Σε νέα φάση περνά η θεσμική θωράκιση της χώρας απέναντι στη διαφθορά, καθώς η κυβέρνηση ενεργοποιεί ένα νέο εργαλείο που στοχεύει να καλύψει ένα διαχρονικό κενό: τη συνολική, ενιαία και αξιόπιστη παρακολούθηση όλων των υποθέσεων διαφθοράς σε εθνικό επίπεδο. Το Ψηφιακό Μητρώο Παρακολούθησης Υποθέσεων Διαφθοράς και Κράτους Δικαίου, το οποίο παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο, αποτελεί τη βασική νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Δικαιοσύνης στον συγκεκριμένο τομέα και περνά πλέον στην τελική ευθεία, πριν από τη δημόσια διαβούλευση και την κατάθεσή του στη Βουλή.
Η θεσμοθέτηση του Μητρώου εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας, με στόχο τη συστηματική καταγραφή των υποθέσεων και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών που αντιμετωπίζουν τη διαφθορά.
Τι αλλάζει στην παρακολούθηση των υποθέσεων
Με τη μεταρρύθμιση καθίσταται δυνατή η οργανωμένη άντληση στοιχείων για τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά των υποθέσεων διαφθοράς, αλλά και για τα χρονοδιαγράμματα χειρισμού τους σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας.
Στην ουσία, το νέο σύστημα περιγράφεται ως ψηφιακός «πύργος ελέγχου» της Δικαιοσύνης: επιτρέπει την πλήρη χαρτογράφηση της πορείας κάθε υπόθεσης, από το πρώτο βήμα της διερεύνησης έως την αμετάκλητη περάτωσή της, ανεξάρτητα από την Αρχή που έχει κάθε φορά την ευθύνη του χειρισμού. Σε λειτουργικό επίπεδο εισάγεται ένας μηχανισμός κεντρικής εποπτείας και συντονισμού, που προσομοιάζει σε ένα σύγχρονο «δικαστικό FBI» όχι επιχειρησιακά, αλλά ως ενιαίο κέντρο συλλογής, επεξεργασίας και αξιοποίησης κρίσιμων πληροφοριών για τη δικαστική διαχείριση των υποθέσεων.
Πώς θα λειτουργεί το Ψηφιακό Μητρώο
Με βάση το προτεινόμενο πλαίσιο, το Μητρώο θα λειτουργεί ως ενιαίο ψηφιακό σύστημα οργανωμένων δεδομένων και πληροφοριών για όλες τις υποθέσεις διαφθοράς σε όλη την ελληνική επικράτεια. Κάθε υπόθεση θα καταχωρίζεται ήδη από το αρχικό στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης ή της προανακριτικής διαδικασίας και θα παρακολουθείται διαρκώς έως την έκδοση τελεσίδικης δικαστικής απόφασης.
Οι υποθέσεις θα ταξινομούνται βάσει προκαθορισμένου καταλόγου αδικημάτων διαφθοράς, ο οποίος καλύπτει τόσο το σύνολο της εθνικής νομοθεσίας όσο και τις διεθνείς συμβάσεις που έχει κυρώσει η χώρα. Παράλληλα, στην πλατφόρμα θα αποδίδεται μοναδικός αναγνωριστικός κωδικός, ώστε να διασφαλίζεται η ακριβής ιχνηλάτηση της διαδικαστικής πορείας και η αποτύπωση κρίσιμων μεταβολών σε πραγματικό χρόνο.
Κεντρικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι να αντιμετωπιστεί ένα πάγιο «αγκάθι» που έχει επισημανθεί επανειλημμένα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο: η απουσία συνολικής εικόνας για την πορεία των υποθέσεων διαφθοράς, λόγω της αποσπασματικής διακίνησής τους ανάμεσα σε πολλές και διαφορετικές Αρχές. Με το νέο σύστημα επιδιώκεται ουσιαστική διαλειτουργικότητα μεταξύ των συναρμόδιων φορέων, τυποποίηση των διαδικασιών ενημέρωσης και άμεση πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα, στοιχεία που αναμένεται να συμβάλουν τόσο στην επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης όσο και στη βελτίωση του θεσμικού συντονισμού.
Εποπτεία, ευρωπαϊκές συστάσεις και προετοιμασία του σχεδίου
Ως φορέας διαχείρισης του Μητρώου ορίζεται το υπουργείο Δικαιοσύνης, με καθήκοντα την παροχή οδηγιών βέλτιστης λειτουργίας, την τεχνική υποστήριξη του συστήματος και τον συντονισμό των εμπλεκόμενων Αρχών. Την εποπτεία της εύρυθμης λειτουργίας αναλαμβάνει τριμελής επιτροπή, με προεδρεύοντα τον εκάστοτε εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος, ενώ προβλέπεται και ετήσια έκθεση για τη λειτουργία του συστήματος, η οποία θα δημοσιοποιείται, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη θεσμική λογοδοσία.
Παράλληλα, το Ψηφιακό Μητρώο θα παρέχει ανωνυμοποιημένα και συγκεντρωτικά δεδομένα για τα χαρακτηριστικά των υποθέσεων, τους χρόνους απονομής της Δικαιοσύνης, τα αποτελέσματα των ερευνών και τις επιβαλλόμενες κυρώσεις. Η επεξεργασία αυτών των στοιχείων δίνει τη δυνατότητα στην Πολιτεία να αποτιμά με μεγαλύτερη ακρίβεια την αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών και δικαστικών μηχανισμών και να σχεδιάζει πιο στοχευμένες πολιτικές πρόληψης και καταστολής.
Η πρωτοβουλία παρουσιάζεται ως πλήρως ευθυγραμμισμένη με τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Ετήσιες Εκθέσεις για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα την περίοδο 2022–2025, όπου τονίζεται η ανάγκη δημιουργίας αξιόπιστου «ιστορικού επιδόσεων» ως προς τις διώξεις και τις τελεσίδικες αποφάσεις, ιδίως σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου. Για την προετοιμασία του εγχειρήματος, με απόφαση του υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Φλωρίδη, συγκροτήθηκε ειδική Ομάδα Εργασίας υπό τη Γενική Γραμματέα Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης Εύη Δραμαλιώτη, με συμμετοχή εκπροσώπων συναρμόδιων φορέων, εισαγγελικών και δικαστικών λειτουργών, στελεχών της Ελληνικής Αστυνομίας, της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων, της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και της ΑΑΔΕ, καθώς και νομικών και δικαστικών υπαλλήλων με εμπειρία στη συλλογή και επεξεργασία δικαστικών στατιστικών στοιχείων.
Leave a Reply