Με αφορμή την επέτειο των 20 χρόνων του Athens Pride, ο καλλιτέχνης Δημήτρης Αστερίου εκφράζει μέσω της ζωγραφικής και της γλυπτικής του τα συναισθήματα και τις ιστορίες των ανθρώπων που προσπαθούν να συνδεθούν με τη φύση τους.
Περισσότερες πληροφορίες από τον ίδιο στο παρακάτω βίντεο.
Βίντεο: Βαγγέλης Μαθάς
Οι εκδόσεις Ιωλκός προσκαλούν το κοινό στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής της Ειρήνης Μαθά με τίτλο «Μετ’ εμποδίων».
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 13 Ιουνίου 2025, στις 19:00, στο Θέατρο Αλκμήνη (Αλκμήνης 8-12, 11854, Αθήνα). Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι Ασπασία Θεοφίλου, ακτιβίστρια και ιδρύτρια του Strong Me, αλλά και ο συγγραφέας Μύρων Μ. Παβένος.
Η Ειρήνη Μαθά είναι μια πολύ νέα ηλικιακά ποιήτρια, μιας και είναι μόλις 19 ετών, που μέσα από την ποίηση της προσπαθεί να εκφράσει τους λίγους τελευταίους ρομαντικούς της γενιάς της. Η πρώτη της αυτή εκδοτική απόπειρα γεννά προσδοκίες και βάζει τον πήχη πολύ ψηλά αφού το ταλέντο τής περισσεύει.
Το καλοκαίρι δεν είναι απλώς μία εποχή. Είναι συναίσθημα. Με την άφιξη των πρώτων υψηλών θερμοκρασιών η μιζέρια και η μουντάδα του χειμώνα εγκαταλείπουν. Ξαφνικά ο κόσμος μοιάζει πιο όμορφος, πιο ανέμελος. Ο ήλιος καίει, η μέρα μεγαλώνει και το μυαλό μικρών και μεγάλων τρέχει στις παύσεις της καθημερινότητας, στην αλμύρα της θάλασσας, σε εκείνα τα απογεύματα που μοιάζουν να κρατούν για πάντα, σε μία στάση για παγωτό, στον έρωτα που ξαφνικά είναι λες και βρίσκεται παντού γύρω μας. Ο κινηματογράφος όπως και όλες οι τέχνες άλλωστε, έχουν εξιδανικεύσει και υμνήσει το καλοκαίρι αμέτρητες φορές και παρακάτω οι ταινίες που ακολουθούν αιχμαλωτίζουν την ουσία του καλοκαιριού.
1. Κυνόδοντας (2009) – Γιώργος Λάνθιμος
Ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης Γιώργος Λάνθιμος, μέσα από την ταινία του «Κυνόδοντας» το 2009, αφηγείται την ιστορία μιας οικογένειας που ζει απομονωμένη με τους γονείς να κρατούν τα παιδιά τους μακριά από κάθε επαφή με τον έξω κόσμο. Ο ήλιος καίει, η πισίνα είναι πεντακάθαρη, αλλά η ελευθερία είναι ανύπαρκτη. Μια σπαρακτική αλληγορία για τον έλεγχο, την εξουσία και τη φυλακή μέσα στον παράδεισο.
2. Ρεβάνς (1983) – Νίκος Βεργίτσης
Για τον Γιάννη η Εύα, η σύντροφος του καλύτερού του φίλου, αποτελεί ένας απαγορευμένος πόθος. Όλα αλλάζουν όταν αποφασίζει να την διεκδικήσει αγνοώντας τα πάντα και ξαφνικά με φόντο το αστικό καλοκαίρι της δεκαετίας του ’80, ένα ερωτικό τρίγωνο ξετυλίγεται γεμάτο ένταση και παρορμητισμό με τρεις νέους σε κρίση ταυτότητας. Η ταινία τιμήθηκε στο 24ο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης το 1983 και απέσπασε πολλά βραβεία μερικά εκ των οποίων αυτά της Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερης Σκηνοθεσίας, Μοντάζ και Α’ γυναικείου ρόλου.
3. Call Me by Your Name (2007) – Luca Guadagnino
Στη λουσμένη στον ήλιο ιταλική εξοχή, ο νεαρός Έλιο ανακαλύπτει τον πρώτο μεγάλο έρωτα στο πρόσωπο του Όλιβερ ενός φοιτητή που περνάει το καλοκαίρι μαζί με την οικογένεια του. Ο έρωτας του είναι ξαφνικός και απότομος, ένας έρωτας που μόνο το καλοκαίρι μπορεί να φέρει. Φρούτα, βιβλία, μουσική, σιωπές και βλέμματα συνθέτουν το σκηνικό αυτής της ερωτικής εξομολόγησης, όπου κάθε σκηνή στάζει καλοκαίρι. Μια ταινία που αιχμαλωτίζει την ομορφιά και τον πόνο της ωρίμασης.
Όπως άλλωστε για τον καθένα από εμάς το καλοκαίρι δεν έχει την ίδια μορφή, έτσι και στον κινηματογράφο, άλλοτε είναι φωτεινό και ξέγνοιαστο, άλλοτε κρύβει μια βαθύτερη μελαγχολία. Ωστόσο σε αυτούς τους μονάχα τρεις μήνες τα πάντα βιώνονται πιο έντονα, όλα τα συναισθήματα είναι στο κόκκινο και αναμφίβολα κάτω από την επιφανειακή ανεμελιά του καλοκαιριού, κρύβεται μια βαθύτερη ανάγκη για ζωή και έντονα βιώματα.
Φωτογραφία: Αχιλλέας Τσούτσης
Σε μια εποχή όπου η γλώσσα δοκιμάζεται και οι έννοιες της ουτοπίας και της εμπειρίας επαναπροσδιορίζονται, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση παρουσίασε την εκδήλωση Hyperdialectics of Eutopia: η ποίηση πρέπει να βιώνεται, το Σάββατο 31 Μαΐου στις 19:00, στο πλαίσιο της έκθεσης Plásmata III στο Πεδίον του Άρεως. Μια βραδιά λόγου και αισθητικής χειραφέτησης, όπου η ποίηση δεν διαβάζεται απλώς — κατοικείται, ενσαρκώνεται και γίνεται πράξη με τη συμβολή του ποιητή και καθηγητή Φιλοσοφίας, Νίκου Ερηνάκη.
Τρία χρόνια μετά την spoken word δράση “Digitaled Baptised: η ποίηση πρέπει να χορεύεται” στα Plasmata I, ακολούθησε η spoken word δράση στα Plasmata ΙII:
Αναδιπλώσεις ποιητικού λόγου και μουσικών ηχοτοπίων από όσα φαίνονται σε όσα είναι.
Ανάμεσα στη φυσική πραγματικότητα και στην ψηφιακή υπερπραγματικότητα, η δυσκολία της συνομιλίας και της συνάντησης παραμένει. Διασπαστικός θόρυβος, άσκοπη ταχύτητα, ασήμαντο θέαμα, κενή επιφάνεια. Όσα όμως επέμειναν να καίνε μέσα μας χαρτογραφούν μία αίσθηση κέντρου. Ένα σημείο τομής επικύκλων και ριζωμάτων φιλοσοφίας, ποίησης & μουσικής — το όποιο τέλος κρύβεται στη σύζευξη και το νέο άνοιγμα περιμένει.
Ο Νίκος Ερηνάκης [Αθήνα, 1988] είναι Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνικής & Πολιτικής Φιλοσοφίας και Φιλοσοφίας του Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ενώ παράλληλα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και στο Ε.Α.Π. Είναι Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και της Οξφόρδης (με πλήρη υποτροφία του ΙΚΥ). Έχει σπουδάσει Οικονομικά [ΟΠΑ], Φιλοσοφία & Συγκριτική Λογοτεχνία [Warwick] και Φιλοσοφία των Κοινωνικών Επιστημών [LSE], και είναι απόφοιτος του Κολλεγίου Αθηνών (’05). Δραστηριοποιείται επίσης ως Επιστημονικός Διευθυντής στο think-tank ENA, διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, και είναι μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων. Για το πρώτο του βιβλίο φιλοσοφίας με τίτλο Αυθεντικότητα και Αυτονομία: από τη Δημιουργικότητα στην Ελευθερία (Κείμενα, 2020) τιμήθηκε με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Έχουν εκδοθεί τρία βιβλία ποίησής του (Σύντομα όλα θα καίγονται και θα φωτίζουν τα μάτια σου, Ροές 2009· Ανάμεσα σε όσα πέφτει η σκιά, α΄ έκδ.: Γαβριηλίδης 2013, β΄ έκδ.: Κείμενα 2021· Ακόμα Βαφτιζόμαστε, Κείμενα 2022), το δεύτερο εκ των οποίων έχει μεταφραστεί και εκδοθεί στη Γαλλία και το τρίτο εκ των οποίων ήταν υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης· δύο βιβλία ανθολογίας ποιημάτων του Georg Trakl (Σκοτεινή αγάπη μιας άγριας γενιάς, α΄ έκδ.: Γαβριηλίδης 2011, β΄ έκδ.: Κείμενα 2021) και του Paul Celan (Βόρεια του μέλλοντος, Γαβριηλίδης 2017) σε μετάφρασή του· και τέσσερις συλλογικοί τόμοι φιλοσοφικών δοκιμίων σε επιμέλειά του. Ποιήματα και δοκίμιά του έχουν δημοσιευθεί σε ποικίλα διεθνή περιοδικά, συλλογικούς τόμους, ανθολογίες και πρακτικά συνεδρίων με κριτές. Aυτή την περίοδο διδάσκει και αρθρογραφεί εκτενώς αναφορικά με ζητήματα Φιλοσοφίας της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Ψηφιακότητας.
Η πολυαναμενόμενη συναυλία των Metallica στην Αθήνα, που θα πραγματοποιηθεί στις 9 Μαΐου 2026 στο Ολυμπιακό Στάδιο (ΟΑΚΑ), έχει πλέον εξαντλήσει όλα τα διαθέσιμα εισιτήρια. Η γενική προπώληση ξεκίνησε στις 10 το πρωί της Παρασκευής 30 Μαΐου μέσω της πλατφόρμας ticketmaster.gr και ολοκληρώθηκε λίγο αργότερα, καθώς τα εισιτήρια εξαφανίστηκαν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
Η συναυλία αυτή σηματοδοτεί την επιστροφή του θρυλικού συγκροτήματος στην Ελλάδα μετά από 16 χρόνια, στο πλαίσιο της περιοδείας “M72 World Tour”. Το ενδιαφέρον του κοινού ήταν τεράστιο, με χιλιάδες θαυμαστές να προσπαθούν να εξασφαλίσουν μια θέση στο κατάμεστο στάδιο.
Η προπώληση των εισιτηρίων πραγματοποιήθηκε σε τρεις φάσεις:
Οι τιμές των εισιτηρίων κυμάνθηκαν από 86,25 € για τις πιο απομακρυσμένες θέσεις έως 550 € για το αποκλειστικό “Snake Pit” πακέτο.
Η εμφάνιση των Metallica στο ΟΑΚΑ αναμένεται να είναι ένα από τα σημαντικότερα μουσικά γεγονότα του 2026 στην Ελλάδα, με το συγκρότημα να παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό σκηνικό 360 μοιρών και να συνοδεύεται από τα συγκροτήματα Gojira και Knocked Loose
Η απόφαση της αιγυπτιακής δικαιοσύνης να κλείσει τη Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, το αρχαιότερο εν λειτουργία χριστιανικό μοναστήρι στον κόσμο, δεν είναι απλώς διοικητική πράξη. Είναι ένας τυμβωρυχικός βανδαλισμός εναντίον της ιστορίας, της θρησκευτικής ελευθερίας και της πολιτιστικής συνείδησης της ανθρωπότητας. Πρόκειται για μια ωμή απόπειρα αποϊεροποίησης ενός ιερού χώρου, με προσχήματα “ιδιοκτησιακών διαφορών” που μοιάζουν περισσότερο με προσβολές παρά με νομικά επιχειρήματα.
Από πότε οι μοναχοί διώκονται για την… ιστορία τους;
Η Μονή Σινά ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ. και επιβίωσε πολέμων, σταυροφοριών, κατακτήσεων και αυτοκρατοριών. Κι όμως, σήμερα απειλείται από τη γραφειοκρατία του σύγχρονου εθνικιστικού κρατισμού, ο οποίος –με μανδύα την «εθνική κυριαρχία»– αρπάζει από την Ορθοδοξία και τον παγκόσμιο πολιτισμό ένα από τα πολυτιμότερα σύμβολά του.
Είναι αδιανόητο το γεγονός ότι ένα δικαστήριο σε μια χώρα που επανειλημμένα έχει εκφράσει σεβασμό στις θρησκευτικές μειονότητες, αποφασίζει ουσιαστικά την εκδίωξη μοναχών από τον χώρο λατρείας τους. Δεν πρόκειται για “κοινή ιδιοκτησία”. Πρόκειται για ιερότητα. Και η ιερότητα δεν τιτλοποιείται.
Η «μουσειοποίηση» της πίστης
Το σχέδιο μετατροπής της Μονής σε μουσείο δεν είναι ουδέτερο. Είναι πράξη βεβήλωσης. Όταν ένας ιερός χώρος χάνει τη ζωντανή του πνοή –τους ανθρώπους, την προσευχή, τη λειτουργία του– τότε παύει να είναι χώρος μνήμης και μετατρέπεται σε άδειο κέλυφος. Η πίστη δεν είναι έκθεμα. Είναι βίωμα.
Η μουσειοποίηση της Μονής Σινά, αν τελικά επιβληθεί, θα αποτελέσει προηγούμενο για την πολιτιστική υποταγή και άλλων πνευματικών τόπων στο πλαίσιο του κρατικού αυταρχισμού. Είναι η αναγωγή της πνευματικότητας σε τουριστικό προϊόν και της ιστορίας σε εκθεσιακό εμπόρευμα.
Η σιωπή ως συνενοχή
Η αργοπορημένη ή χλιαρή αντίδραση της διεθνούς κοινότητας είναι το δεύτερο, εξίσου ανησυχητικό στοιχείο. Όταν διεθνείς οργανισμοί προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς δεν υψώνουν τη φωνή τους για έναν χώρο που ανήκει στην οικουμενική συνείδηση, τότε δεν υπάρχει πλέον ουσιαστική προστασία.
Όταν κυβερνήσεις, ακόμα και φιλικές προς την Αίγυπτο, αποφεύγουν να θέσουν το θέμα στην πρώτη γραμμή της διπλωματικής ατζέντας, τότε η συναίνεση στη σιωπή μετατρέπεται σε συνενοχή.
Η Μονή ανήκει στην ανθρωπότητα, όχι στο Υπουργείο
Η Ιερά Μονή Σινά δεν είναι “ελληνική”, δεν είναι “ορθόδοξη”, δεν είναι “χριστιανική” μόνο. Είναι ανθρώπινη, είναι παγκόσμια. Κι αυτός είναι ο λόγος που η πράξη της Αιγύπτου πρέπει να ιδωθεί όχι ως μια “εσωτερική υπόθεση”, αλλά ως πολιτιστικό έγκλημα.
Η πίστη δεν υπόκειται σε κρατικά χαρτοφυλάκια. Η ιερότητα δεν εκτιμάται σε μέτρα και τετραγωνικά. Οι μοναχοί δεν είναι ένοικοι για έξωση. Η Μονή Αγίας Αικατερίνης δεν χρειάζεται “διαχείριση”. Χρειάζεται σεβασμό.
Μπορεί σήμερα κάθε συγγραφέας που σέβεται τον εαυτό του να λέει πως ο αγαπημένος του ποιητής είναι ο Καβάφης ή πως επηρεάστηκε από αυτόν, όμως δεν ήταν πάντα έτσι. Σήμερα, αναγνωρίζουμε την αξία του και τον έχουμε τοποθετήσει στο βάθρο που του αξίζει, όμως πώς τον υποδέχτηκαν οι σύγχρονοί του και ειδικότερα το λογοτεχνικό σινάφι του;
Η ζωή του
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1863. Ήταν το ένατο και τελευταίο παιδί του μεγαλέμπορου Πέτρου Καβάφη και της Χαρίκλειας Φωτιάδη, που κατάγονταν κι οι δύο από φαναριώτικες οικογένειες.
Το 1872, η οικογένεια του Κ. Καβάφη μετακινείται στο Λίβερπουλ της Αγγλίας όπου ο ποιητής πραγματοποιεί μεγάλο μέρος των γυμνασιακών σπουδών του.
Το 1885 ο Καβάφης με τη μητέρα του και δύο αδελφούς του επιστρέφει στην Αλεξάνδρεια. Εργάζεται αρχικά ως δημοσιογράφος και έπειτα ως μεσίτης στο Χρηματιστήριο Βάμβακος. Το 1889 εργάζεται ως άμισθος υπάλληλος της Υπηρεσίας Αρδεύσεων, με Άγγλους προϊσταμένους και το 1892 προσλαμβάνεται ως έκτακτος γραφέας. Από το 1899 ως το 1903, χάνει τη μητέρα του και δύο αδέλφια του. Το 1901, επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Αθήνα και το 1903 για δεύτερη. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1910, αρχίζει να γράφει. Το 1922 παραιτήθηκε από την Υπηρεσία Αρδεύσεων για να αφοσιωθεί απερίσπαστος στην ποίηση. Το 1932, πάσχοντας από καρκίνο του λάρυγγα, ήρθε στην Αθήνα όπου υποβλήθηκε σε τραχειοτομία. Παρέμεινε 4 μήνες στη πρωτεύουσα και γνωρίστηκε με πολλούς Έλληνες λογοτέχνες. Πέθανε στην Αλεξάνδρεια στις 29 Απριλίου του 1933.
Το ποιητικό του έργο
Το ποιητικό του έργο, αποτελείται από 270 ποιήματα, που χωρίζονται σε τρεις ενότητες: τα «Αναγνωρισμένα», τα «Αποκηρυγμένα» και τα «Κρυμμένα». Από αυτά μόνο τα 153 εξέδωσε ο ίδιος όσο ζούσε.
Η αντιμετώπιση του Καβάφη από τους λογοτεχνικούς κύκλους
Τα πρώτα του ποιήματα τα τύπωνε ο ίδιος και τα μοίραζε σε μερικούς φίλους του. Αργότερα μερικά από αυτά άρχισαν να δημοσιεύονται σε περιοδικά της εποχής. Έτσι ξεκίνησε να έχει τους πρώτους του θαυμαστές. Τα ποιήματά του έγιναν της… μόδας και διαβάζονταν από τους καταξιωμένους λογοτέχνες.
Ωστόσο, γύρω στο 1923-1924 άρχισαν να εμφανίζονται και πολέμιοι του Καβάφη. Ο Γιάννης Ψυχάρης, ο Φώτος Πολίτης και κυρίως ο Κωστής Παλαμάς, έγραψαν ιδιαίτερα καυστικά και αρνητικά σχόλια για την ποίηση του, ξεπερνώντας κάποιες φορές τα όρια της λογοτεχνικής κριτικής. Έτσι δεν άργησε να διαιρεθεί για άλλη μια φορά ο πνευματικός κόσμος, αυτή τη φορά σε Παλαμιστές και Καβαφιστές.
Ο Γ. Ψυχάρης, χαρακτήρισε τον Καβάφη «καραγκιόζη της δημοτικής» και ο Γ. Θεοτοκάς, έλεγε πως σε δικογραφία διαζυγίου, υπήρχε περισσότερη «ψυχή» απ’ ότι σε ολόκληρο το καβαφικό έργο. Οι καβαφικοί από την άλλη χαρακτήριζαν τον Παλαμά πομπώδη και φλύαρο.
Η μοναδική επίσημη αναγνώριση του Καβάφη
Για το έργο του, ο Καβάφης τιμήθηκε με τον «Φοίνικα» το 1926, από την κυβέρνηση Θ. Πάγκαλου.
Ο Παλαμάς από την άλλη έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και διετέλεσε μάλιστα πρόεδρός της (1930). Ο Καβάφης, ίσως και λόγω του ότι διέμενε στην Αλεξάνδρεια, δεν έγινε ποτέ μέλος του Ανώτατου Πνευματικού Ιδρύματος της χώρας.
Για το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, δεν προτάθηκε ποτέ από κανέναν ο Καβάφης. Βέβαια, πολλοί λογοτέχνες που επηρεάστηκαν από αυτόν ήταν υποψήφιοι τα επόμενα χρόνια. Αντίθετα ο Παλαμάς, ήταν αρκετές φορές υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας μεταξύ 1926 και 1940, ποτέ όμως δεν κατάφερε να το κερδίσει. Ένας από αυτούς που πολέμησαν την υποψηφιότητά του ήταν και ο Ψυχάρης που προσδοκούσε να το πάρει για τον εαυτό του.
Έμπορος κατά συνείδηση (θεατρικό έργο σε τρεις πράξεις), εκδόσεις Υψικάμινος
Ο Πολυχρόνης, έμπορος μεταχειρισμένων βιβλίων και υπερήφανος για το ανύπαρκτο αγωνιστικό του παρελθόν, πνιγμένος τώρα πια στα χρέη, αποφασίζει να φιλοξενήσει ένα προσφυγόπουλο από τη Συρία, μέσα από επιχορηγούμενο πρόγραμμα του ελληνικού κράτους. Στο χρονικό διάστημα που ακολουθεί, αντιμετωπίζει το ανήλικο κορίτσι ως πηγή κέρδους. Όσο πιο πολύ βυθίζεται στην αποκόμιση χρήματος από την κατάσταση ανάγκης που βιώνει το παιδί, τόσο πιο διεστραμμένη γίνεται η αντιμετώπισή του.
Ο Αντώνης Ε. Χαριστός γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1988. Είναι φιλόλογος και δημοσιογράφος, απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Είναι ο ιδρυτής τού Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος, του οποίου διατελεί πρόεδρος, ενώ, παράλληλα, έχει εισηγηθεί, επεξεργαστεί και διαμορφώσει τους όρους τής τεχνοτροπίας τού «δομημένου ρεαλισμού» στη λογοτεχνία. Είναι μέλος τής Εθνικής Εταιρείας των Ελλήνων Λογοτεχνών, τής Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων και τής Εταιρείας Γραμμάτων και Τεχνών Πειραιά. Ως κριτικός θεάτρου και λογοτεχνίας, δημοσιεύει τακτικά αναφορές σε διαδικτυακούς χώρους πολιτισμού και έντυπες εκδόσεις. Είναι επίσημος επιμελητής, ποίησης και πεζογραφίας, των εκδόσεων Γράφημα, καθώς και διευθυντής των εκδόσεων «Υψικάμινος», επίσημες εκδόσεις τού Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος. Είναι αρχισυντάκτης στο τριμηνιαίο «Λογοτεχνικό Δελτίο» όργανο του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος, συλλογική έκδοση πεζογραφικού, ποιητικού και κριτικού λόγου αντίστοιχα. Αρχισυντάκτης των περιοδικών «Η σπορά», όργανο του Μετώπου Αριστερών Συγγραφέων, καθώς και τού πολιτικού περιοδικού «Ζητήματα Μαρξισμού». Έχει επιμεληθεί τη σκηνοθεσία και το σενάριο σε ταινίες μικρού μήκους. Τέλος, έχει εκδώσει έργα πεζογραφίας, ποίησης, επιστημονικές μελέτες και ανθολογίες.
Σάλος έχει ξεσπάσει τις τελευταίες μέρες με την κατάρρευση της τοιχογραφίας των δελφινιών στο παλάτι της Κνωσού. Αμέσως μετά, για να δέσει το γλυκό, ήρθε και η διαφήμιση γνωστής εταιρείας αθλητικών ειδών με φόντο… την ακρόπολη. Μέρες τώρα μονοπωλεί την ενημέρωση η αδιαφορία της πολιτείας για την πολιτιστική μας κληρονομιά και τα ρεπορτάζ δίνουν και παίρνουν. Μα ας είμαστε ειλικρινείς. Πέσαμε από τα σύννεφα;
Η χώρα μας έχει την ευλογία να έχει μια τόσο πλούσια και βαριά ιστορία που συνεχώς αποδεικνύεται πως δεν είμαστε ικανοί να διατηρήσουμε. Η αδιαφορία του κράτους για τον πολιτισμό όμως, ήρθε μετά από την απαξίωση από τους ίδιους τους πολίτες.
Αρχικά, να τονίσουμε πως η πολιτιστική κληρονομιά μας δεν έγκειται μόνο στην αρχαιότητα. Έχουμε την ευλογία να διαβάζουμε από το πρωτότυπο και όχι από μετάφραση, Ελύτη, Σεφέρη, Καβάφη, Ρίτσο, Καρυωτάκη, Καζαντζάκη και η λίστα με τα ονόματα δεν έχει τελειωμό. Έχουμε την ευλογία να έχουμε στο θέατρο προσωπικότητες όπως ο Κάρολος Κουν, ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, ο Ιάκωβος Καμπανέλης και ούτω καθεξής. Θα μπορούσα να κάνω το ίδιο για όλες τις μορφές της τέχνης καθώς τα ονόματα είναι αμέτρητα και η προσφορά τους τεράστια αλλά δε θέλω να κουράσω. Η ουσία ποια είναι όμως; Πόσοι Έλληνες ενδιαφέρθηκαν να μελετήσουν την πλούσια λογοτεχνική μας παράδοση; Πόσοι Έλληνες προτίμησαν αντί να πάνε στο γήπεδο να επισκεφθούν μια έκθεση ζωγραφικής του Τσαρούχη; Πόσοι Έλληνες προτίμησαν να πάνε στο θέατρο αντί για τα μπουζούκια;
Μεγάλο μερίδιο ευθύνης έχει το σχολείο. Θυμάμαι από τα μαθητικά μου χρόνια πως η ώρα της λογοτεχνίας ήταν η ώρα του… ύπνου ή η ώρα που κάναμε τις ασκήσεις του φροντιστηρίου. Φυσικά δε χρειάζεται να μιλήσω για τα μαθήματα της μουσικής και των εικαστικών. Τις περισσότερες φορές δε γινόντουσαν καθόλου.
Δε πρέπει να τα ρίχνουμε όμως όλα στο σχολείο και το εκπαιδευτικό σύστημα. Πόσες οικογένειες είναι αυτές που θα πάρουν για δώρο στο παιδί τους ένα καλό βιβλίο αντί για το νέο iphone; Πόσες οικογένειες είναι αυτές που θα περάσουν ποιοτικό χρόνο σε κάποιο μουσείο ή σε κάποιον αρχαιολογικό χώρο; Η επίσκεψη σε ένα μουσείο ή η αγορά ενός βιβλίου είναι πολύ πιο οικονομική από τα δώρα τεχνολογίας που επιλέγουν να κάνουν οι γονείς στα παιδιά τους για να τους δείξουν την αγάπη τους. Ο λόγος που δε τα επιλέγουν είναι πως απαιτείται περισσότερος κόπος και χρόνος για να κάνουν το παιδί να καταλάβει την πραγματική αξία ενός «πνευματικού» δώρου. Επιλέγουν, λοιπόν, τον εύκολο δρόμο κάνοντας στην ουσία κακό στο ίδιο τους το παιδί και κατ’ επέκταση σε ολόκληρη τη κοινωνία, διαμορφώνοντας έτσι μια ακαλλιέργητη και πνευματικά ανάπηρη μάζα.
Γιατί πέφτουμε λοιπόν από τα σύννεφα που η κυβέρνηση παραμελεί τους αρχαιολογικούς χώρους; Δείξαμε ποτέ στις κυβερνήσεις μας πως ενδιαφερόμαστε για την πολιτιστική μας κληρονομιά; Τόσα χρόνια δείχνουμε ενδιαφέρον για τον πολιτισμό μας μόνο όταν αυτός μπορεί να συνδεθεί με τον τουρισμό και με το οικονομικό όφελος. Ας μη περιμένουμε λοιπόν από καμιά κυβέρνηση να είναι κάτι άλλο από αυτό που είμαστε εμείς οι ίδιοι. Ας ενδιαφερθούμε πρώτα εμείς για να έχουμε μετά το δικαίωμα να διαμαρτυρηθούμε. Όσο κλισέ και αν ακούγεται, κάθε αλλαγή ξεκινάει από εμάς.
Τέσσερα χρόνια επίσημης λειτουργίας τού Φιλολογικού Ομίλου κορυφώνονται με τη διοργάνωση του πρώτου συνεδρίου και επίκεντρο αυτού την τεχνοτροπία τού δομημένου ρεαλισμού. Ήταν Σεπτέμβρης του 2021 όταν στο τετραετές πρόγραμμα που ανακοινώθηκε στα μέλη τού Ομίλου, συμπεριλαμβανόταν και η διοργάνωση συνεδρίου για τη συμπύκνωση των δεδομένων της δημόσιας παρέμβασης του Φιλολογικού Ομίλου. Και το Σάββατο που μας πέρασε υλοποιήσαμε τον προγραμματισμό.
Έναν προγραμματισμό στα πλαίσια του οποίου συντελέστηκαν ατομικές και συλλογικές εκδόσεις, πολιτιστικές δράσεις με επίκεντρο το βιβλίο, φιλολογικές συναντήσεις, επιστημονικές μελέτες κ.ά. Έναν προγραμματισμό που είδε τα μέλη τού Ομίλου να πολλαπλασιάζονται, τους συνδρομητές του επίσημου οργάνου τού Ομίλου, του Λογοτεχνικού Δελτίου, να αυξάνονται με γεωμετρική ακρίβεια, την ποιότητα των δημοσιεύσεων να επιτονίζει διαρκώς την ανάγκη όπως η λογοτεχνία υπερβεί τον ατομικισμό των συναισθηματικών κρίσεων και των λεκτικών απονευρώσεων, και όπως η φιλολογία καταστεί εκ νέου η μεθοδολογική ανατομία τής σύγχρονης νοηματοδότησης των γραμμάτων, αρνούμενη τον ρόλο τής παθητικής αναπαραγωγής των περασμένων «μεγαλείων».
Ο Φιλολογικός Όμιλος τόλμησε να σκεφτεί έξω από τα πλαίσια των λογοτεχνικών συμβάσεων. Τόλμησε να συγκροτήσει σχολή λογοτεχνίας με επίκεντρο την τεχνοτροπία τού δομημένου ρεαλισμού. Μία τεχνοτροπία που δεν γεννήθηκε με παρθενογένεση, αλλά υπήρξε η προέκταση των κρίσεων γύρω από ζητήματα τόσο του νατουραλισμού, όσο και του κλασικού ρεαλισμού. Και στο συνέδριο, έφτασε στο σημείο να τεκμηριώνει τη θέση της μέσα από επιστημονικές μελέτες και δη γλωσσολογικές, θέση η οποία θα εμπλουτιστεί περαιτέρω με νέες επιστημονικές μελέτες για ζητήματα αισθητικής, υφολογίας, μορφής και δομής τού λόγου.
Φίλες και φίλοι,
Τέσσερα χρόνια παρουσίας στον δημόσιο λόγο, ο Φιλολογικός Όμιλος έχει καταφέρει μία απλή, αλλά τόσο σημαντική νίκη· να επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της συλλογικότητας, το ζήτημα της συνεργασίας, το ζήτημα της ισορροπίας ανάμεσα στο υποκείμενο και το σύνολο, έννοιες και πράξεις ξεχασμένες στις συνθήκες που βιώνουμε.
Το πρώτο αυτό συνέδριο αποτελεί την επισφράγιση μίας πορείας ενθαρρυντικής στο παρόν και το μέλλον της λογοτεχνίας, της φιλολογίας και της πνευματικής δημιουργίας εν γένει. Φιλοδοξούμε να αποτελέσει το εγχείρημα τον πυρήνα της πολιτιστικής εκείνης μεταβολής, που θα επιτρέψει στη λογοτεχνία να μεταμορφωθεί στην αιτία που τη γέννησε, να γίνει ο αφηγηματικός κρίκος για την κατανόηση της καθημερινότητας των ανθρώπων και ταυτόχρονα μία εργασία τέτοιου επιπέδου στην οποία οι προϋποθέσεις θα διασφαλίζουν την εγκυρότητα των σκοπών και των στόχων.
Το εάν θα τα καταφέρουμε, θα το δείξει ο χρόνος.
Το σίγουρο είναι ότι θα προσπαθήσουμε.