staging

Tag: Διάστημα

  • Μητσοτάκης για μικροδορυφόρους: Άλμα της Ελλάδας στο διάστημα

    Μητσοτάκης για μικροδορυφόρους: Άλμα της Ελλάδας στο διάστημα

    Για ένα ακόμη άλμα της Ελλάδας στο διάστημα έκανε λόγο ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με αφορμή την εκτόξευση έξι νέων μικροδορυφόρων. Πρόκειται για τέσσερις θερμικούς δορυφόρους και δύο δορυφόρους της αποστολής Hellenic Space Dawn, με τους οποίους ο ελληνικός στόλος φτάνει πλέον τους 17 δορυφόρους σε τροχιά.

    Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η εξέλιξη αυτή ενισχύει την Πολιτική Προστασία, την κλιματική ανθεκτικότητα και τη θέση της χώρας στην ευρωπαϊκή διαστημική τεχνολογία. Όπως ανέφερε, οι νέες δυνατότητες που αποκτά η Ελλάδα μπορούν να αξιοποιηθούν σε κρίσιμους τομείς παρακολούθησης, πρόληψης και ασφάλειας.

    Το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων

    Το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων έχει συνολικό ύψος περίπου 200 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0». Η υλοποίησή του γίνεται σε συνεργασία με την ESA, εντάσσοντας τη χώρα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο διαστημικής ανάπτυξης.

    Οι 17 ελληνικοί μικροδορυφόροι θα μπορούν να παρέχουν πολλαπλές λήψεις ημερησίως πάνω από την Ελλάδα, με εφαρμογές στην Πολιτική Προστασία, την περιβαλλοντική παρακολούθηση, την αγροτική ανάπτυξη και την εθνική ασφάλεια.

    Πολιτική Προστασία, κλίμα και ασφάλεια

    Η αξιοποίηση των μικροδορυφόρων συνδέεται άμεσα με την ανάγκη καλύτερης επιτήρησης και διαχείρισης φυσικών κινδύνων. Μέσα από τις δορυφορικές λήψεις, το κράτος θα μπορεί να έχει πιο άμεση εικόνα για ζητήματα που σχετίζονται με το περιβάλλον, την κλιματική ανθεκτικότητα και την προστασία κρίσιμων περιοχών.

    Παράλληλα, η διαστημική τεχνολογία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο εθνικής ασφάλειας και στρατηγικής αυτονομίας, καθώς τα δεδομένα που θα συλλέγονται μπορούν να ενισχύσουν τον σχεδιασμό και την επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας.

    Govsatcom και Ελλάδα του 2030

    Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στην επίσκεψη του Ευρωπαίου Επιτρόπου για την Άμυνα και το Διάστημα, Andrius Kubilius, στην Ελλάδα, σημειώνοντας ότι θα υπάρξει συζήτηση για τη θωράκιση των ευρωπαϊκών εδαφών και για το διαστημικό πρόγραμμα της χώρας. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο πρόγραμμα ασφαλών ευρωπαϊκών επικοινωνιών Govsatcom, κόμβος του οποίου δημιουργείται στην Ελλάδα.

    Στο μήνυμά του, ο πρωθυπουργός συνέδεσε την εκτόξευση των μικροδορυφόρων με τον ευρύτερο στόχο για την Ελλάδα του 2030, σημειώνοντας ότι η χώρα προχωρά με σχέδιο, σταθερά βήματα και αποφασιστικότητα.

  • NASA: Η πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη μετά από δεκαετίες

    NASA: Η πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη μετά από δεκαετίες

    Η NASA προχώρησε στην εκτόξευση της Artemis 2, της πρώτης επανδρωμένης αποστολής του προγράμματος με προορισμό τη Σελήνη, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην επιστροφή ανθρώπων στο βαθύ Διάστημα. Η αποστολή σηματοδοτεί ένα κομβικό βήμα για τη σεληνιακή στρατηγική των ΗΠΑ, καθώς φέρνει ξανά αστροναύτες σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες.

    Η πρώτη επανδρωμένη αποστολή μετά από δεκαετίες

    Η εκτόξευση της Artemis 2 αντιμετωπίζεται ως σταθμός για τη σύγχρονη διαστημική εξερεύνηση, αφού πρόκειται για την πρώτη επανδρωμένη πτήση του προγράμματος Artemis και για μια αποστολή που επαναφέρει τη NASA σε τροχιά επιστροφής προς τη Σελήνη. Το εγχείρημα έρχεται να συνεχίσει την πορεία που ξεκίνησε με τις μη επανδρωμένες δοκιμές, αυτή τη φορά όμως με πλήρωμα, ενισχύοντας τη δυναμική για τις επόμενες φάσεις του προγράμματος.

    Στόχος η προετοιμασία για τα επόμενα βήματα

    Η αποστολή δεν έχει μόνο συμβολικό χαρακτήρα, αλλά λειτουργεί και ως κρίσιμη δοκιμή για τις επόμενες σεληνιακές αποστολές της NASA. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η αμερικανική διαστημική υπηρεσία επιδιώκει να επιβεβαιώσει στην πράξη την επιχειρησιακή ετοιμότητα των συστημάτων της, ενόψει των επόμενων αποστολών που θα συνδεθούν με την ευρύτερη επιστροφή του ανθρώπου στη σεληνιακή επιφάνεια.

    Νέο ορόσημο για την επιστροφή στη Σελήνη

    Η Artemis 2 καταγράφεται ήδη ως ένα από τα σημαντικότερα διαστημικά γεγονότα της περιόδου, καθώς συνδέεται άμεσα με τον ευρύτερο στόχο της μόνιμης επανόδου ανθρώπινης παρουσίας στη Σελήνη. Η εκτόξευση αυτή ενισχύει τη γεωπολιτική, τεχνολογική και επιστημονική βαρύτητα του προγράμματος Artemis, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βάση για την επόμενη εποχή της εξερεύνησης του Διαστήματος.

  • NASA: 20 δισ. δολάρια για βάση στη Σελήνη

    NASA: 20 δισ. δολάρια για βάση στη Σελήνη

    Η NASA εγκαταλείπει τον σχεδιασμό για ανάπτυξη διαστημικού σταθμού σε σεληνιακή τροχιά και στρέφεται πλέον στην κατασκευή μιας βάσης 20 δισ. δολαρίων στην επιφάνεια της Σελήνης μέσα στα επόμενα επτά χρόνια. Την κατεύθυνση αυτή ανακοίνωσε ο νέος επικεφαλής της υπηρεσίας, Τζάρεντ Άιζακμαν, στο πλαίσιο εκδήλωσης στην Ουάσινγκτον, όπου παρουσίασε τις αλλαγές που προωθούνται στο πρόγραμμα Artemis.

    «Παγώνει» το Lunar Gateway

    Ο Άιζακμαν ξεκαθάρισε ότι το Lunar Gateway διακόπτεται προσωρινά με τη σημερινή του μορφή, καθώς η προτεραιότητα μεταφέρεται σε υποδομές που θα μπορούν να στηρίξουν μόνιμες και βιώσιμες επιχειρήσεις στην επιφάνεια της Σελήνης. Το Gateway είχε σχεδιαστεί ως σταθμός σε σεληνιακή τροχιά, ο οποίος θα λειτουργούσε τόσο ως ερευνητική πλατφόρμα όσο και ως ενδιάμεσος κόμβος για τη μεταφορά αστροναυτών προς τα σκάφη προσεδάφισης.

    Η αξιοποίηση του υπάρχοντος εξοπλισμού

    Παρότι μεγάλο μέρος του σταθμού έχει ήδη κατασκευαστεί με τη συμμετοχή των Northrop Grumman και Vantor, πρώην Maxar, η NASA εκτιμά ότι μπορεί να επαναχρησιμοποιήσει εξοπλισμό και διεθνείς δεσμεύσεις των εταίρων της για να υπηρετήσει τους νέους στόχους. Ωστόσο, η μετατροπή αυτών των στοιχείων σε υποδομή για βάση στην επιφάνεια της Σελήνης δεν θεωρείται απλή υπόθεση, καθώς συνοδεύεται από τεχνικές και χρονικές δυσκολίες.

    Πίεση από την Κίνα και νέα δεδομένα

    Η στροφή αυτή αναδιαμορφώνει συμβόλαια δισεκατομμυρίων δολαρίων στο αμερικανικό σεληνιακό πρόγραμμα και αυξάνει την πίεση προς τις εμπλεκόμενες εταιρείες. Ταυτόχρονα, η αλλαγή συνδέεται και με τον διεθνή ανταγωνισμό, καθώς η Κίνα προχωρά προς τον στόχο προσσελήνωσης το 2030, γεγονός που επιταχύνει τις αποφάσεις της αμερικανικής πλευράς για το μέλλον της παρουσίας της στη Σελήνη.

  • NASA: Αποστολή στη σελήνη στις 6 Μαρτίου

    NASA: Αποστολή στη σελήνη στις 6 Μαρτίου

    Αξιωματούχοι της NASA δήλωσαν σήμερα ότι η διαστημική υπηρεσία σχεδιάζει να προχωρήσει στις 6 Μαρτίου στην εκτόξευση του διαστημοπλοίου της αποστολής Artemis II. Η αποστολή προβλέπει τη μεταφορά τεσσάρων αστροναυτών, οι οποίοι θα τεθούν σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη και στη συνέχεια θα επιστρέψουν στη Γη.

    Θετικό αποτέλεσμα στη δεύτερη κρίσιμη δοκιμή

    Η NASA ανακοίνωσε ότι ξεπεράστηκαν τα εμπόδια που είχαν εμφανιστεί στον ανεφοδιασμό του πυραύλου, κατά τη διάρκεια μιας δεύτερης βασικής δοκιμής εκτόξευσης που πραγματοποιήθηκε αυτή την εβδομάδα. Ωστόσο, επισημάνθηκε ότι το υπόλοιπο σκέλος της προετοιμασίας ενδέχεται να απαιτήσει περισσότερο χρόνο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο καθυστερήσεων στο συνολικό χρονοδιάγραμμα.

    Σχεδόν 50 ώρες δοκιμής αντίστροφης μέτρησης

    Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία ολοκλήρωσε χθες, Πέμπτη το βράδυ, μια σχεδόν 50ωρη δοκιμή αντίστροφης μέτρησης για την εκτόξευση του Artemis II. Στο πλαίσιο της διαδικασίας, ο πύραυλος τροφοδοτήθηκε με περίπου 730.000 γαλόνια προωθητικού καυσίμου.

    Χωρίς τις διαρροές υδρογόνου της πρώτης δοκιμής

    Σύμφωνα με όσα ανέφεραν αξιωματούχοι σε συνέντευξη Τύπου, η διαδικασία ολοκληρώθηκε χωρίς τις προβληματικές διαρροές υδρογόνου που είχαν επηρεάσει την αρχική δοκιμή τον περασμένο μήνα. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη για την προώθηση της προετοιμασίας της αποστολής, παρότι η NASA εξακολουθεί να κρατά επιφυλάξεις για τον χρόνο που θα χρειαστεί έως την τελική ετοιμότητα.

  • Ανακάλυψη νέου δυνητικά κατοικήσιμου πλανήτη

    Ανακάλυψη νέου δυνητικά κατοικήσιμου πλανήτη

    Αστρονόμοι ανακοίνωσαν την ανίχνευση ενός νέου δυνητικά κατοικήσιμου πλανήτη σε απόσταση περίπου 146 ετών φωτός, με μέγεθος παρόμοιο με της Γης και συνθήκες που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, θυμίζουν εκείνες του Άρη. Ο πλανήτης ονομάζεται HD 137010 b, περιφέρεται γύρω από άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο και υπολογίζεται ότι είναι περίπου 6% μεγαλύτερος από τη Γη. Η ανακάλυψη προέκυψε από διεθνή ομάδα επιστημόνων από την Αυστραλία, τη Βρετανία, τις ΗΠΑ και τη Δανία, αξιοποιώντας δεδομένα που είχαν συλλεχθεί το 2017 από την αποστολή NASA, μέσω του διαστημικού τηλεσκοπίου Kepler και ειδικότερα της αποστολής K2.

    Τροχιά 355 ημερών και πιθανότητα στην κατοικήσιμη ζώνη

    Η Δρ. Τσέλσι Χουάνγκ, ερευνήτρια στο University of Southern Queensland, ανέφερε ότι ο HD 137010 b έχει τροχιά γύρω από το μητρικό του άστρο παρόμοια με αυτή της Γης γύρω από τον Ήλιο, με διάρκεια περίπου 355 ημερών. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο πλανήτης έχει «περίπου 50% πιθανότητα να βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη» του άστρου γύρω από το οποίο κινείται. Στην ίδια τοποθέτηση, η Χουάνγκ στάθηκε στη σχετική εγγύτητα του συστήματος, λέγοντας: «Αυτό που είναι πολύ συναρπαστικό με αυτόν τον συγκεκριμένο πλανήτη στο μέγεθος της Γης είναι ότι το άστρο του απέχει μόλις περίπου 150 έτη φωτός από το ηλιακό μας σύστημα. Ο επόμενος καλύτερος πλανήτης γύρω από ένα άστρο σαν τον Ήλιο, μέσα σε κατοικήσιμη ζώνη, ο Kepler 186f, βρίσκεται περίπου τέσσερις φορές πιο μακριά και είναι 20 φορές πιο αμυδρός».

    Πώς εντοπίστηκε και ο ρόλος των πολιτών-επιστημόνων

    Ο HD 137010 b εντοπίστηκε όταν πέρασε στιγμιαία μπροστά από το άστρο του, προκαλώντας μια ανεπαίσθητη μείωση της φωτεινότητάς του, ένα σήμα τυπικό της μεθόδου διέλευσης. Το αμυδρό αυτό ίχνος ανιχνεύθηκε αρχικά από ομάδα εθελοντών επιστημόνων στο πρόγραμμα πολιτών-επιστημόνων Planet Hunters, ανάμεσά τους και ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Αλεξάντερ Βένερ, όταν ήταν ακόμη μαθητής λυκείου. Ο ίδιος περιέγραψε τη διαδρομή του λέγοντας: «Συνέβαλα σε αυτό το πρόγραμμα πολιτών επιστημόνων που ονομάζεται Planet Hunters όταν ήμουν στο σχολείο, και αυτό έπαιξε μεγάλο ρόλο στο πώς μπήκα στην έρευνα. Ήταν μια απίστευτη εμπειρία να επιστρέψω σε αυτή τη δουλειά και να ανακαλύψω κάτι τόσο σημαντικό», σημειώνοντας ότι στη συνέχεια ολοκλήρωσε διδακτορικό στο USQ. Η Χουάνγκ ανέφερε ότι η πρώτη αντίδραση της ομάδας ήταν πως «αυτό δεν μπορεί να είναι αληθινό», όμως, όπως είπε, «Όμως ελέγξαμε και ξαναελέγξαμε τα πάντα και είναι ένα σχολικό παράδειγμα διέλευσης πλανήτη μπροστά από το άστρο του». Η ίδια πρόσθεσε πως η φωτεινότητα και η σχετική εγγύτητα του άστρου το καθιστούν εντός εμβέλειας παρατήρησης από την επόμενη γενιά τηλεσκοπίων, λέγοντας: «Είμαι σίγουρη ότι θα είναι από τους πρώτους στόχους που θα παρατηρηθούν όταν η τεχνολογία το επιτρέψει».

    Επιφύλαξη για την επιβεβαίωση και τα επόμενα βήματα

    Η Δρ. Σάρα Γουέμπ, αστροφυσικός στο Swinburne University of Technology, που δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτήρισε την ανακάλυψη «πολύ συναρπαστική», αλλά τόνισε ότι απαιτούνται περισσότερα δεδομένα ώστε να χαρακτηριστεί ο πλανήτης ως επιβεβαιωμένος εξωπλανήτης: «Υπάρχει μόνο μία διέλευση που έχει ανιχνευθεί και συνήθως στην πλανητική επιστήμη μιλάμε για ένα χρυσό πρότυπο τριών ανιχνεύσεων». Παρότι το γεγονός ότι ο πλανήτης μοιάζει σε μέγεθος με τη Γη θεωρείται ελκυστικό, η Γουέμπ σημείωσε ότι θα μπορούσε επίσης να είναι «κάτι που ονομάζεται υπερ χιονόμπαλα, δηλαδή ένας μεγάλος, παγωμένος κόσμος που ενδεχομένως έχει πολύ νερό αλλά μεγάλο μέρος του είναι παγωμένο». Παράλληλα, υπογράμμισε και το πρακτικό όριο της απόστασης, λέγοντας ότι, ακόμη κι αν θεωρείται σχετικά κοντά σε γαλαξιακή κλίμακα, «αν προσπαθούσαμε να φτάσουμε εκεί, θα μας έπαιρνε δεκάδες χιλιάδες, αν όχι εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια με τις ταχύτητες που διαθέτουμε σήμερα».

  • Επιστήμονες κατάφεραν να…ζυγίσουν «περιπλανώμενο» πλανήτη

    Επιστήμονες κατάφεραν να…ζυγίσουν «περιπλανώμενο» πλανήτη

    Αστρονόμοι κατάφεραν να «ζυγίσουν» έναν από τους λεγόμενους περιπλανώμενους πλανήτες του Γαλαξία μας, δηλαδή έναν πλανήτη που δεν περιφέρεται γύρω από άστρο αλλά κινείται ελεύθερα στο Διάστημα. Ο συγκεκριμένος ελεύθερα κινούμενος εξωπλανήτης έχει μάζα παρόμοια με του Κρόνου και εκτιμάται ότι κατέληξε να περιπλανιέται αφού εκτινάχθηκε από το αρχικό του σύστημα, έπειτα από έντονη δυναμική αναστάτωση που οδήγησε σε διάλυση των τροχιών.

    Μια σπάνια «ζυγαριά» για αδέσποτους πλανήτες

    Η μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Science» περιγράφει πώς οι επιστήμονες κατάφεραν να μετρήσουν άμεσα τη μάζα και την απόσταση ενός νεοανακαλυφθέντος πλανήτη που κινείται χωρίς μητρικό άστρο. Το κρίσιμο στοιχείο ήταν ότι το φαινόμενο παρατηρήθηκε ταυτόχρονα από τη Γη και από το Διάστημα, κάτι που έδωσε δύο διαφορετικές οπτικές γωνίες και επέτρεψε ακριβέστερους υπολογισμούς από ό,τι συνήθως.

    Πώς εντοπίστηκε: μικροφακός και συνδυασμός δεδομένων

    Οι «αδέσποτοι» πλανήτες είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν, επειδή εκπέμπουν ελάχιστο φως. Συνήθως ανιχνεύονται όταν η βαρύτητά τους προκαλεί το φαινόμενο του μικροφακού, δηλαδή καμπυλώνει και ενισχύει προσωρινά το φως ενός μακρινού άστρου στο βάθος. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται από τη δεκαετία του 1990, όμως συχνά δεν δίνει εύκολα την απόσταση του αντικειμένου, άρα κάνει δύσκολη και την ακριβή εκτίμηση της μάζας.

    Στη νέα έρευνα, το γεγονός μικροφακού παρατηρήθηκε ταυτόχρονα από επίγειες έρευνες και από το διαστημικό τηλεσκόπιο Gaia. Οι μικρές διαφορές στον χρόνο άφιξης του σήματος από τις δύο θέσεις επέτρεψαν να υπολογιστεί η παράλλαξη του μικροφακού και, σε συνδυασμό με μοντέλα «πεπερασμένης πηγής» και «σημειακού φακού», να προκύψουν οι βασικές ιδιότητες του πλανήτη.

    Τι έδειξαν οι μετρήσεις και τι σημαίνουν για το μέλλον

    Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο πλανήτης έχει μάζα κοντά σε εκείνη του Κρόνου και βρίσκεται περίπου δέκα χιλιάδες έτη φωτός από το κέντρο του Γαλαξία. Επιπλέον, υποστηρίζουν ότι είναι πιθανότερο να σχηματίστηκε αρχικά μέσα σε πλανητικό σύστημα και όχι «μόνος» όπως συμβαίνει με μικρά άστρα ή καφέ νάνους, πριν εκτιναχθεί από βαρυτικές διαταραχές, όπως στενές συναντήσεις με άλλους πλανήτες ή ασταθείς αστρικούς συνοδούς.

    Τα ευρήματα βοηθούν να γίνει πιο καθαρό πώς οι πλανήτες μπορούν να εκδιωχθούν από τα μητρικά τους συστήματα και να καταλήξουν να περιπλανώνται στο μεσοαστρικό περιβάλλον. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τέτοιες ανακαλύψεις θα αυξηθούν, ειδικά με την αποστολή του διαστημικού τηλεσκοπίου Nancy Grace Roman της NASA, που έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει το 2027, ενώ τονίζεται ότι οι συνδυασμένες παρατηρήσεις από Γη και Διάστημα μπορούν να αξιοποιηθούν και στον σχεδιασμό μελλοντικών εξερευνητικών αποστολών.

  • NASA: Χάθηκε η επαφή με τον δορυφόρο MAVEN στον Άρη

    NASA: Χάθηκε η επαφή με τον δορυφόρο MAVEN στον Άρη

    Η NASA γνωστοποίησε ότι εδώ και λίγες ημέρες έχει χάσει την επαφή με τον δορυφόρο της αποστολής MAVEN, ο οποίος βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Άρη για περισσότερα από δέκα χρόνια. Το σκάφος διαθέτει 83 επιστημονικούς αισθητήρες, καταγράφοντας πλήθος δεδομένων που έχουν συμβάλει στην κατανόηση της εξέλιξης του «Κόκκινου Πλανήτη» και των συνθηκών που τον κατέστησαν άγονο και αφιλόξενο για τη ζωή.

    Τι συνέβη το Σαββατοκύριακο πίσω από τον Άρη

    Σύμφωνα με την ενημέρωση της NASA, ο δορυφόρος σταμάτησε να επικοινωνεί με τους επίγειους σταθμούς το περασμένο Σαββατοκύριακο. Το σκάφος φέρεται να λειτουργούσε κανονικά πριν περάσει πίσω από τον Άρη, όμως όταν επανεμφανίστηκε, δεν υπήρξε σήμα.

    Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, «Η τηλεμετρία έδειξε ότι όλα τα υποσυστήματα λειτουργούσαν κανονικά πριν βρεθεί πίσω από τον Άρη. Το διαστημικό σκάφος και οι ομάδες επιχειρήσεων διερευνούν την ανωμαλία για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Περισσότερες πληροφορίες θα κοινοποιηθούν όταν γίνουν διαθέσιμες».

    Η αποστολή του MAVEN και τα βασικά ευρήματα

    Ο MAVEN εκτοξεύθηκε το 2013, έφτασε στον Άρη έναν χρόνο αργότερα και ξεκίνησε να μελετά την ανώτερη ατμόσφαιρα του πλανήτη και την αλληλεπίδρασή της με τον ηλιακό άνεμο – το ρεύμα ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων που εκπέμπει ο Ήλιος στο Διάστημα.

    Η ανάλυση των δεδομένων οδήγησε στο συμπέρασμα ότι ο ηλιακός άνεμος απομάκρυνε σταδιακά την ατμόσφαιρα του Άρη, με αποτέλεσμα ο πλανήτης να μην μπορεί να διατηρήσει νερό σε υγρή μορφή στην επιφάνειά του και να διαμορφώσει ακραίες συνθήκες, όπου τη νύχτα η θερμοκρασία μπορεί να πέφτει έως και στους μείον 140 βαθμούς Κελσίου.

  • NASA: Εντοπίστηκαν δομικά υλικά ζωής σε αστεροειδή

    NASA: Εντοπίστηκαν δομικά υλικά ζωής σε αστεροειδή

    Το 2018 το διαστημόπλοιο OSIRIS-REx έφτασε στον κοντινό στη Γη αστεροειδή Bennu, ένα ουράνιο σώμα που εδώ και χρόνια συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των επιστημόνων λόγω της τροχιάς του και της πλούσιας σε άνθρακα σύστασής του. Οι νέες αναλύσεις των δειγμάτων που επέστρεψε η αποστολή εντυπωσιάζουν, καθώς η NASA ανακοίνωσε τον εντοπισμό δομικών υλικών της ζωής.

    Συγκεκριμένα, στα δείγματα βρέθηκαν σάκχαρα κρίσιμα για τη ζωή στη Γη, όπως γλυκόζη – κύρια πηγή ενέργειας για τον ανθρώπινο οργανισμό – και ριβόζη, βασικό συστατικό του RNA. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η ριβόζη εντοπίζεται σε εξωγήινο δείγμα, ένδειξη ότι τα βασικά στοιχεία της χημείας της ζωής μπορεί να είναι διαδεδομένα στο ηλιακό σύστημα.

    Ο Bennu ανακαλύφθηκε το 1999 στο Νέο Μεξικό και έχει μέγεθος παρόμοιο με το Empire State Building. Όπως επισημαίνει ο Δρ. Γιοσιχίρο Φουρουκάβα από το Πανεπιστήμιο Tohoku, «και οι πέντε νουκλεοβάσεις του DNA και του RNA, μαζί με φωσφορικά, έχουν ήδη βρεθεί στα δείγματα του Bennu». Η νέα ανακάλυψη της ριβόζης σημαίνει ότι στον αστεροειδή υπάρχουν όλα τα συστατικά για τον σχηματισμό του RNA.

    Τι αποκαλύπτει η απουσία δεοξυριβόζης

    Παρότι η ριβόζη είχε εντοπιστεί σε μετεωρίτες το 2019, η NASA θεωρεί σημαντικό ότι στα δείγματα δεν βρέθηκε δεοξυριβόζη, βασικό δομικό στοιχείο του DNA. Η απουσία της μπορεί να δίνει ενδείξεις για τον τρόπο με τον οποίο ξεκίνησε η ζωή στη Γη.

    Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι η ριβόζη ήταν πιο συχνή από τη δεοξυριβόζη στα περιβάλλοντα του πρώιμου ηλιακού συστήματος, κάτι που ενισχύει τη θεωρία της RNA–πρώτης ζωής, όπου οι πρώιμοι οργανισμοί βασίζονταν στο RNA αντί στο DNA. Όπως εξηγεί ο Φουρουκάβα, «η σύγχρονη ζωή οργανώνεται γύρω από DNA, RNA και πρωτεΐνες, αλλά η πρώιμη ζωή μπορεί να ήταν πολύ απλούστερη».

    Η ανακάλυψη της «διαστημικής τσίχλας»

    Τα σάκχαρα, ωστόσο, δεν ήταν το μοναδικό εύρημα. Οι επιστήμονες εντόπισαν μία μυστηριώδη, ημιδιαφανή ουσία που δεν έχει παρατηρηθεί ξανά σε υλικό εξωγήινης προέλευσης. Η NASA την περιγράφει ως «διαστημική τσίχλα», παρόμοια με καουτσούκ ή πλαστικό.

    Η ουσία αυτή ενδέχεται να διαδραμάτισε ρόλο στη δημιουργία της ζωής στη Γη και πιθανότατα σχηματίστηκε στις πρώτες ημέρες του ηλιακού συστήματος. Το υλικό φαίνεται να προήλθε από χημικές διεργασίες στον μεγάλο «μητρικό» αστεροειδή από τον οποίο προήλθε ο Bennu. Κατά τη θέρμανση του προγόνου του Bennu από την ηλιακή ακτινοβολία δημιουργήθηκε μια ένωση γνωστή ως καρβαμική, η οποία στη συνέχεια αντέδρασε με άλλα μόρια σχηματίζοντας την εύκαμπτη ουσία που εντοπίστηκε στα δείγματα.

    Όπως επισημαίνει ο Δρ. Σκοτ Σάντφορντ από το Ames Research Center της NASA, «με αυτήν την παράξενη ουσία κοιτάζουμε πιθανότατα μια από τις πρώτες αλλοιώσεις υλικών που συνέβησαν σε αυτό το πέτρωμα». Στον πρωτόγονο αστεροειδή, λέει, παρατηρούμε γεγονότα που συνδέονται με την αρχή της ύπαρξης της περιοχής όπου βρίσκεται σήμερα η Γη.

  • Ηλιακή καταιγίδα χτυπά τη Γη

    Ηλιακή καταιγίδα χτυπά τη Γη

    Μια από τις αποκαλούμενες «αθόρυβες» ηλιακές καταιγίδες έπληξε τη Γη στις 20 Νοεμβρίου, φτάνοντας ουσιαστικά χωρίς προειδοποίηση. Αν και δεν εξελίχθηκε σε γεωμαγνητική καταιγίδα τέτοιας έντασης ώστε να προκαλέσει διαταραχές σε τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και ενεργειακές υποδομές, εκτιμάται ότι συνέβαλε στην εμφάνιση σέλαος ακόμη και σε μεσαία γεωγραφικά πλάτη.

    Παρά το γεγονός ότι δεν προκάλεσε τεχνικά προβλήματα, το φαινόμενο θεωρείται ιδιαίτερα εντυπωσιακό, ακριβώς επειδή εκρήγνυται σχεδόν αόρατο και διαταράσσει τις συνθήκες του ηλιακού ανέμου γύρω από τη Γη. Τέτοιου είδους επεισόδια είναι γενικά συχνότερα όταν ο Ήλιος εισέρχεται στη φθίνουσα φάση του 11ετούς κύκλου του, δηλαδή στον περιοδικό κύκλο αύξησης και μείωσης της μαγνητικής του δραστηριότητας.

    Τι διαφοροποιεί τις «αθόρυβες» από τις κλασικές ηλιακές καταιγίδες

    Μια «συμβατική» ηλιακή καταιγίδα που οφείλεται σε εκτινάξεις στεμματικής μάζας (CME) είναι συνήθως σαφώς ορατή στις παρατηρήσεις του Ήλιου. Οι εκρήξεις αυτές συνοδεύονται από έντονες λάμψεις, απότομες μεταβολές στην ακραία υπεριώδη ακτινοβολία ή εντυπωσιακά τόξα που ανασηκώνονται από την επιφάνεια του Ήλιου. Τα επιστημονικά όργανα τις καταγράφουν ως διογκωμένα «σύννεφα» πλάσματος που εκτείνονται προς το διάστημα.

    Οι «αθόρυβες» ή stealth CMEs λειτουργούν ακριβώς αντίστροφα. Εκρήγνυνται χωρίς εμφανείς λάμψεις ή έντονα οπτικά σημάδια, είναι αμυδρές, αργές και εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν εγκαίρως. Γι’ αυτό, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, σε πολλές περιπτώσεις γίνονται αντιληπτές μόνο όταν φτάσουν στη Γη και διαταράξουν τον ηλιακό άνεμο.

    Κάτι τέτοιο φαίνεται πως συνέβη και στις 20 Νοεμβρίου. Οι μετεωρολόγοι διαστημικού καιρού της Εθνικής Υπηρεσίας Ατμόσφαιρας και Ωκεανών των ΗΠΑ (NOAA) κατέγραψαν εκείνη την ημέρα συνθήκες ηλιακού ανέμου που κυριαρχούνταν από ροή υψηλής ταχύτητας αρνητικής πολικότητας από στεμματική ηλιακή οπή. Στις εκτιμήσεις τους έκαναν λόγο για πιθανό «ενσωματωμένο παροδικό συμβάν», κάτι που θα μπορούσε να υποδεικνύει την παρουσία μιας stealth CME.

    Την ίδια στιγμή, η φυσικός διαστημικού καιρού Ταμίθα Σκοβ σχολίασε στο X: «Οι αθόρυβες ηλιακές καταιγίδες επέστρεψαν! Είναι αθόρυβες επειδή δεν έχουν κανένα εμφανές σήμα στις εικόνες του ηλιακού δίσκου ή των στεμματογράφων. Τις ανιχνεύουμε μόνο όταν φτάνουν στη Γη. Περιμένετε μόνο ελαφριά δραστηριότητα στα υψηλά γεωγραφικά πλάτη, αλλά κάποιες από αυτές μπορούν να προκαλέσουν ισχυρή καταιγίδα όταν εκτοξεύονται κοντά σε ροές υψηλής ταχύτητας».

  • Η πιο λεπτομερής χαρτογράφηση 100 δισεκατομμυρίων άστρων

    Η πιο λεπτομερής χαρτογράφηση 100 δισεκατομμυρίων άστρων

    Ερευνητική ομάδα κατάφερε να δημιουργήσει την πιο λεπτομερή προσομοίωση του Γαλαξία μας που έχει γίνει ποτέ, καταγράφοντας πάνω από 100 δισεκατομμύρια μεμονωμένα άστρα και την κίνησή τους σε χρονικό διάστημα 10 χιλιάδων ετών. Πρόκειται για την πρώτη προσομοίωση πραγματικά «άστρο προς άστρο», η οποία επιτρέπει στους επιστήμονες να μελετήσουν με πρωτοφανή ακρίβεια το πώς σχηματίστηκε και εξελίχθηκε ο Γαλαξίας.

    Μέχρι σήμερα, ακόμη και οι πιο ισχυροί υπερυπολογιστές δυσκολεύονταν να προσομοιώσουν τις πολύπλοκες κινήσεις δισεκατομμυρίων άστρων, καθώς πρέπει να ληφθούν υπόψη δυνάμεις και φαινόμενα σε τεράστιες αλλά και εξαιρετικά μικρές κλίμακες: βαρύτητα, ρευστοδυναμική, εκρήξεις υπερκαινοφανών, δημιουργία χημικών στοιχείων στο εσωτερικό άστρων που πεθαίνουν. Έτσι, οι περισσότερες προσομοιώσεις αναγκάζονταν να «ομαδοποιούν» εκατοντάδες άστρα σε κάθε σημείο, χάνοντας την ατομική λεπτομέρεια.

    Η ομάδα του δρος Χιρασίμα από το ερευνητικό κέντρο RIKEN, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Τόκιο και το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, ακολούθησε μια διαφορετική προσέγγιση: αντί να υπολογιστεί εξαντλητικά όλη η φυσική σε κάθε στάδιο, η τεχνητή νοημοσύνη «ανέλαβε» μέρος της φυσικής. Εκπαιδεύτηκε σε χιλιάδες εξαιρετικά λεπτομερείς προσομοιώσεις εκρήξεων υπερκαινοφανών και έμαθε να προβλέπει πώς επεκτείνονται τα αέρια στα επόμενα 100 χιλιάδες χρόνια, επιτρέποντας να παρακαμφθούν οι πιο χρονοβόροι υπολογισμοί.

    Χάρη σε αυτή τη μέθοδο, οι ερευνητές μπόρεσαν να αυξήσουν το μέγεθος των προσομοιώσεων κατά 100 φορές και την ταχύτητα κατά 100 φορές. Κατέγραψαν τις κινήσεις 100 δισ. άστρων σε ένα εκατομμύριο χρόνια μέσα σε μόλις 2 ώρες και 47 λεπτά. Αυτό σημαίνει ότι ένα δισεκατομμύριο χρόνια από την ιστορία του Γαλαξία μπορούν πλέον να προσομοιωθούν σε περίπου 115 ημέρες, αντί για πάνω από 36 χρόνια που θα απαιτούσε η καλύτερη συμβατική προσέγγιση.

    Ο δρ. Χιρασίμα κάνει λόγο για «θεμελιώδη αλλαγή» στον τρόπο που οι επιστήμονες προσομοιώνουν το Σύμπαν, τονίζοντας ότι οι προσομοιώσεις που επιταχύνονται από τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζονται πια στην αναγνώριση προτύπων, αλλά εξελίσσονται σε εργαλεία πραγματικής επιστημονικής ανακάλυψης. Με αυτές τις τεχνικές, οι επιστήμονες μπορούν να ανιχνεύσουν πώς διαμορφώθηκαν στο Γαλαξία τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για τη ζωή και να βελτιώσουν, στο μέλλον, προσομοιώσεις και σε άλλους τομείς, όπως τα ωκεάνια ρεύματα, τα κλιματικά μοντέλα και τις προβλέψεις καιρού.