Άστεγοι με σύμβαση: Όταν η Παιδεία κοιμάται σε σκηνή

Στην Ελλάδα του 2025, δεν κάνει πια είδηση το να βλέπεις έναν δάσκαλο να σέρνει βαλίτσες σαν περιπλανώμενος θίασος, σε αναζήτηση ενός ενοικίου που δεν θα του κατασπαράξει το μισθό. Δεν εκπλήσσεται κανείς όταν η λέξη «διορισμός» συνοδεύεται από τη λέξη «άστεγος». Έχουμε εθιστεί στην παράνοια, και ίσως αυτό να είναι το πιο επικίνδυνο από όλα.

Μα υπάρχει κάτι που ακόμη μπορεί να σοκάρει: μια γυναίκα, δασκάλα αποκομμένη από ρεύμα, από νερό, από κάθε ανθρώπινη στοιχειώδη φροντίδα. Η πόρτα της ξεβιδωμένη. Κυριολεκτικά. Ο χώρος κατοικίας της, μετατράπηκε σε πεδίο οικονομικής εκδίκησης, από έναν ιδιοκτήτη που είδε στο πρόσωπό της όχι λειτουργό, όχι άνθρωπο, αλλά εμπόδιο στο βωμό του καλοκαιρινού κέρδους.

Με το κλειδί στο χέρι και την απληστία στο βλέμμα, ο σπιτονοικοκύρης αποφάσισε: η δασκάλα δεν αποδίδει όσο θα απέδιδε ένας τουρίστας. Για χρέος λέει 100 ευρώ, της αφαίρεσε το δικαίωμα στο φως, στο νερό, στη στέγη. Στην ουσία: στο να υπάρχει. Η Κρήτη και όχι μόνο του Airbnb δεν κάνει εκπτώσεις στα όνειρα. Τα καίει όλα στον φούρνο του τουρισμού. Τα σπίτια για τους επισκέπτες, οι σκηνές για τους εκπαιδευτικούς.

Και η Πολιτεία; Όρθια σαν σκιά, σιωπηλή σαν ένοχος που ξέρει την ευθύνη του. Χρόνια τώρα, φωνάζουν οι τοπικές κοινωνίες: πως οι βραχυχρόνιες μισθώσεις καταπίνουν τις πόλεις, πως οι αναπληρωτές πληρώνονται με ψίχουλα και καλούνται να ζήσουν σαν νομάδες. Κι όμως, δεν υπάρχει ούτε ένας θεσμοθετημένος μηχανισμός που να εγγυάται το αυτονόητο: ότι όποιος υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, δεν θα κοιμάται σε υπνόσακο.

Μετά αναρωτιόμαστε. Γιατί παραιτούνται οι νέοι; Γιατί δεν καλύπτονται οι θέσεις στα νησιά; Γιατί τα παιδιά αλλάζουν δασκάλους σαν τις εποχές; Η απάντηση είναι σκληρή, αλλά απλή: ποιος θα θυσιάσει την ψυχική του υγεία για 900 ευρώ και μια σκηνή σε κάμπινγκ; Ποιος θα μορφώσει το μέλλον, όταν το παρόν τον πετάει στο περιθώριο;

Αν δεν εξοργιστούμε τώρα, τότε πότε; Αν αφήσουμε αυτή την υπόθεση να περάσει σαν μια «ιδιωτική διαφορά», τότε έχουμε ήδη χάσει, όχι μόνο το στοίχημα της Παιδείας, αλλά και το νόημα του να είμαστε κοινωνία.

Γιατί όταν πετάς τη δασκάλα στον δρόμο, δεν την ξεσπιτώνεις μόνο. Ξηλώνεις και το σχολείο, τη μάθηση, την ελπίδα. Την πετάς μαζί της, στους κάδους του κέρδους.