Με το διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη για τη Συνταγματική Αναθεώρηση άνοιξε ένας νέος κύκλος «πυκνών» πολιτικών εξελίξεων, σε περιβάλλον έντονης πόλωσης. Στον πυρήνα της συζήτησης τοποθετούνται η διάταξη για την ποινική ευθύνη υπουργών του άρθρου 86, το ζήτημα της μονιμότητας στο Δημόσιο στο άρθρο 103, το άρθρο 16 για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, η καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς και η συμμετοχή των δικαστών στη διαδικασία επιλογής ηγεσίας στα ανώτατα δικαστήρια. Οι προτεινόμενες μεταβολές «κουμπώνουν» σε επιλογές της κυβερνητικής πολιτικής των τελευταίων ετών και αγγίζουν κομβικούς τομείς, όπως η Δικαιοσύνη και η εκπαίδευση.
Το πλαίσιο αποτυπώθηκε και σε μια χαρακτηριστική φράση του πρωθυπουργού: «Είναι ο καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές», δίνοντας το στίγμα των προθέσεων για βαθιές θεσμικές αλλαγές.
Το παιχνίδι της συναίνεσης και τα κρίσιμα «κουκιά»
Κεντρικός στόχος είναι να διαμορφωθεί ευρύτερη συναίνεση, με την κυβερνητική πλευρά να απευθύνει πίεση προς το ΠΑΣΟΚ και τον Νίκο Ανδρουλάκη, αλλά και πέρα από αυτούς. Ενδεικτική ήταν η τοποθέτηση του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, ο οποίος σχολιάζοντας τις ανακοινώσεις τόνισε πως «Όλοι θα τοποθετηθούν, θέλουν δεν θέλουν».
Το καθοριστικό ερώτημα, ωστόσο, είναι αν «βγαίνουν» οι απαιτούμενες πλειοψηφίες. Η λογική της διαδικασίας προβλέπει ότι οι διατάξεις που θα εξασφαλίσουν 180 ψήφους στην παρούσα Βουλή θα μπορούν να αναθεωρηθούν από την επόμενη με 151 «ναι». Αντίθετα, όσα άρθρα περάσουν με πλειοψηφία από 151 έως 179, τότε στην επόμενη Βουλή θα απαιτηθούν 180 θετικές ψήφοι για να ολοκληρωθεί η αναθεώρηση. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο κ. Μητσοτάκης κάλεσε «κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό προβληματισμό», υπογραμμίζοντας ότι «το ίδιο το Σύνταγμα μας επιβάλλει να αναζητήσουμε συναινέσεις», εφόσον επιδιώκονται «μεγάλες αλλαγές», ενώ ζήτησε οι τοποθετήσεις να γίνουν «με επιχειρήματα ουσίας πέρα από κομματικές σκοπιμότητες» και με ορίζοντα «μία σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία».
Τι προβλέπει το άρθρο 110 και ποιες τομές προτάσσονται
Ο «οδηγός» της αναθεώρησης περιγράφεται στο άρθρο 110, όπου τίθενται τα βασικά βήματα και οι ασφαλιστικές δικλείδες. Προβλέπεται ότι το Σύνταγμα μπορεί να αναθεωρείται, με εξαίρεση τις διατάξεις που αφορούν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος ως Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, καθώς και ορισμένες ρητά κατοχυρωμένες διατάξεις (όπως εκείνες που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με θεμελιώδεις αρχές και δικαιώματα). Η ανάγκη αναθεώρησης διαπιστώνεται ύστερα από πρόταση τουλάχιστον 50 βουλευτών και απόφαση της Βουλής με πλειοψηφία τριών πέμπτων σε δύο ψηφοφορίες που απέχουν μεταξύ τους τουλάχιστον έναν μήνα, με τα προς αναθεώρηση άρθρα να κατονομάζονται συγκεκριμένα. Έπειτα, η επόμενη Βουλή, στην πρώτη σύνοδό της, αποφασίζει για τις αναθεωρητέες διατάξεις με την απαιτούμενη πλειοψηφία, ανάλογα με το εύρος της συναίνεσης που είχε επιτευχθεί στην πρώτη φάση.
Στην ουσία, η κυβερνητική πρόταση «χαρτογραφεί» παρεμβάσεις που αφορούν τη δικαστική εμπλοκή στη διερεύνηση ζητημάτων ποινικής ευθύνης μελών κυβέρνησης και υφυπουργών (άρθρο 86), τη θεσμική κατοχύρωση αξιολόγησης στο Δημόσιο και τον επαναπροσδιορισμό της έννοιας της μονιμότητας (άρθρο 103), τη θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας με μία εξαετία και χωρίς επανεκλογή, τη διατύπωση γνώμης από τις Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων για την επιλογή της ηγεσίας τους, με στόχο «πρόσθετη θωράκιση» της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, καθώς και την άρση του μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω δυνατότητας ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων (άρθρο 16). Στο δημόσιο διάλογο επανήλθε και η αναφορά ότι η Ελλάδα είχε μείνει «εξαίρεση» μαζί με την Κούβα στο ζήτημα αυτό, ενώ έγινε μνεία και σε προηγούμενες, χαμένες ευκαιρίες.
Το χρονοδιάγραμμα μέχρι την κοινοβουλευτική διαδικασία
Στο εσωτερικό του Νέα Δημοκρατία αναμένεται να προηγηθεί οργανωμένη διαβούλευση για την τελική μορφή της πρότασης. Στη συνέχεια, αυτή θα τεθεί προς συζήτηση με τα υπόλοιπα κόμματα. Το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί προβλέπει ότι οι βουλευτές της ΝΔ μπορούν να καταθέσουν σκέψεις και παρατηρήσεις έως τα τέλη Φεβρουαρίου, με στόχο η ολοκληρωμένη πρόταση να παρουσιαστεί μέσα στον Μάρτιο και «τον Απρίλιο να ξεκινήσει η κοινοβουλευτική διαδικασία».
Leave a Reply