Μα καλά θα διαβάσουμε το 2025 ένα βιβλίο φιλοσοφίας – σκέψης του 1637; Τι έχει να μας προσφέρει; Τι μπορεί να μας πει που δεν έχει απαντηθεί ως σήμερα;
Ο «Λόγος περί της Μεθόδου» του Ρενέ Ντεκάρτ, θεωρείται το έργο με το οποίο ξεκινά η νεότερη φιλοσοφία και δεν είναι τυχαίο.
Ο Ντεκάρτ θέτει τις βάσεις μιας νέας σκέψης, που δεν στηρίζεται στην αυθεντία της παράδοσης, αλλά στην ίδια τη λογική του ανθρώπου.
Το βιβλίο γράφτηκε στα γαλλικά – και όχι στα λατινικά, όπως ήταν το συνηθισμένο – γιατί ο Ντεκάρτ ήθελε να διαβαστεί όχι μόνο από τους λόγιους, αλλά από το ευρύ κοινό.
Σ’ αυτό διατυπώνει τις τέσσερις βασικές αρχές της μεθόδου του:
1. Να μην αποδέχομαι τίποτα ως αληθινό αν δεν είναι απολύτως βέβαιο.
2. Να διαιρώ κάθε πρόβλημα σε όσο το δυνατόν μικρότερα μέρη.
3. Να αρχίζω πάντα από τα απλά και προφανή, προχωρώντας στα πιο σύνθετα.
4. Να κάνω συνεχείς ελέγχους και επανεξετάσεις, ώστε να μη χάνω τίποτα.
Μέσα από αυτές τις αρχές φτάνει στο πιο διάσημο συμπέρασμά του:
«Cogito, ergo sum» – «Σκέφτομαι, άρα υπάρχω».
Αν το διαβάσεις σήμερα, θα δεις πως δεν είναι απλώς ένα φιλοσοφικό κείμενο. Είναι μια άσκηση αυτονομίας. Σε καλεί να ξεκινήσεις από την αμφιβολία και να χτίσεις βήμα-βήμα έναν τρόπο σκέψης που αντέχει και μπορεί να σε οδηγήσει στέρεα στο σήμερα.
Σε καιρούς που η πληροφορία κατακλύζει τα πάντα, τα fake news είναι κανόνας αλλά και το Ai αλλάζει το τοπίο το να μάθεις να σκέφτεσαι καθαρά και μεθοδικά είναι ίσως μια επαναστατική πράξη.
Ο «Λόγος» δεν είναι για να τον καταπιείς μονορούφι· είναι για να τον κουβαλάς μαζί σου σαν πυξίδα. Και γι’ αυτό αξίζει να τον ανοίξεις σήμερα.
Leave a Reply