Αστρονόμοι κατάφεραν να «ζυγίσουν» έναν από τους λεγόμενους περιπλανώμενους πλανήτες του Γαλαξία μας, δηλαδή έναν πλανήτη που δεν περιφέρεται γύρω από άστρο αλλά κινείται ελεύθερα στο Διάστημα. Ο συγκεκριμένος ελεύθερα κινούμενος εξωπλανήτης έχει μάζα παρόμοια με του Κρόνου και εκτιμάται ότι κατέληξε να περιπλανιέται αφού εκτινάχθηκε από το αρχικό του σύστημα, έπειτα από έντονη δυναμική αναστάτωση που οδήγησε σε διάλυση των τροχιών.
Μια σπάνια «ζυγαριά» για αδέσποτους πλανήτες
Η μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Science» περιγράφει πώς οι επιστήμονες κατάφεραν να μετρήσουν άμεσα τη μάζα και την απόσταση ενός νεοανακαλυφθέντος πλανήτη που κινείται χωρίς μητρικό άστρο. Το κρίσιμο στοιχείο ήταν ότι το φαινόμενο παρατηρήθηκε ταυτόχρονα από τη Γη και από το Διάστημα, κάτι που έδωσε δύο διαφορετικές οπτικές γωνίες και επέτρεψε ακριβέστερους υπολογισμούς από ό,τι συνήθως.
Πώς εντοπίστηκε: μικροφακός και συνδυασμός δεδομένων
Οι «αδέσποτοι» πλανήτες είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν, επειδή εκπέμπουν ελάχιστο φως. Συνήθως ανιχνεύονται όταν η βαρύτητά τους προκαλεί το φαινόμενο του μικροφακού, δηλαδή καμπυλώνει και ενισχύει προσωρινά το φως ενός μακρινού άστρου στο βάθος. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται από τη δεκαετία του 1990, όμως συχνά δεν δίνει εύκολα την απόσταση του αντικειμένου, άρα κάνει δύσκολη και την ακριβή εκτίμηση της μάζας.
Στη νέα έρευνα, το γεγονός μικροφακού παρατηρήθηκε ταυτόχρονα από επίγειες έρευνες και από το διαστημικό τηλεσκόπιο Gaia. Οι μικρές διαφορές στον χρόνο άφιξης του σήματος από τις δύο θέσεις επέτρεψαν να υπολογιστεί η παράλλαξη του μικροφακού και, σε συνδυασμό με μοντέλα «πεπερασμένης πηγής» και «σημειακού φακού», να προκύψουν οι βασικές ιδιότητες του πλανήτη.
Τι έδειξαν οι μετρήσεις και τι σημαίνουν για το μέλλον
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο πλανήτης έχει μάζα κοντά σε εκείνη του Κρόνου και βρίσκεται περίπου δέκα χιλιάδες έτη φωτός από το κέντρο του Γαλαξία. Επιπλέον, υποστηρίζουν ότι είναι πιθανότερο να σχηματίστηκε αρχικά μέσα σε πλανητικό σύστημα και όχι «μόνος» όπως συμβαίνει με μικρά άστρα ή καφέ νάνους, πριν εκτιναχθεί από βαρυτικές διαταραχές, όπως στενές συναντήσεις με άλλους πλανήτες ή ασταθείς αστρικούς συνοδούς.
Τα ευρήματα βοηθούν να γίνει πιο καθαρό πώς οι πλανήτες μπορούν να εκδιωχθούν από τα μητρικά τους συστήματα και να καταλήξουν να περιπλανώνται στο μεσοαστρικό περιβάλλον. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τέτοιες ανακαλύψεις θα αυξηθούν, ειδικά με την αποστολή του διαστημικού τηλεσκοπίου Nancy Grace Roman της NASA, που έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει το 2027, ενώ τονίζεται ότι οι συνδυασμένες παρατηρήσεις από Γη και Διάστημα μπορούν να αξιοποιηθούν και στον σχεδιασμό μελλοντικών εξερευνητικών αποστολών.
Leave a Reply