην Ελλάδα γενικότερα.Και κλείνοντας θα ήθελα να μας «αποκαλύψεις» , κάποια από τα μελλοντικά σου καλλιτεχνικά σχέδια και στόχους.
Νίκος Κανόγλου: Ταξιδεύω συχνά και μπορώ να πω πως το ταξίδι δεν λειτουργεί για μένα ως διακοπή αλλά ως ουσιώδης προέκταση της εργασίας μου. Είναι σχεδόν βέβαιο πως κάθε χρόνο θα πραγματοποιήσω ένα μεγάλο ταξίδι στην Ευρώπη και εξωευρωπαϊκά . Παλαιότερα, πριν από την περίοδο του εγκλεισμού, ταξίδευα ακόμη περισσότερο, με μια σχεδόν σωματική ανάγκη να μετακινούμαι. Πιστεύω βαθιά πως η πραγματική συνάντηση με την τέχνη βρίσκεται στα μουσεία του κόσμου, μέσα στις μεγάλες μητροπόλεις όπου τα έργα δεν αναπαράγονται αλλά υπάρχουν, φέρουν κλίμακα, υλικότητα, σιωπή. Η συνάντηση με την τέχνη προϋποθέτει τη γνωριμία της και αυτή η γνωριμία δεν μπορεί να είναι μόνο θεωρητική ή αποσπασματική.
Νιώθω πως μορφοποιήθηκα περισσότερο μέσα από τα ταξίδια μου παρά μέσα από σχολές ή πανεπιστήμια. Όταν εντοπίσω έναν προορισμό, αφοσιώνομαι ολοκληρωτικά σε αυτόν, σαν να ακολουθώ ένα προσωπικό πρόγραμμα σπουδών. Από το πρωί μέχρι αργά κινούμαι μέσα σε μουσεία και γκαλερί, παρατηρώντας όχι μόνο τα έργα αλλά και τον τρόπο που παρουσιάζονται, τον τρόπο που συνομιλούν με τον χώρο και το κοινό. Παράλληλα με ενδιαφέρει η γαστρονομία, η κοινωνική ζωή, η καθημερινότητα της πόλης, γιατί πιστεύω πως ο πολιτισμός δεν συγκροτείται μόνο μέσα στους εκθεσιακούς χώρους αλλά διαχέεται στο σύνολο της εμπειρίας. Όλα αυτά λειτουργούν βιωματικά, συσσωρεύονται και επιστρέφουν αργότερα μέσα στο έργο ως μνήμη, ως ρυθμός, ως σιωπηλή επιρροή.
Παρακολουθώ με προσοχή όσα συμβαίνουν σε εικαστικό επίπεδο στο εξωτερικό, όχι με διάθεση σύγκρισης αλλά κατανόησης. Με ενδιαφέρει να βλέπω προς τα πού μετατοπίζεται ο λόγος της τέχνης, πού εντείνεται και πού αποδυναμώνεται, ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην εμπειρία και στο θέαμα. Τα ταξίδια αυτά λειτουργούν και ως δοκιμασία θέσης, σε βοηθούν να καταλάβεις πού στέκεσαι, τι σε αφορά πραγματικά και τι όχι.
Λυπάμαι που το λέω, αλλά το να κάνεις τέχνη στην Ελλάδα παραμένει μια δύσκολη υπόθεση που απαιτεί επιμονή και αντοχή. Οι δομές είναι περιορισμένες, οι ευκαιρίες συχνά άνισες και το πεδίο κουβαλά ακόμη βαρίδια προηγούμενων δεκαετιών. Ωστόσο κανείς δεν πρέπει να τα παρατά. Εκεί έξω διαμορφώνεται ήδη μια νέα γενιά ανθρώπων που επιχειρεί να δομήσει εκ νέου μια σύγχρονη και ουσιαστική εικαστική σκηνή. Είναι εμφανές πως πολλά από τα σχήματα, τις νόρμες και τις τάσεις του παρελθόντος έχουν αρχίσει να μετατοπίζονται.
Ως γενιά αισθάνομαι πως δεν φέρουμε τα λάθη των προηγούμενων ούτε εικαστικά ούτε ηθικά. Προσωπικά προσπάθησα να αποκοπώ από λανθασμένα πρότυπα, από επιβεβλημένες αισθητικές και από μηχανισμούς που λειτουργούσαν περισσότερο ως σύστημα παρά ως καλλιτεχνική αναγκαιότητα. Πιστεύω πως αξίζει κανείς να τολμά όταν έχει προηγουμένως ψάξει βαθιά μέσα του. Το ουσιαστικό ζήτημα είναι να βρεις τον πυρήνα σου, να σκάψεις τόσο βαθιά ώστε να φτάσεις στο κουκούτσι σου, σε εκείνο το σημείο όπου η πράξη δεν μιμείται αλλά προκύπτει.
Σε ό,τι αφορά τα μελλοντικά μου σχέδια, αυτό που με απασχολεί είναι η συνέχιση αυτής της εσωτερικής έρευνας με ακόμη μεγαλύτερη προσήλωση. Με ενδιαφέρει η ανάπτυξη νέων ενοτήτων έργων που θα εμβαθύνουν περαιτέρω στη σχέση ύλης, σκιάς και μνήμης, καθώς και η παρουσίασή τους σε χώρους που διαθέτουν ιστορικό και συμβολικό βάθος, εντός και εκτός Ελλάδας. Παράλληλα επιθυμώ να ενισχύσω τη συλλογική δράση μέσα από τον «Ξύλινο Ιππέα», διευρύνοντας τις επιμελητικές και παρεμβατικές μας πρωτοβουλίες.
Ο στόχος δεν είναι η εξωστρέφεια ως αυτοσκοπός αλλά η τοποθέτηση του έργου σε ένα ευρύτερο πολιτισμικό πεδίο διαλόγου. Να συνεχίσω να εργάζομαι με συνέπεια, να ταξιδεύω, να μαθαίνω και να επιστρέφω κάθε φορά στο εργαστήριο με μεγαλύτερη επίγνωση. Γιατί στο τέλος όλα δοκιμάζονται εκεί, μπροστά στην ύλη και στο φως που, αν έρθει, έρχεται πάντα αργά και με κόπο.
Ο χώρος των Βαλκανίων διαχρονικά αποτελεί μια περιοχή μείζονος σημασίας για τα διεθνή πράγματα. Η σημασία των Βαλκανίων δεν περιορίζεται σε εξειδικευμένους τομείς της διεθνούς πολιτικής, αλλά επεκτείνεται σε όλο το φάσμα της. Ο Αίμος είναι κυριολεκτικά μια μικρογραφία της παγκόσμιας πολιτικής, ένα πυκνό εργαστήριο γεωπολιτικής. Μια γεωγραφική περιοχή που, παρότι περιορισμένη, συγκεντρώνει πολλές από τις δυναμικές που χαρακτηρίζουν το σύγχρονο κόσμο. Επομένως κατανοώντας σε βάθος τα Βαλκάνια, σε μεγάλο βαθμό καταλαβαίνουμε και την παγκόσμια γεωπολιτική.
Κοιτάζοντας τον παγκόσμιο χάρτη, η Βαλκανική χερσόνησος βρίσκεται κυριολεκτικά στο σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης, τόσο πολιτισμικά, όσο και με τη σύγχρονη πολιτική έννοια των όρων. Πολυάριθμες συγκρούσεις αυτοκρατοριών έλαβαν χώρα στα εδάφη της περιοχής, αφήνοντας παράλληλα το αποτύπωμά τους. Ιστορικά παρατηρούμε πληθώρα πολιτισμών, διαφορετικά οικονομικά συστήματα και διαφορετικές σφαίρες γεωπολιτικής επιρροής.
Τα Βαλκάνια του Ψυχρού Πολέμου υπήρξαν μια μικρή εκδοχή της παγκόσμιας αντιπαράθεσης. Οι χώρες της Ελλάδας και Τουρκίας ως μέλη του ΝΑΤΟ, της Γιουγκοσλαβίας στο Κίνημα των Αδεσμεύτων και τα κράτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στο Σοβιετικό μπλοκ. Σήμερα παρότι άλλαξαν πολλά, βλέπουμε μεγάλες και μεσαίες δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα, η Τουρκία και κράτη της Ε.Ε. να διεκδικούν μερίδιο επιρροής. Με άλλα λόγια, ό,τι παρατηρούμε στη μεγάλη παγκόσμια σκακιέρα, εδώ το βλέπουμε σε μικρή, αλλά εξαιρετικά πυκνή κλίμακα.
Ένα δεύτερο κρίσιμο συστατικό, είναι η ταυτότητα. Στοιχεία της, όπως η γλώσσα, η ιστορία, η θρησκεία, τα τραύματα του παρελθόντος, παίζουν σημαίνοντα ρόλο στο πώς αντιλαμβάνονται οι κοινωνίες τον εαυτό τους και τους άλλους. Η βαλκανική ιστορία, εν πολλοίς, χτίστηκε πάνω στα θεμέλια της ταυτότητας, και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που η ταυτότητα αυτή εργαλιοποιήθηκε από διάφορες ελίτ προς εξυπηρέτηση πολιτικών επιδιώξεων. Επομένως, το παρελθόν των Βαλκανίων, εκτός από μνήμη, στα κατάλληλα χέρια συνιστά και πολιτικό όπλο.
Αυτό για το οποίο σήμερα γίνεται λόγος παγκοσμίως ως «identity politics», ως αφηγήματα γύρω από την ταυτότητα ή ως «σύγκρουση πολιτισμών», στα Βαλκάνια λαμβάνει χώρα ήδη από τον 19ο αιώνα, με διαδικασίες εθνογέννεσης και κατασκευής της ταυτότητας στο πλαίσιο τόσο ιστορικών όσο και ανυπόστατων αφηγημάτων. Οι συγκρούσεις, συνεπώς, στον ευρύτερο χώρο υπήρξαν και αποτέλεσμα πολιτικοποίησης των ταυτοτήτων. Οι κοινωνίες οδηγούνταν και οδηγούνται σε ρήξη όχι μόνο για εδαφικές διεκδικήσεις, αλλά και στη βάση του «ποιος είναι ποιος».
Υπό αυτό το φάσμα, τα Βαλκάνια δίκαια έφτασαν να αποκαλούνται στα μάτια της Ευρώπης ως η «μπαρουταποθήκη» της, καθώς πολυάριθμες κρίσεις ξεκίνησαν ή πέρασαν από αυτά. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι στις αρχές του 20ού αιώνα άλλαξαν τον χάρτη της περιοχής. Η δολοφονία του Αρχιδούκα Φερδινάνδου της Αυστρίας και διαδόχου του Αυστρο-Ουγγρικού θρόνου στο Σαράγεβο το 1914 οδήγησε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι πόλεμοι της Γιουγκοσλαβίας τη δεκαετία του ’90 έφεραν την Ευρώπη ξανά αντιμέτωπη με πόλεμο.
Σήμερα, οι εντάσεις στο Κοσσυφοπέδιο και στη Βοσνία μας θυμίζουν ότι πολλά ζητήματα δεν έχουν κλείσει οριστικά. Και, σχεδόν πάντα, πίσω από τις τοπικές κρίσεις, υπάρχουν μεγαλύτερες δυνάμεις που παρακολουθούν, επηρεάζουν και παρεμβαίνουν, προσδίδοντας σε τοπικές κρίσεις διεθνή διάσταση.
Πέρα, όμως, από τις στρατιωτικές συγκρούσεις, μια εξίσου σημαντική αλλά «κρυφή» μάχη δίνεται και για την οικονομική διείσδυση. Στη βαλκανική επικρατεί ένας αέναος αγώνας δρόμου για αγωγούς φυσικού αερίου, λιμάνια, σιδηροδρόμους, υποδομές και επενδύσεις γενικότερα. Τα Βαλκάνια είναι βασικός διάδρομος για τη μεταφορά ενέργειας και εμπορίου από την Ανατολή προς τη Δύση.
Χώρες όπως η Κίνα επενδύουν σε λιμάνια και υποδομές μέσω του Belt and Road Initiative, η Ε.Ε. επιδιώκει να ενισχύσει τη συνδεσιμότητά και την ενεργειακή διαφοροποίησή της, η Ρωσία και η Τουρκία επιδιώκουν οικονομική και πολιτική διείσδυση. Παράλληλα κινούνται μεγαλόπνοα έργα, όπως ο IMEC, ο οικονομικός διάδρομος που θα συνδέει την αγορά της Ινδίας και της Μέσης Ανατολής με την Ε.Ε., όπως επίσης και ο Κάθετος Διάδρομος μεταφοράς Φυσικού Αερίου.
Με την παραδοχή ότι όποιος ελέγχει τις υποδομές, ελέγχει και την πολιτική επιρροή, η περιοχή των Βαλκανίων καθίσταται πεδίο γεωοικονομικού ανταγωνισμού, μια μικρογραφία της παγκόσμιας μάχης για εφοδιαστικές αλυσίδες (supply chains) και ενεργειακή ασφάλεια.
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο της θεωρίας είναι πως τα Βαλκάνια αποτελούν ένα μοναδικό κοινωνικοπολιτικό μείγμα πολιτισμών. Επί της ουσίας είναι κοινωνίες οι οποίες βρίσκονται σε μια μόνιμη κατάσταση μετάβασης.
Από τη μία πλευρά συναντάμε φιλελεύθερες δημοκρατικές δομές, εκλογές, θεσμούς, οικονομία της αγοράς και ευρωπαϊκή προοπτική για τα κράτη. Από την άλλη, παρατηρούμε αυταρχικές πρακτικές, κρατικό παρεμβατισμό και παραδοσιακές κοινωνικές δομές. Πρόκειται για κοινωνίες που δοκιμάζουν, συγκρούονται, προσαρμόζονται και συχνά αντικατοπτρίζουν το δίλημμα που αντιμετωπίζει σήμερα μεγάλο μέρος του κόσμου: «προς ποιο μοντέλο, διακυβέρνησης και ανάπτυξης θα κινηθούμε;»
Καταλήγοντας με τη θεωρία, ακολουθεί ίσως η σημαντικότερη παράμετρος της. Παρόλο που τα κράτη των Βαλκανίων είναι μικρά σε μέγεθος, έχουν δυσανάλογα μεγάλη στρατηγική σημασία. Αυτό οφείλεται σε μια πληθώρα λόγων. Λειτουργούν, ως γέφυρα προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ως buffer zones ανάμεσα σε ανταγωνισμούς δυνάμεων, ως κρίσιμος κρίκος για την ασφάλεια και την ενέργεια της Ευρώπης. Οι επιλογές τους στο πεδίο της διπλωματίας, οι εξελίξεις στο εσωτερικό τους και η σταθερότητά τους επηρεάζουν άμεσα τη συνολική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας. Με έξυπνες διπλωματικές κινήσεις, τα μικρά αυτά κράτη μπορούν να αποκτήσουν δυσανάλογη σημασία στο παγκόσμιο σύστημα.
Συμπερασματικά, τα Βαλκάνια μπορούν να θεωρηθούν ένα μικρό μοντέλο του διεθνούς συστήματος. Ένα πυκνό εργαστήριο μελέτης παγκόσμιων φαινομένων που επηρεάζεται και επηρεάζει τη διεθνή σταθερότητα και τα διεθνή τεκταινόμενα.
Η γνώση αυτή μας αφορά άμεσα, διότι για την Ελλάδα τα Βαλκάνια, εκτός από γειτονιά είναι και στρατηγικός μας χώρος. Η ιστορία, πλέον, δεν χωράει ερμηνειών για το γεγονός ότι τα οποιαδήποτε κενά δημιουργούνται στο χώρο, τυγχάνουν εκμετάλλευσης από τρίτες δυνάμεις. Επομένως, η Ελλάδα δεν έχει την ευχέρεια να είναι απλώς παρατηρητής, αλλά οφείλει να είναι διαμορφωτής των εξελίξεων. Ένας πυλώνας σταθερότητας και δημοκρατίας, που θα κατευθύνει τις εξελίξεις της περιοχής με βάση τη συνεργασία και την ειρηνική συνύπαρξη των λαών της περιοχής.
Βιβλιογραφία:
Huntington, S. P. (1996). The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order.
Η είσοδος της Βουλγαρίας στο Ευρώ δεν αποτελεί μια στιγμιαία πολιτική απόφαση, αλλά η τελική στροφή της ιστορικής διαδρομής της. Από την κατάρρευσή του σοσιαλισμού στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ως τη σταδιακή ενσωμάτωση της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η βουλγαρική οικονομία ζητούσε σταθερότητα, αξιοπιστία και εξωτερικά σημεία αναφοράς. Το 1997, με την καθιέρωση του συστήματος currency board, αρχίζει η έμμεση σύνδεση του Λεβ με το Ευρώ. Η ένταξη της Βουλγαρίας στην Ε.Ε. το 2007, αποτέλεσε οδηγό για την περαιτέρω μετάβαση στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα.
Η Βουλγαρία, λοιπόν, με την έναρξη του 2026, μπήκε και επίσημα στην ευρωζώνη, παίρνοντας τη θέση του 21ου μέλους της, τη 01/01/2026. Πριν την είσοδο της κάθε χωράς στην ευρωζώνη, είναι απαραίτητη η εισαγωγή της στο ERM II. Το ERM II λειτουργεί ως ο αναγκαίος προθάλαμος της ευρωζώνης, όπου μια χώρα οφείλει να αποδείξει ότι μπορεί να διατηρήσει νομισματική σταθερότητα πριν εγκαταλείψει το εθνικό της νόμισμα και υιοθετήσει το Ευρώ. Το ERM II είναι τα αρχικά του European Exchange Rate Mechanism II (στα ελληνικά: Μηχανισμός Συναλλαγματικών Ισοτιμιών ΙΙ). Η χώρα κρατά το εθνικό της νόμισμα και το συνδέει με το Ευρώ σε συγκεκριμένη ισοτιμία, η οποία δεν πρέπει να ξεφεύγει πάνω από ±15%, πρέπει να μείνει στο ERM II τουλάχιστον 2 χρονιά, χωρίς υποτίμηση ή σοβαρές κρίσεις, και αν η χωρά τα καταφέρει θεωρείται έτοιμη για το Ευρώ. Η Βουλγαρία, μπήκε στο ERM II το 2020, το Λέβα είχε σταθερή ισοτιμία με το Ευρώ. Παρέμεινε στο ERM II σχεδόν χωρίς προβλήματα, γεγονός που της έδωσε το πράσινο φως για την εισαγωγή στην ευρωζώνη.
Το ΕΣΥ δεν καταρρέει ξαφνικά. Καταρρέει μπροστά μας, εδώ και καιρό – και πλέον όχι μόνο σε επίπεδο υποδομών και προσωπικού, αλλά σε επίπεδο δημόσιας αντιπαράθεσης και πολιτικής συμπεριφοράς.
Τις τελευταίες ημέρες, η κατάσταση στα δημόσια νοσοκομεία – ελλείψεις γιατρών, εξαντλημένα ΤΕΠ, καθυστερήσεις σε χειρουργεία, καταγγελίες υγειονομικών – συναντά κάτι εξίσου ανησυχητικό: έναν δημόσιο λόγο από την πολιτική ηγεσία που δεν καθησυχάζει, δεν πείθει και δεν ενώνει.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης, αντί να λειτουργεί ως θεσμικό ανάχωμα σε μια κοινωνία που αγωνιά για την υγεία της, βρίσκεται στο επίκεντρο συνεχών αντιπαραθέσεων: δηλώσεις που προκαλούν, συγκρούσεις με γιατρούς, ειρωνική αντιμετώπιση κριτικής, μετατόπιση της συζήτησης από τα προβλήματα στις προθέσεις όσων τα αναδεικνύουν. Το αποτέλεσμα; Η συζήτηση για το Εθνικό Σύστημα Υγείας δεν γίνεται πια με όρους λύσεων, αλλά με όρους σύγκρουσης. Και αυτό είναι επικίνδυνο.
Οι εικόνες και οι μαρτυρίες των ημερών δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας: νοσηλευτές σε εξάντληση, γιατροί που παραιτούνται ή μεταναστεύουν, πολίτες που στρέφονται στον ιδιωτικό τομέα όχι από επιλογή, αλλά από ανάγκη.
Κι όμως, αντί για ένα καθαρό πολιτικό μήνυμαευθύνης και σχεδίου, κυριαρχεί ένας τόνος αντιπαράθεσης: όποιος ασκεί κριτική, «υπερβάλλει», όποιος διαμαρτύρεται, «δεν βλέπει τη συνολική εικόνα». Μόνο που για τον ασθενή που περιμένει ώρες σε ένα ράντζο, η «συνολική εικόνα» δεν έχει σημασία. Έχει σημασία αν θα εξεταστεί εγκαίρως.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο των ημερών δεν είναι μόνο η λειτουργική πίεση στο ΕΣΥ. Είναι ότι σπάει ο δεσμός εμπιστοσύνης μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής ηγεσίας. Όταν ο υπουργός εμφανίζεται περισσότερο πρόθυμος να αντιπαρατεθεί παρά να ακούσει, όταν ο δημόσιος λόγος γίνεται αμυντικός ή επιθετικός αντί για καθησυχαστικός, τότε το πρόβλημα παύει να είναι τεχνικό. Γίνεται θεσμικό.
Το ΕΣΥ δεν αντέχει άλλη επικοινωνία – χρειάζεται ευθύνη. Η υγεία δεν είναι πεδίο ιδεολογικής επίδειξης. Δεν αντέχει ειρωνεία, δεν αντέχει πόλωση, δεν αντέχει «εμείς και αυτοί».Χρειάζεται: σχέδιο, ειλικρίνεια, και έναν υπουργό που να καταλαβαίνει ότι σε περιόδους κρίσης ο τόνος είναι πολιτική πράξη. Γιατί όταν το ΕΣΥ φλέγεται και η πολιτική ηγεσία επιλέγει τη σύγκρουση, το μήνυμα που περνά στην κοινωνία είναι απλό και σκληρό: ο καθένας μόνος του.
Το ΕΣΥ δεν βρίσκεται απλώς σε κρίση πόρων. Βρίσκεται σε κρίση εμπιστοσύνης, λόγου και πολιτικής ευθύνης. Και όσο η ηγεσία αντιμετωπίζει την αγωνία της κοινωνίας ως αντιπαράθεση που πρέπει να κερδηθεί – αντί ως πρόβλημα που πρέπει να λυθεί – τόσο η φθορά δεν θα αφορά μόνο τα νοσοκομεία. Θα αφορά την ίδια την πίστη των πολιτών ότι το κράτος μπορεί ακόμα να τους προστατεύσει.
Συνολικά 2.491.175.622,63 ευρώ θα καταβληθούν σε 4.324.406 δικαιούχους από τις 24 έως τις 27 Φεβρουαρίου 2026, στο πλαίσιο των προγραμματισμένων πληρωμών του e-ΕΦΚΑ και της ΔΥΠΑ. Η καταβολή αφορά συντάξεις, εφάπαξ, επιστροφές εισφορών, αλλά και επιδόματα και προγράμματα απασχόλησης.
Οι πληρωμές συντάξεων Μαρτίου από τον e-ΕΦΚΑ
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, από τον e-ΕΦΚΑ στις 24 Φεβρουαρίου θα καταβληθούν 1.280.867.372,54 ευρώ σε 2.568.455 δικαιούχους για κύριες και επικουρικές συντάξεις Μαρτίου 2026. Στις 26 Φεβρουαρίου θα ακολουθήσει νέα πληρωμή ύψους 1.126.208.250,09 ευρώ σε 1.671.184 δικαιούχους, επίσης για κύριες και επικουρικές συντάξεις Μαρτίου 2026.
Προκαταβολές, εφάπαξ και επιστροφές εισφορών
Επιπλέον, στις 27 Φεβρουαρίου θα καταβληθούν 3.300.000 ευρώ σε 8.500 δικαιούχους για προκαταβολές συντάξεων του ν. 4778/2021 (Μάρτιος 2026). Παράλληλα, στο διάστημα 24 έως 27 Φεβρουαρίου θα δοθούν 17.000.000 ευρώ σε 900 δικαιούχους σε συνέχεια έκδοσης αποφάσεων για εφάπαξ.
Την ίδια ημέρα, στις 27 Φεβρουαρίου, προβλέπεται και η καταβολή 7.000.000 ευρώ σε 3.797 δικαιούχους για επιστροφή εισφορών μη μισθωτών.
Τι θα πληρώσει η ΔΥΠΑ
Από τη ΔΥΠΑ θα καταβληθούν 22.000.000 ευρώ σε 35.000 δικαιούχους για επιδόματα ανεργίας και λοιπά επιδόματα. Επίσης, θα δοθούν 14.000.000 ευρώ σε 17.500 μητέρες για επιδοτούμενη άδεια μητρότητας, καθώς και 20.000.000 ευρώ σε 19.000 δικαιούχους στο πλαίσιο επιδοτούμενων προγραμμάτων απασχόλησης.
Τέλος, προβλέπεται η καταβολή 800.000 ευρώ σε 70 δικαιούχους φορείς για την πληρωμή εισφορών προγραμμάτων κοινωφελούς χαρακτήρα.
