Οξίνιση ωκεανών: Τα όρια του πλανήτη έχουν ξεπεραστεί λένε οι επιστήμονες

Η οξίνιση των ωκεανών ξεπέρασε πλέον το κατώφλι που θεωρείται συμβατό με σταθερά και βιώσιμα οικοσυστήματα, σύμφωνα με νέο απολογισμό του Ινστιτούτου Ερευνών για το Κλίμα του Πότσνταμ (PIK). Έτσι, 7 από τα 9 “όρια του πλανήτη”-το πλαίσιο που εισήχθη το 2009-θεωρούνται πλέον υπερβεβλημένα.

«Ο ωκεανός υφίσταται οξίνιση… που μας οδηγεί σε επικίνδυνες συνθήκες», σημειώνουν οι ερευνητές, επισημαίνοντας τάση περαιτέρω επιδείνωσης.

Γιατί οξινίζονται οι ωκεανοί

Η βασική αιτία είναι η απορρόφηση CO₂ από τη θάλασσα, προερχόμενο από την καύση ορυκτών καυσίμων. Οι ωκεανοί έχουν «τραβήξει» περίπου το 30% του πλεονάζοντος CO₂, κάτι που μειώνει το pH και ενισχύει την οξύτητα.

Το κριτήριο του αραγωνίτη

Η κατάσταση αποτιμάται μέσω της διαθεσιμότητας αραγωνίτη, απαραίτητου για κοράλλια και οστρακόδερμα. Το όριο είχε οριστεί στο 80% της προβιομηχανικής συγκέντρωσης· οι σημερινοί ωκεανοί βρίσκονται πλέον κάτω από αυτό.
Γεγονός-κλειδί: το pH επιφανείας έχει πέσει κατά ~0,1 από την αρχή της βιομηχανικής εποχής—αύξηση 30–40% στην οξύτητα.

Οικολογικές συνέπειες

• Απειλή για οργανισμούς με ανθρακικό ασβέστιο: κοράλλια, μαλάκια, πλαγκτονικά είδη-κλειδιά.
• Διατάραξη τροφικών αλυσίδων: η σταδιακή εξαφάνιση τέτοιων οργανισμών αναστατώνει ολόκληρα θαλάσσια οικοσυστήματα.
• Συστημικός κίνδυνος: οι ωκεανοί καλύπτουν 70% της επιφάνειας της Γης και «κρατούν» το 97% του νερού, η υποβάθμιση έχει πλανητική κλίμακα.

Τα υπόλοιπα «όρια του πλανήτη» που έχουν υπερβεί

• Κλιματική αλλαγή (συγκέντρωση CO₂ στην ατμόσφαιρα).
• Ακεραιότητα βιόσφαιρας (εξαφάνιση ειδών, υπερεκμετάλλευση πόρων).
• Χρήση γης (αποψίλωση).
• Κύκλος γλυκού νερού (ξηρασίες/πλημμύρες).
• Βιογεωχημικοί κύκλοι (υπερφόρτωση με λιπάσματα/φυτοφάρμακα).
• Νέες οντότητες (πλαστικά, βιομηχανικά χημικά).

Δεν έχουν υπερβεί: αερολύματα στην ατμόσφαιρα και στρατοσφαιρικό όζον.

«Χρειαζόμαστε οι κυβερνήσεις να ακούσουν την επιστήμη»

Στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ο διευθυντής του PIK Γιόχαν Ρόκστρεμ τόνισε ότι «χρειαζόμαστε οι κυβερνήσεις να ακούσουν την επιστήμη».
Η πρώην πρόεδρος της Ιρλανδίας Μέρι Ρόμπινσον πρότεινε μια απλή δοκιμασία πολιτικής:
«Φανταστείτε κάθε προϋπολογισμό, σχέδιο ασφαλείας ή εμπορική συμφωνία να ξεκινούσε με το ερώτημα: μας διατηρεί εντός των ορίων του πλανήτη;»