Μεταρρυθμίσεις για ένα πραγματικά σύγχρονο κράτος

Ας ξεκινήσουμε με μία παραδοχή. Ρουσφέτια γινόντουσαν ανέκαθεν και δυστυχώς δεν υπάρχει κάποιος πρακτικός τρόπος για να εξαλειφθούν άμεσα. Αυτό δε μπορεί όμως -σε καμία περίπτωση- να αποτελεί επιχείρημα της κυβέρνησης για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Ιδίως όταν προεκλογικά το βασικό αφήγημα του Κυριάκου Μητσοτάκη ήταν ο εκσυγχρονισμός του κράτους. Με την πρόσφατη εισήγησή του για το ασυμβίβαστο υπουργού/βουλευτή -που ουσιαστικά δεν διορθώνει τίποτα- φάνηκε για ακόμη μια φορά το πόσο φοβικό παραμένει το πολιτικό σύστημα απέναντι στις ουσιαστικές τομές. Το θετικό της όλης υπόθεσης είναι πως άνοιξε ξανά η συζήτηση για τις γενικότερες μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται ώστε να αλλάξει σελίδα η χώρα και να φτάσουμε πράγματι στο σημείο να «ανήκομεν εις την Δύσιν».

Αποκομματικοποίηση δημοσίου

Είναι αλήθεια πως σήμερα βρισκόμαστε σε πολύ καλύτερη κατάσταση. Το ΑΣΕΠ έχει παίξει καθοριστικό ρόλο και οι προσλήψεις στο δημόσιο γίνονται με αξιοκρατικό τρόπο. Ωστόσο, τα υψηλόβαθμα στελέχη των υπουργείων και των δημόσιων υπηρεσιών, αυτοί δηλαδή που διοικούν στην πράξη το κράτος και όχι μέσα από τηλεοπτικά πάνελ, αποτελούν «πολιτικές επιλογές» των εκάστοτε υπουργών. Υπουργών που εναλλάσσονται συνεχώς με αποτέλεσμα καμία διοικητική στρατηγική να μην προλαβαίνει να αποκτήσει συνέχεια. Τα ανώτερα διοικητικά στελέχη του κράτους θα πρέπει να διορίζονται μέσα από ένα σύστημα που θα αξιολογεί την προϋπηρεσία τους και τα προηγούμενα αποτελέσματά τους. Η αξιολόγησή τους όμως δεν θα πρέπει να σταματά με την πρόσληψη. Σε ετήσια βάση θα πρέπει να αξιολογείται η απόδοσή τους και ο βαθμός επίτευξης των στόχων που τους έχουν ανατεθεί.

Οικονομία και ανάπτυξη  

Ο τομέας της οικονομίας είναι ίσως εκείνος που έχει ανάγκη από τις περισσότερες μεταρρυθμίσεις μιας και όλες οι κυβερνήσεις φοβούνται να τον «αγγίξουν» λόγω της επίδρασης που θα είχε μια λάθος κίνηση στις ζωές των ψηφοφόρων. Μία πρώτη βασική παρέμβαση θα ήταν η δημιουργία κινήτρων για συγχωνεύσεις μικρών επιχειρήσεων, η πλειοψηφία των οποίων αγωνίζεται κάθε μήνα για να παραμείνει βιώσιμη. Μέσα από τις συγχωνεύσεις θα τους δοθεί η δυνατότητα να ενισχύσουν την κεφαλαιακή τους βάση και την παραγωγική τους ικανότητα.

Μία ακόμη πρόταση που θα ευνοούσε την επιχειρηματικότητα είναι η δημιουργία ενός φορολογικού πλαισίου που θα επιβραβεύει την ανάπτυξη και την φορολογική νομιμότητα των επιχειρήσεων αντί να λειτουργεί αποτρεπτικά. Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί ως εξής:

1. Ταχύτερη επιστροφή φόρων και προτεραιότητα σε προγράμματα χρηματοδότησης, όταν μια επιχείρηση αυξάνει το προσωπικό της ή τις εξαγωγές της.
2. Μειωμένη φορολόγηση όταν το κέρδος επανεπενδύεται στην επιχείρηση με σκοπό την ανάπτυξή της.

Τέλος, μια ακόμη κρίσιμη παρέμβαση που θεωρώ βασική για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, είναι η μείωση του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας. Δηλαδή, η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για τους μισθούς που καταβάλλει στο κράτος μια επιχείρηση. Έτσι θα μπορέσει η επιχείρηση και να αυξήσει τους ήδη υπάρχοντες μισθούς αλλά και να παραμείνει μισθολογικά ανταγωνιστική ώστε να περιορίζεται η διαρροή εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού προς το εξωτερικό.

Δημόσιες δαπάνες

Για το τέλος άφησα μια από τις πιο βαθιές παθογένειες του ελληνικού κράτους. Αναφέρομαι, φυσικά, στο φαινόμενο διαφθοράς πολιτικών προσώπων που διαχειρίζονται κρατικά κονδύλια. Σύμφωνα με τον δείκτη διαφθοράς (CPI) της Transparency International η Ελλάδα βρίσκεται 56^η. Θέση εμφανώς βελτιωμένη από το 2012 όπου η χώρα βρισκόταν 94^η. Παρ’ όλα αυτά το πρόβλημα δεν έχει εκλείψει. Για να εξαλειφθεί ή τουλάχιστον να μειωθεί δραστικά, είναι αναγκαία η δημιουργία μίας ανοιχτής ψηφιακής πλατφόρμας όπου ο κάθε πολίτης θα μπορεί να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο που πηγαίνει το κάθε ευρώ του κρατικού προϋπολογισμού με τα απαραίτητα αποδεικτικά έγγραφα.

Μήνυμα αισιοδοξίας

Γνωρίζω καλά πως η συζήτηση για τον εκσυγχρονισμό του κράτους έχει ανοίξει πολλές φορές στο παρελθόν. Αυτή τη φορά θέλω να ελπίζω πως το πολιτικό αδιέξοδο και η απογοήτευση των πολιτών από το ευρύτερο πολιτικό σύστημα θα οδηγήσει -αν όχι σε ριζική αλλαγή- σε κάποιες βασικές μεταρρυθμίσεις που μέχρι σήμερα φοβόμασταν να παραδεχτούμε ότι χρειαζόμαστε.