Κάτω από τα ραντάρ: Οι «Αιώνιοι» στο απόσπασμα – Μεταρρύθμιση ή συμβολική εκκαθάριση των Πανεπιστημίων;

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη ρύθμιση για τη διαγραφή των λεγόμενων «αιώνιων φοιτητών» ως τομή λογικής και τάξης στα ελληνικά πανεπιστήμια. Ένα μέτρο που –όπως υποστηρίζει– βάζει τέλος στην ακαδημαϊκή εκκρεμότητα δεκαετιών και ευθυγραμμίζει τη χώρα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Όμως πίσω από τη ρητορική της «εξυγίανσης», κρύβεται ένα ερώτημα που δεν απαντάται εύκολα: πρόκειται για ουσιαστική μεταρρύθμιση ή για μια επικοινωνιακή επίδειξη πειθαρχίας;

Η εφαρμογή ανώτατου χρονικού ορίου φοίτησης οδηγεί χιλιάδες φοιτητές –πολλούς εκ των οποίων ανενεργούς, αλλά και αρκετούς ενεργούς υπό δύσκολες συνθήκες– εκτός πανεπιστημίων.
Η υπουργός Παιδείας επιμένει ότι «δεν μπορεί να υπάρχουν φοιτητές 20 και 30 ετών στα μητρώα», επικαλούμενη την εικόνα και τη λειτουργικότητα των ΑΕΙ. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν υπάρχουν αιώνιοι φοιτητές. Το ερώτημα είναι γιατί υπάρχουν.

Η δημόσια συζήτηση σπάνια αγγίζει τις πραγματικές αιτίες: φοιτητές που εργάζονται για να επιβιώσουν, χρόνια υποχρηματοδότηση και ελλείψεις σε προσωπικό, μαθήματα που δεν προσφέρονται τακτικά, πτυχιακές και εργαστήρια που «κολλάνε» σε γραφειοκρατικά αδιέξοδα. Σε αυτό το περιβάλλον, η διαγραφή δεν λειτουργεί ως λύση, αλλά ως τελική πράξη αποποίησης ευθύνης του κράτους.

Η κυβέρνηση ζητά από τα πανεπιστήμια να λειτουργούν με ευρωπαϊκούς χρόνους, χωρίς όμως να τους παρέχει ευρωπαϊκούς πόρους. Χωρίς επαρκές διδακτικό προσωπικό. Χωρίς σύγχρονες υποδομές. Χωρίς φοιτητική μέριμνα που να επιτρέπει σε έναν νέο να σπουδάζει χωρίς να εργάζεται εξαντλητικά. Έτσι, η «αυστηρότητα» μοιάζει λιγότερο με μεταρρύθμιση και περισσότερο με συμβολική επίδειξη πυγμής.

Το μέτρο στέλνει ένα σαφές σήμα: η ανώτατη εκπαίδευση αντιμετωπίζεται όχι ως κοινωνικό δικαίωμα, αλλά ως σύστημα φιλτραρίσματος. Όποιος δεν αντέχει τον ρυθμό –για οικονομικούς, κοινωνικούς ή προσωπικούς λόγους– απλώς απομακρύνεται. Το αν αυτό βελτιώνει πραγματικά τα πανεπιστήμια ή απλώς «καθαρίζει» στατιστικά, παραμένει ανοιχτό.

Οι «αιώνιοι φοιτητές» έγιναν το εύκολο σύμβολο ενός προβλήματος πολύ πιο σύνθετου.
Η διαγραφή τους μπορεί να απλοποιεί τους πίνακες, αλλά δεν θεραπεύει τις παθογένειες της ανώτατης εκπαίδευσης. Γιατί η παιδεία δεν βελτιώνεται με διαγραφές. Βελτιώνεται με επενδύσεις, στήριξη και σοβαρό σχεδιασμό. Και αυτά, προς το παρόν, παραμένουν… εκτός εξεταστέας ύλης.