Ηλιακή καταιγίδα χτυπά τη Γη

Μια από τις αποκαλούμενες «αθόρυβες» ηλιακές καταιγίδες έπληξε τη Γη στις 20 Νοεμβρίου, φτάνοντας ουσιαστικά χωρίς προειδοποίηση. Αν και δεν εξελίχθηκε σε γεωμαγνητική καταιγίδα τέτοιας έντασης ώστε να προκαλέσει διαταραχές σε τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και ενεργειακές υποδομές, εκτιμάται ότι συνέβαλε στην εμφάνιση σέλαος ακόμη και σε μεσαία γεωγραφικά πλάτη.

Παρά το γεγονός ότι δεν προκάλεσε τεχνικά προβλήματα, το φαινόμενο θεωρείται ιδιαίτερα εντυπωσιακό, ακριβώς επειδή εκρήγνυται σχεδόν αόρατο και διαταράσσει τις συνθήκες του ηλιακού ανέμου γύρω από τη Γη. Τέτοιου είδους επεισόδια είναι γενικά συχνότερα όταν ο Ήλιος εισέρχεται στη φθίνουσα φάση του 11ετούς κύκλου του, δηλαδή στον περιοδικό κύκλο αύξησης και μείωσης της μαγνητικής του δραστηριότητας.

Τι διαφοροποιεί τις «αθόρυβες» από τις κλασικές ηλιακές καταιγίδες

Μια «συμβατική» ηλιακή καταιγίδα που οφείλεται σε εκτινάξεις στεμματικής μάζας (CME) είναι συνήθως σαφώς ορατή στις παρατηρήσεις του Ήλιου. Οι εκρήξεις αυτές συνοδεύονται από έντονες λάμψεις, απότομες μεταβολές στην ακραία υπεριώδη ακτινοβολία ή εντυπωσιακά τόξα που ανασηκώνονται από την επιφάνεια του Ήλιου. Τα επιστημονικά όργανα τις καταγράφουν ως διογκωμένα «σύννεφα» πλάσματος που εκτείνονται προς το διάστημα.

Οι «αθόρυβες» ή stealth CMEs λειτουργούν ακριβώς αντίστροφα. Εκρήγνυνται χωρίς εμφανείς λάμψεις ή έντονα οπτικά σημάδια, είναι αμυδρές, αργές και εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν εγκαίρως. Γι’ αυτό, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, σε πολλές περιπτώσεις γίνονται αντιληπτές μόνο όταν φτάσουν στη Γη και διαταράξουν τον ηλιακό άνεμο.

Κάτι τέτοιο φαίνεται πως συνέβη και στις 20 Νοεμβρίου. Οι μετεωρολόγοι διαστημικού καιρού της Εθνικής Υπηρεσίας Ατμόσφαιρας και Ωκεανών των ΗΠΑ (NOAA) κατέγραψαν εκείνη την ημέρα συνθήκες ηλιακού ανέμου που κυριαρχούνταν από ροή υψηλής ταχύτητας αρνητικής πολικότητας από στεμματική ηλιακή οπή. Στις εκτιμήσεις τους έκαναν λόγο για πιθανό «ενσωματωμένο παροδικό συμβάν», κάτι που θα μπορούσε να υποδεικνύει την παρουσία μιας stealth CME.

Την ίδια στιγμή, η φυσικός διαστημικού καιρού Ταμίθα Σκοβ σχολίασε στο X: «Οι αθόρυβες ηλιακές καταιγίδες επέστρεψαν! Είναι αθόρυβες επειδή δεν έχουν κανένα εμφανές σήμα στις εικόνες του ηλιακού δίσκου ή των στεμματογράφων. Τις ανιχνεύουμε μόνο όταν φτάνουν στη Γη. Περιμένετε μόνο ελαφριά δραστηριότητα στα υψηλά γεωγραφικά πλάτη, αλλά κάποιες από αυτές μπορούν να προκαλέσουν ισχυρή καταιγίδα όταν εκτοξεύονται κοντά σε ροές υψηλής ταχύτητας».